Ở Hội An, hiệu may đo áo quần, hiệu đóng giày, hiệu thêu ren, các cửa hàng mỹ nghệ... cũng đều có phương thức tiếp thị như vậy. Nhưng ngạc nhiên và thú vị hơn cả là có thể may đo tại chỗ, chỉ vài giờ sau hoặc trong ngày là có thể lấy hàng mình đặt mua.

Tôi vào hiệu may đặt may một chiếc áo kiểu Tàu bằng vải thô màu nâu non với khuy áo bằng các nút vải. Lúc bấy giờ đã 9h sáng. 4h chiều hôm ấy tôi đã đến lấy và mấy ông bạn tôi đều khen rất đẹp mà lại rất rẻ nữa kia.

Lúc ấy cũng có mấy bà Tây đang đo may áo dài. Ở Hà Nội hay Sài Gòn chẳng có chuyện như thế. Chị bán hàng đưa ra một kiểu áo mới, “Anh mua về cho chị nhà đi. Kiểu áo của bà người Hà Lan mang đến biếu tôi để làm mẫu đấy”. Hóa ra các vị khách châu Âu đã khá quen thân với cửa hàng này.

Tôi ngó quanh một lượt thấy bên kia mấy ông Tây cao to đang đo chân đóng giày. Nghe nói chỉ đi một vòng quanh cái thành phố nhỏ bé này là vừa xong, chưa ưng thì sửa. Da bò thứ thiệt, thấy anh bán hàng cười nắc nẻ nói chen cả tiếng Anh, tiếng Pháp. Ở cái thành phố này dường như ai cũng nói được tiếng nước ngoài.

Tôi đi hòa chung với các đoàn khách. Bỗng nhiên thấy một hiệu sách nhỏ bên ngoài ghi cái biển với các nét chữ bình thường. Chữ không to lắm nhưng bằng tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp rất rõ ràng: Hiệu đổi sách. Đổi sách là như thế nào? Tôi vội đến xem.

Hội An lọt top thành phố du lịch tốt nhất thế giới vào tháng 7/2026 trên tạp chí Travel + Leisure. Ảnh: Linh Huỳnh.

Trong cái cửa hiệu bé tí ấy thấy sách để ngổn ngang. Mấy người châu Âu đang lục lọi, tìm kiếm. Bỗng một người reo to lên. Ồ, quyển này đây, ông cầm cuốn sách không dày lắm, gần như cũ nát và nhét vào nách mình, rồi ông rút ra trong túi xách một quyển sách khác và đưa cả một xấp tiền nữa cho người chủ hiệu, một người đàn ông đã lớn tuổi đeo kính cận khá dày.

Họ nói với nhau xì xồ những gì tôi không nghe thấy. Tôi liền đến hỏi người chủ.

- À, ông ấy vừa tìm được cuốn sách, bảo là đã đi khắp châu Âu không thấy.

- Cuốn gì vậy?

- Tôi cũng không rõ lắm, sách tiếng Do Thái, lần trước có một người phụ nữ Đức đổi cho tôi để lấy tập thơ của Goethe.

- Thế ông ấy vừa đổi cho ông cuốn gì?

- Cuốn kịch của Schiller.

- Cuốn này thì đâu phải là sách quý.

- Thì anh biết rồi đấy, người châu Âu đi đâu cũng mang theo sách, rỗi một tý là đọc. Đọc hết, thì họ lại muốn đọc cuốn khác. Tôi hiểu chuyện ấy nên mới mở cửa hiệu đổi sách. Trừ các sách quý thì họ mới mang về, không thì họ đổi ngay lấy quyển khác.

Tôi nhìn kỹ các cuốn sách, nhàu nát cũ kỹ vàng ố có, rách nát một phần có, ký tên viết chữ lên bìa sách có... đủ thứ tiếng. Vậy là từ bên châu Âu, châu Mỹ người ta đến đây đổi sách thông qua bác trí thức về hưu này.

Một việc làm thật là giản đơn mà cũng thật là hay. Tôi thấy ông chủ hiệu và người đổi sách cứ thế, mà cảm ơn nhau mãi.

Thì ra Hội An còn hấp dẫn bởi chính những con người Hội An rất thông minh và rất thân thiện này. Tôi bỗng thấy tự hào bởi trong mình cũng có dòng máu của Hội An.