Nhật Bản chuẩn bị ‘săn’ mẫu vật trên vệ tinh Sao Hỏa

Yasuhiro Kawakatsu, quản lý dự án của sứ mệnh Thám hiểm các vệ tinh của Sao Hỏa (MMX), phát biểu trước giới truyền thông trước tàu vũ trụ MMX tại Trung tâm Vũ trụ Tanegashima ở tỉnh Kagoshima hôm 14/7. Ảnh: JIJI.

Các nhà khoa học Nhật Bản đang chuẩn bị sứ mệnh Martian Moons eXploration (MMX) nhằm lấy mẫu vật từ Phobos, một trong hai vệ tinh tự nhiên của Sao Hỏa, Japan Times cho biết. Những mẫu vật này có thể giúp giải mã cách Hệ Mặt Trời hình thành và những điều kiện tạo nên sự sống trên Trái Đất.

Tàu MMX dự kiến được phóng từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima trong những tháng tới. Tàu sẽ hoạt động quanh Sao Hỏa khoảng 3 năm, tìm cách hạ cánh xuống Phobos để thu thập ít nhất 10 g vật chất trên bề mặt.

Robot tự hành IDEFIX được đặt theo tên chú chó trong bộ truyện tranh Asterix của Pháp. IDEFIX sẽ thực hiện các quan sát trên Phobos. MMX cũng nghiên cứu Deimos, vệ tinh còn lại của Sao Hỏa, nhưng không hạ cánh. Khoang chứa mẫu dự kiến trở về Trái Đất và hạ cánh tại Australia vào khoảng năm 2031.

JAXA kỳ vọng sứ mệnh sẽ giúp giải đáp cách Sao Hỏa và hai vệ tinh hình thành. Hiện giới khoa học vẫn tranh luận giữa hai giả thuyết chính.

Theo giả thuyết va chạm khổng lồ, Phobos và Deimos hình thành từ vật chất văng ra sau một vụ va chạm lớn giữa Sao Hỏa và một thiên thể khác. Giả thuyết còn lại cho rằng hai vệ tinh vốn là các tiểu hành tinh ở vùng ngoài Hệ Mặt Trời, sau đó bị lực hấp dẫn của Sao Hỏa giữ lại.

Việc xác định nguồn gốc của chúng có thể giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các hành tinh đá hình thành môi trường có khả năng duy trì sự sống.

“MMX sẽ làm sáng tỏ cơ chế vận chuyển nước, các chất dễ bay hơi và hợp chất hữu cơ từ vùng ngoài Hệ Mặt Trời vào khu vực các hành tinh đá bên trong”, Patrick Michel, nhà vật lý thiên văn Pháp tham gia dự án, cho biết.

Theo ông, Phobos và Deimos có thể lưu giữ manh mối về cách những vật liệu cần thiết cho sự sống được đưa tới các hành tinh đá.

Các bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Tanegashima ở tỉnh Kagoshima hôm 14/8. Ảnh: Reuters.

MMX là dự án hợp tác giữa Nhật Bản với Trung tâm Nghiên cứu Vũ trụ Quốc gia Pháp (CNES), Trung tâm Hàng không Vũ trụ Đức (DLR), NASA, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), cùng nhiều trường đại học và doanh nghiệp công nghệ, theo CNA.

MMX còn nhằm phát triển công nghệ phục vụ các sứ mệnh có người lái trong tương lai. JAXA muốn nghiên cứu khả năng sử dụng Phobos như một “trạm vũ trụ tự nhiên”, qua đó hỗ trợ các chuyến đi khứ hồi tới Sao Hỏa.

Một trong những thách thức lớn là hạ cánh trên Phobos, nơi có lực hấp dẫn cực yếu. Các kỹ sư phải thiết kế hệ thống chân đáp đủ khả năng hấp thụ lực va chạm và giữ tàu ổn định.

Nhật Bản từng có kinh nghiệm với những nhiệm vụ tương tự. Năm 2024, tàu đổ bộ SLIM bị lật sau khi đáp xuống Mặt Trăng nhưng vẫn truyền dữ liệu về Trái Đất. Trước đó, tàu Hayabusa-2 đã mang 5,4 g đá và bụi từ một tiểu hành tinh về Trái Đất vào năm 2020.

MMX cũng đặt Nhật Bản vào cuộc đua đưa vật chất từ Sao Hỏa về Trái Đất. Trung Quốc dự kiến phóng Tianwen-3 vào khoảng năm 2028 và đưa mẫu vật trở về vào khoảng năm 2031, có khả năng sớm hơn MMX.

Trong khi đó, robot Perseverance của NASA đã thu thập nhiều mẫu vật trên Sao Hỏa từ năm 2021. Dù kế hoạch đưa chúng về Trái Đất đang đối mặt với những thay đổi lớn, cuộc đua thu thập mẫu vật vẫn đang mở ra một chương mới trong hành trình tìm hiểu nguồn gốc của Hệ Mặt Trời và sự sống.

Tên lửa SpaceX trôi dạt có nguy cơ va chạm với Mặt Trăng Tên lửa SpaceX lao vào Mặt Trăng, tạo hố va chạm khổng lồ sau hơn một năm trôi dạt. 11:29 1/8/2026

NASA cần người sống trên sao Hỏa và Mặt Trăng trong một năm NASA mang đến cơ hội để trải nghiệm cuộc sống một năm trên Sao Hỏa và Mặt Trăng, ứng viên cần có năng lực tương đương phi hành gia. 19:16 10/7/2026