Nuôi con kiểu 'bố mẹ voi'

Bố mẹ kiểu voi tạo môi trường an toàn để con bộc lộ cảm xúc. Ảnh: Pexels.

Theo trang Parents, phần lớn chuyên gia thống nhất rằng có bốn phong cách nuôi dạy con chính: Độc đoán, uy quyền, dễ dãi và không can thiệp. Tuy nhiên, một số cộng đồng trực tuyến và chuyên gia còn chia các phong cách này thành những kiểu nhỏ hơn, như cha mẹ trực thăng, cha mẹ gấu trúc hay cha mẹ voi.

Đây không phải cách phân loại được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu khoa học, mà chủ yếu phản ánh những quan sát về hành vi của cha mẹ.

Phụ huynh kiểu voi là gì?

Trong khi cha mẹ trực thăng có xu hướng theo sát con quá mức, cha mẹ xe ủi tuyết tìm cách loại bỏ mọi trở ngại trên đường đi của trẻ, cha mẹ kiểu voi lại đặt cảm giác an toàn về mặt cảm xúc của con lên hàng đầu.

Chẳng hạn, họ không ép con chơi một môn thể thao mà trẻ không yêu thích, nhưng vẫn khuyến khích con thử những điều mới. Họ cũng ít đặt nặng điểm số hay các cột mốc phát triển nhất định, miễn là con vui vẻ và có trí tuệ cảm xúc tốt. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cha mẹ kiểu voi bỏ qua nề nếp, bởi trẻ nhỏ vẫn cần những khuôn khổ phù hợp.

Cha voi là câu chuyện của tác giả trong quá trình chiêm nghiệm cách giúp con cái trưởng thành.

Trong cuốn Cha Voi - Dạy con nên người ở thời đại số, GS Trương Nguyện Thành cũng chỉ ra với phương pháp nuôi con kiểu voi, cha mẹ có thể tạo ra các cơ hội hay tình huống. Sau đó, họ đồng hành để hướng dẫn con học những kỹ năng sống cần thiết qua trải nghiệm bản thân, chứ không qua quy trình dạy dỗ thuần túy.

Theo cách tiếp cận này, cha mẹ không áp đặt suy nghĩ lên con bằng những câu như: “Cha mẹ nói không được là không được!”. Thay vào đó, họ có thể đặt câu hỏi để giúp trẻ nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực, lắng nghe ý kiến của con và trao đổi trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau.

“Nuôi dạy con kiểu voi thực chất là xây dựng sự gắn bó an toàn, lành mạnh giữa cha mẹ và con, để trẻ có thể tự tin khám phá thế giới. Trẻ cũng biết rằng mình luôn có thể quay về để tìm kiếm sự an ủi và hỗ trợ từ cha mẹ”, TS Janine Domingues, nhà tâm lý học lâm sàng tại Child Mind Institute, nói.

Nuôi dạy con kiểu voi vẫn có hạn chế

Theo TS Janine Domingues, nếu được áp dụng phù hợp, cách nuôi dạy con kiểu voi giúp cha mẹ duy trì mối quan hệ gần gũi với trẻ, đồng thời tạo điều kiện để con phát triển tính tự lập. Trẻ được tự do khám phá nhưng vẫn biết rằng cha mẹ luôn sẵn sàng hỗ trợ khi cần.

“Cách nuôi dạy này thúc đẩy khả năng giải quyết vấn đề và sức bật trước khó khăn”, Domingues giải thích.

Qua quá trình làm việc, TS Domingues cũng nhận thấy trẻ được cha mẹ quan tâm, chăm sóc đúng cách thường có kết quả học tập tốt hơn và chủ động thử sức với những điều mới.

Tuy nhiên, sự gắn bó chặt chẽ giữa cha mẹ kiểu voi và con đôi khi khiến phụ huynh can thiệp quá sâu, muốn kiểm soát hoặc tìm cách giải quyết mọi cảm xúc khó chịu thay trẻ.

Bác sĩ Tokunbo Akande chỉ ra rằng bản năng bảo vệ con có thể khiến cha mẹ bao bọc trẻ quá mức, cố gắng ngăn con trải qua mọi căng thẳng, khó chịu hay thất bại.

“Những đứa trẻ này nhận được nhiều sự chăm sóc nhưng có rất ít cơ hội rèn luyện khả năng vượt qua khó khăn. Các em có thể bỏ lỡ những cơ hội quan trọng để phát triển tính kiên trì. Khi yêu cầu từ trường học và cuộc sống tăng lên, trẻ có thể gặp khó khăn trong học tập, lo âu hoặc thiếu tự tin”, ông nói.

Vì vậy, chuyên gia khuyên cha mẹ kiểu voi cần tạo cơ hội để con tự giải quyết vấn đề, đối mặt với thử thách và học cách chấp nhận thất bại, thay vì luôn đứng ra can thiệp. Điều quan trọng là cha mẹ vẫn ở bên hướng dẫn và hỗ trợ khi trẻ cần.

Bên cạnh đó, cha mẹ không nhất thiết phải áp dụng hoàn toàn một phong cách nuôi dạy con. Mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng và cần tìm cách phù hợp với nhu cầu của trẻ.

“Không có quy tắc nuôi dạy con nào đúng với tất cả. Cách nuôi dạy con chịu ảnh hưởng của văn hóa, đòi hỏi cha mẹ tìm được sự cân bằng giữa việc tạo cảm giác an toàn, quan tâm hỗ trợ và thiết lập những giới hạn rõ ràng trên tinh thần tôn trọng”, bác sĩ Akande nói.