|
|
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm cấp nhà nước đến Mỹ của ông Tập tại Căn cứ Liên hợp Andrews, Maryland (Mỹ) ngày 23/9. Ảnh: Reuters. |
Trước thềm cuộc gặp dự kiến giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Hội nghị cấp cao APEC ở Thâm Quyến vào tuần tới, Bắc Kinh và Washington tiếp tục gia hạn việc đình chỉ một loạt biện pháp hạn chế thương mại. Động thái này giúp hai bên có thêm thời gian đàm phán, song cũng cho thấy nhiều bất đồng kinh tế vẫn chưa được giải quyết.
Theo Reuters, sau cuộc gặp tại Washington hồi tháng 9, hai bên đã đề xuất một gói cắt giảm thuế quan có đi có lại trị giá khoảng 60 tỷ USD. Trong đó, hàng nông sản Mỹ mà Trung Quốc nhập khẩu trong năm 2024 chiếm khoảng 17 tỷ USD. Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn chưa được hoàn tất.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khi đó cho biết việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thêm hai tháng sẽ tạo thêm thời gian để hai nước tìm kiếm tiến triển trong hợp tác kinh tế. Dù vậy, các nội dung cụ thể có thể được đưa ra thảo luận tại cuộc gặp thượng đỉnh vẫn chưa được công bố.
Thuế quan và mở rộng thương mại
Thuế quan nhiều khả năng tiếp tục là một trong những vấn đề trọng tâm. Trung Quốc mới đây quyết định tiếp tục đình chỉ mức thuế bổ sung 24% đối với hàng hóa Mỹ trong hai tháng, nhưng vẫn giữ mức thuế 10%. Washington cũng gia hạn miễn trừ thuế đối với 178 nhóm hàng Trung Quốc.
Trong khi đó, Mỹ gia hạn miễn trừ thuế đối với 178 nhóm hàng hóa Trung Quốc thuộc một cuộc điều tra trước đó theo Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, liên quan đến các hoạt động sở hữu trí tuệ của Bắc Kinh. Danh mục được miễn trừ gồm một số thiết bị y tế, linh kiện sản xuất sản phẩm năng lượng mặt trời và thiết bị công nghiệp, SCMP cho biết.
Washington hiện vẫn duy trì mức thuế 12,5% đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc theo Điều khoản 301. Biện pháp này được đánh giá phần lớn thay thế các mức thuế diện rộng trong chiến dịch "Ngày Giải phóng" của ông Trump, vốn bị Tòa án Tối cao Mỹ tuyên là trái luật hồi tháng 2.
 |
| Ngày 9/11, Trung Quốc thông báo gia hạn thêm 2 tháng việc hoãn áp thuế 24% trả đũa Mỹ, để thực hiện đồng thuận sau cuộc gặp thượng đỉnh tháng 9. Ảnh: Reuters. |
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cũng đang tiến hành một cuộc điều tra khác theo Điều khoản 301, tập trung vào tình trạng dư thừa công suất mang tính cơ cấu. Bloomberg trước đó đưa tin Washington cân nhắc áp thuế 7,5% đối với hàng hóa Trung Quốc trong khuôn khổ cuộc điều tra này.
Bắc Kinh từng cho biết Washington đã đồng ý trong các cuộc đàm phán song phương về việc giới hạn mức thuế thay thế áp lên hàng hóa Trung Quốc ở mức 20%.
"Trung Quốc khó có khả năng tự ý tăng thuế, dù trước hay sau ngày 10/1 năm tới", Cui Fan, giáo sư tại Đại học Kinh tế và Thương mại Quốc tế ở Bắc Kinh, nhận định trên mạng xã hội.
Theo Reuters, Trung Quốc tuyên bố sẽ theo dõi các biện pháp tiếp theo của Mỹ và điều chỉnh biện pháp thuế đối ứng tùy theo diễn biến. Điều này cho thấy việc xác định mức thuế và phạm vi hàng hóa được miễn trừ vẫn là vấn đề cần được hai bên tiếp tục thương lượng.
Đất hiếm và chuỗi cung ứng chiến lược
Một hồ sơ quan trọng khác là kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các khoáng sản thiết yếu. Trung Quốc đã gia hạn thêm hai tháng việc đình chỉ một số biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với đất hiếm và công nghệ liên quan, đến ngày 10/1/2027.
Đây là vấn đề có ý nghĩa lớn với các ngành công nghiệp Mỹ, bởi đất hiếm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, từ xe điện, năng lượng gió đến thiết bị quốc phòng. Các biện pháp kiểm soát của Bắc Kinh từng mở rộng phạm vi sang một số vật liệu công nghiệp và công nghệ pin lithium, khiến nguồn cung các nguyên liệu chiến lược trở thành điểm nóng trong quan hệ thương mại song phương.
 |
| Tỷ lệ sản lượng nguyên liệu tinh chế theo quốc gia vào năm 2025. Hiện Trung Quốc vẫn là nước nắm giữ lượng đất hiếm và khoáng sản thiết yếu hàng đầu toàn cầu. Biểu đồ: Reuters. |
Trong cuộc tham vấn hồi tháng 5, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên đã thảo luận về kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các khoáng sản thiết yếu. Bắc Kinh khẳng định sẵn sàng phối hợp với Washington để bảo đảm an ninh và ổn định chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu.
Bên cạnh đó, việc Trung Quốc tiếp tục đình chỉ các biện pháp hạn chế đối với một số doanh nghiệp Mỹ cũng là nội dung đáng chú ý. Bắc Kinh gia hạn tạm dừng trừng phạt 11 công ty nằm trong Danh sách thực thể không đáng tin cậy và đình chỉ kiểm soát xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng đối với 16 thực thể Mỹ. Những biện pháp này liên quan trực tiếp đến khả năng giao dịch của doanh nghiệp hai nước.
Nông sản, máy bay và ngành đóng tàu
Thương mại nông sản và hàng không cũng có thể được đưa vào các cuộc trao đổi. Theo thông tin do Bộ Thương mại Trung Quốc công bố sau vòng tham vấn hồi tháng 5, hai bên đã đạt đồng thuận về một số vấn đề liên quan đến tiếp cận thị trường nông sản hai chiều.
Bắc Kinh cho rằng nhập khẩu nông sản Mỹ có thể giúp đáp ứng nhu cầu trong nước và đa dạng hóa nguồn cung thực phẩm, trong khi thị trường Trung Quốc mang lại đầu ra cho nông dân Mỹ. Hai bên cũng thảo luận việc Trung Quốc mua 200 máy bay Boeing, đồng thời Mỹ bảo đảm cung cấp đủ động cơ và phụ tùng cho các máy bay này.
 |
| Thỏa thuận mua 200 máy bay Boeing được ký kết ban đầu trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 5/2026 đang gặp nhiều vướng mắc và được dự đoán sẽ tiếp tục được thảo luận tại Hội nghị cấp cao APEC sắp diễn ra. Ảnh: Reuters. |
Ngành đóng tàu và vận tải biển là một hồ sơ khác chưa khép lại. Mỹ từng áp dụng các khoản phí đối với một số dịch vụ vận tải biển và hàng hóa liên quan đến ngành đóng tàu Trung Quốc theo cuộc điều tra Điều khoản 301.
Hai bên hiện tiếp tục đình chỉ các biện pháp trả đũa liên quan đến phí cảng, trong khi cuộc điều tra của Trung Quốc về an ninh chuỗi cung ứng và ngành đóng tàu cũng được tạm dừng.
Trong thông báo ngày 10/11, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết Washington gia hạn đình chỉ các biện pháp này đến ngày 10/1/2027 để tiếp tục thảo luận với Bắc Kinh. Cơ quan này xác nhận các cuộc trao đổi về những vấn đề trong cuộc điều tra vẫn đang diễn ra.
Những cuốn sách để hiểu về Trung Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Trung Quốc - một trong những cường quốc châu Á và đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
