Người trẻ Mỹ buông điện thoại để đọc sách, chơi cờ vua

Trong một đêm mùa đông lạnh giá ở New York (Mỹ), hàng trăm người trẻ xếp hàng bên ngoài Thư viện Công cộng New York (NYPL) để cùng đọc sách. Tại đây, những người tham gia đọc trong im lặng khoảng 20 phút, sau đó quay sang trò chuyện với một người lạ về cuốn sách mình đang cầm. Sự kiện thu hút đông người đến mức thư viện kín chỗ và phải từ chối thêm khách, theo Fortune.

Brian Bannon, Giám đốc thư viện NYPL, cho biết khi nhìn thấy hàng dài người đứng giữa trời lạnh, ông đã nghĩ gần đó có một đợt mở bán giày thể thao. Tuy nhiên, phần lớn người xếp hàng lại là những người ở độ tuổi 20 đang chờ vào thư viện.

"Hẹn hò" ngoài màn hình

Trong nhiều năm, quán cà phê là nơi người trẻ làm việc, còn quán bar trở thành địa điểm quen thuộc để gặp gỡ bạn bè. Nhưng trong bối cảnh cảm giác cô đơn và mệt mỏi vì công nghệ ngày càng được nhắc đến, những không gian xoay quanh sách, cờ và việc học đang trở thành không gian mới.

Số liệu do NYPL cung cấp cho thấy lượng người tham gia các chương trình tại thư viện chi nhánh tăng 10% trong năm tài chính 2026 so với năm trước. Tại các thư viện nghiên cứu, mức tăng là 6%.

Các chương trình dành cho thanh thiếu niên thậm chí tăng nhanh hơn. Từ năm tài chính 2023, lượng người tham dự những hoạt động như câu lạc bộ sách, câu lạc bộ cờ vua, lớp viết với tác giả hay khóa sáng tạo công nghệ đã tăng 27%, đạt 146.000 lượt trong năm gần nhất.

Pawn Chess Club thu hút nhiều người trẻ tham gia chơi cờ cùng người lạ. Ảnh: @pawnchessclub.

Theo Bannon, điểm hấp dẫn của những hoạt động này nằm ở việc người tham gia không cần cố gắng tìm chủ đề để bắt chuyện.

Trong một buổi đọc sách, cuốn sách mỗi người mang theo tự nhiên trở thành điểm khởi đầu của cuộc trò chuyện. Với cờ vua cũng vậy, hai người có thể dành thời gian bên nhau mà không chịu áp lực phải liên tục giao tiếp.

Các thư viện tại Mỹ đã bắt đầu chú ý nhiều hơn đến nhu cầu này từ khoảng 15 năm trước. NYPL xây dựng những khu vực riêng cho thanh thiếu niên với phòng thu âm, máy in 3D, truyện tranh và các chương trình do chính người trẻ tham gia thiết kế.

Tại một chi nhánh ở Harlem (New York) từng bắt gặp 2 thiếu niên chơi cờ với một cuốn sách chiến thuật đặt cạnh bàn. Cách đó không xa, một nhóm khác tự chụp ảnh chân dung để dùng trên LinkedIn, trong đó, một số người đang hoàn thiện bộ dụng cụ robot mà họ đã làm trong nhiều tuần.

Câu lạc bộ cờ vua Pawn Chess Club tại New York cũng hình thành từ nhu cầu tương tự.

Hai nhà sáng lập Simone Robert và Isabel Münter ban đầu chỉ muốn tìm một nơi chơi cờ thoải mái, có không khí giống những quán bar hay nhà hàng họ thường lui tới hơn là các câu lạc bộ cờ mang nặng tính thi đấu.

Câu lạc bộ bắt đầu vào tháng 5/2023 trong phòng ăn riêng của một nhà hàng. 3 năm sau, các sự kiện giữa tuần của Pawn thường thu hút hơn 100 người, trong đó khoảng một nửa đến một mình.

Theo Münter, câu lạc bộ muốn tạo ra không gian để mọi người chậm lại, tập trung vào người đối diện và kết nối ngoài đời thực. Các buổi chơi cờ đã trở thành nơi hình thành nhiều tình bạn, cuộc hẹn và mối quan hệ mới.

Các câu lạc bộ khuyến khích người dùng giảm thời gian trên màn hình, tăng tương tác trực tiếp. Ảnh minh họa:

Đọc sách thành hoạt động xã hội

Xu hướng tương tự xuất hiện tại Liz’s Book Bar ở Brooklyn (New York), được Maura Cheeks mở vào tháng 6/2024.

Cheeks cho biết mục tiêu của cô không đơn thuần là mở thêm một hiệu sách. Cô muốn tạo ra một địa điểm trong khu phố nơi mọi người có thể gặp nhau, học điều gì đó mới và rời đi sau khi đã quen thêm ít nhất một người.

Từ khi mở cửa, cô chứng kiến những khách hàng xa lạ trở thành bạn bè, hình thành các nhóm khách quen và thậm chí có những mối quan hệ tình cảm bắt đầu tại đây.

Theo Cheeks, đọc sách hấp dẫn vì giúp mọi người tạm rời màn hình và tập trung vào điều mình quan tâm mà không cần cam kết quá nhiều thời gian.

Nhiều khách hàng xa lạ đã trở thành bạn bè sau khi gặp nhau tại Liz’s Book Bar. Ảnh: @lizsbookbar.

Cal Newport, tác giả cuốn Digital Minimalism (tạm dịch: Chủ nghĩa tối giản kỹ thuật số), cho rằng những hoạt động này cho thấy ngày càng nhiều người muốn rời xa Internet và mạng xã hội vốn liên tục tìm cách giữ chân người dùng.

Theo Newport, chỉ khuyên mọi người giảm thời gian sử dụng thiết bị thường không hiệu quả. Thay vào đó, cần xây dựng một đời sống ngoài màn hình đủ hấp dẫn để điện thoại không còn là lựa chọn mặc định mỗi khi có thời gian rảnh.

Ông cho rằng sự thay đổi hiện nay đến từ nhiều yếu tố cùng lúc, trong đó có việc mạng xã hội ngày càng phụ thuộc vào thuật toán đề xuất nội dung, cảm nhận tiêu cực hơn đối với các công ty công nghệ và những lo ngại xung quanh làn sóng AI.

Trong bối cảnh đó, các buổi đọc sách im lặng có thể khiến người trẻ xếp hàng giữa trời lạnh, câu lạc bộ cờ thu hút hàng trăm người, còn thư viện trở thành điểm hẹn xã hội.