Nơi ít ai kiểm tra lại có thể là chỗ ung thư xuất hiện

Tại phòng khám ung thư tế bào hắc tố của Bệnh viện Da liễu Trung ương, khoảng 15 trường hợp đã được tiếp nhận từ đầu năm 2026. Ảnh: BSCC.

Một nốt đen dưới lòng bàn chân có thể chẳng khiến ai bận tâm. Nó không đau, không ngứa, thậm chí có thể giống hệt một vết bầm sau va chạm. Nhưng nếu màu sắc, hình dạng hoặc kích thước của tổn thương liên tục thay đổi, đây là dấu hiệu không nên tiếp tục bỏ qua.

Từ vết đen tưởng là nấm, tụ máu

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Quang, Phó trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết đơn vị gần đây tiếp nhận một số trường hợp ung thư tế bào hắc tố ở bàn chân. Điểm chung là người bệnh từng xem nhẹ những thay đổi trên da trong thời gian dài.

Điển hình là bệnh nhân nữ gần 60 tuổi đến khám với mảng da màu đen sẫm, loét nhẹ ở kẽ ngón chân. Do làm nông nghiệp, thường xuyên phải lội nước, người bệnh cho rằng đây là nấm kẽ chân.

Bà tự mua nhiều loại thuốc bôi trị nấm nhưng tổn thương không cải thiện. Ngược lại, vùng da ngày càng rỉ dịch và lan rộng. Khi đến Bệnh viện Da liễu Trung ương, bệnh nhân được sinh thiết và xác định mắc ung thư tế bào hắc tố.

Trường hợp khác là nữ bệnh nhân 65 tuổi, xuất hiện vệt đen sần sùi ở vùng gót chân. Người bệnh nhớ từng dẫm phải đá nhọn nên nghĩ đây chỉ là vết tụ máu chưa tan. Do gót chân thường xuyên nứt nẻ, bà còn dùng đá chà xát vùng tổn thương. Tuy nhiên, vết đen không biến mất mà ngày càng sần sùi, bề mặt biến dạng.

Hình ảnh soi da cho thấy tổn thương có màu sắc không đồng đều, bất đối xứng, những đặc điểm cần được lưu ý khi đánh giá tổn thương sắc tố.

Trường hợp thứ ba được phát hiện tình cờ ở một cụ ông gần 89 tuổi. Khi người thân cắt móng và rửa chân, gia đình nhận thấy gan bàn chân xuất hiện một mảng sắc tố lớn, màu sắc nham nhở, chỗ đen sẫm, chỗ nâu nhạt, ranh giới không rõ.

Do tổn thương nằm ở vị trí khuất và không gây đau hay ngứa, người bệnh không biết khối u đã âm thầm phát triển từ trước.

Các kết quả cận lâm sàng xác định bệnh nhân mắc ung thư tế bào hắc tố. Người bệnh được phẫu thuật loại bỏ khối u và vét hạch vùng theo phác đồ tại khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng.

Hình ảnh ung thư tế bào hắc tố gan chân phải. Ảnh: BSCC.

Theo bác sĩ Quang, các trường hợp trên đã được phẫu thuật loại bỏ tổn thương ung thư, chưa ghi nhận di căn hạch vùng và đang phục hồi tốt. Bệnh nhân tiếp tục được theo dõi định kỳ 3 tháng/lần.

90% tổn thương nằm ở bàn chân, móng chân

Bàn chân là bộ phận chịu sức nặng của toàn cơ thể nhưng thường ít được chú ý khi mọi người kiểm tra da. Trong khi đó, các tổn thương sắc tố ở lòng bàn chân, kẽ ngón, gót chân hoặc dưới móng có thể bị che khuất và dễ nhầm với những vấn đề da liễu thông thường.

Đặc biệt, ung thư tế bào hắc tố có thể xuất hiện trên nền một tổn thương sắc tố tưởng như quen thuộc. Sự thay đổi của tổn thương theo thời gian là dấu hiệu người dân không nên bỏ qua.

Theo thống kê tại Bệnh viện Da liễu Trung ương giai đoạn 2020-2026, đơn vị ghi nhận hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da. Tuổi trung bình của người bệnh là 60,1; nữ giới chiếm 56,3%. Tại cơ sở y tế này, khoảng 15 trường hợp đã được tiếp nhận từ đầu năm 2026.

Đáng chú ý, 90,1% tổn thương tập trung ở bàn chân và móng chân. Có tới 70,4% trường hợp ghi nhận loét trên lâm sàng. Thể đầu chi chiếm 94,4%.

Theo dữ liệu GLOBOCAN 2024 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trên thế giới ghi nhận 337.969 ca ung thư hắc tố da mới, với 58.398 trường hợp tử vong. Tỷ lệ mắc cao tập trung ở châu Âu và Bắc Mỹ. Tại châu Á, ung thư hắc tố thể đầu chi - thường xuất hiện ở gan bàn chân và móng - là dạng đáng lưu ý.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Quang, Phó trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương. Ảnh: BVCC.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Quang cho biết người dân có thể ghi nhớ quy tắc ABCDE để tự quan sát các nốt ruồi và tổn thương sắc tố trên da.

• A - Asymmetry (bất đối xứng): Hai nửa của tổn thương không tương xứng.
• B - Border (bờ): Bờ tổn thương không đều, nham nhở hoặc không rõ.
• C - Color (màu sắc): Tổn thương có màu không đồng nhất, xuất hiện nhiều màu hoặc thay đổi màu.
• D - Diameter (đường kính): Tổn thương có kích thước lớn, đặc biệt nếu tiếp tục phát triển.
• E - Evolution (tiến triển): Tổn thương thay đổi theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, bề mặt hoặc xuất hiện thêm triệu chứng.

Ngoài những dấu hiệu trên, người dân cần lưu ý khi tổn thương sắc tố chảy máu, loét, ngứa, đau hoặc xuất hiện một nốt mới khác biệt rõ rệt so với những nốt còn lại.

Khi phát hiện bất thường, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định soi da, sinh thiết hoặc các xét nghiệm cần thiết để xác định chẩn đoán.

Theo bác sĩ Quang, không phải mọi nốt ruồi bất thường đều là ung thư tế bào hắc tố. Tuy nhiên, chỉ quan sát bằng mắt thường cũng không đủ để loại trừ hoàn toàn bệnh lý ác tính.

Đặc biệt, người dân không nên tự điều trị hoặc liên tục chà xát những tổn thương chưa rõ nguyên nhân. Việc theo dõi sự thay đổi của tổn thương và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm hơn.

Ung thư tế bào hắc tố có khả năng xâm lấn và di căn. Khi bệnh tiến triển, tế bào ung thư có thể lan tới hạch bạch huyết, mạch máu và các cơ quan khác.

"Khi khối u đã xâm lấn sâu, loét hoặc di căn, điều trị trở nên phức tạp hơn. Người bệnh có thể phải trải qua phẫu thuật rộng, thậm chí đoạn chi trong một số trường hợp, kết hợp các phương pháp điều trị toàn thân tùy giai đoạn", bác sĩ Quang nói.

Vì vậy, người dân không nên đợi đến khi tổn thương gây đau, loét hoặc chảy máu mới kiểm tra. Việc dành thời gian quan sát cả những vùng da dễ bị bỏ quên như lòng bàn chân, kẽ ngón chân, gót chân và dưới móng có thể giúp nhận ra những thay đổi bất thường sớm hơn.