Phụ huynh châu Á giám sát bữa ăn bán trú của con bằng cách nào?

Học sinh Nhật Bản ăn trưa theo khẩu phần đã được tính toán dinh dưỡng kỹ càng. Ảnh: Shutterstock.

Tháng 7/2026, Sở Giáo dục thành phố Busan (Hàn Quốc) tổ chức chương trình đối thoại về bữa ăn học đường với sự tham gia của hơn 70 phụ huynh có con đang học từ mầm non đến trung học phổ thông.

Đáng chú ý, trong số người tham dự, nhiều thành viên thuộc ba nhóm chuyên trách, gồm nhóm giám sát chính sách bữa ăn học đường, nhóm kiểm tra bữa ăn và tiểu ban về bữa ăn học đường.

Phụ huynh trực tiếp tham gia giám sát bữa ăn

Tại chương trình, phụ huynh được tìm hiểu chính sách, các mô hình tổ chức bữa ăn, tham gia hoạt động thực hành chuẩn bị món ăn lành mạnh và thảo luận những vấn đề cần cải thiện. Sở Giáo dục Busan cho biết sẽ xem xét các ý kiến để đưa vào chính sách bữa ăn học đường trong thời gian tới.

Phụ huynh Hàn Quốc trải nghiệm bữa ăn bán trú của con. Ảnh: Idaegu.

Hoạt động này cho thấy phụ huynh tại Hàn Quốc không chỉ tiếp nhận thông tin về bữa ăn của con mà còn có kênh tham gia vào quá trình giám sát và góp ý với cơ quan quản lý. Thay vì chỉ phản ánh khi xảy ra sự cố, cha mẹ có thể đóng góp ý kiến thường xuyên về chất lượng và cách tổ chức bữa ăn tại trường.

Bên cạnh sự tham gia trực tiếp, Hàn Quốc còn chú trọng công khai thông tin để gia đình theo dõi. Theo báo cáo của Global Child Nutrition Foundation về chương trình bữa ăn học đường tại Hàn Quốc, các trường công bố thực đơn hàng ngày, thành phần dinh dưỡng, nguồn gốc nguyên liệu, thông tin dị ứng thực phẩm và hình ảnh bữa ăn trên website.

Báo cáo ghi nhận hơn 13.000 chuyên gia dinh dưỡng tham gia chương trình bữa ăn học đường tại các trường học ở Hàn Quốc. Đội ngũ này góp phần xây dựng thực đơn, kiểm soát dinh dưỡng và hỗ trợ tổ chức bữa ăn tại trường.

Nhờ thông tin được công khai, phụ huynh có thể đối chiếu món ăn thực tế với thực đơn, tìm hiểu thành phần nguyên liệu và nhận biết những thực phẩm có thể gây dị ứng cho con. Đây cũng là cơ sở để gia đình trao đổi với nhà trường khi phát hiện khẩu phần hoặc thực phẩm chưa phù hợp.

Tại Trung Quốc, phụ huynh còn được trao vai trò cụ thể hơn trong việc giám sát bữa ăn học đường, từ kiểm tra chất lượng thực phẩm đến theo dõi hoạt động của bếp ăn.

Theo hướng dẫn do Bộ Giáo dục Trung Quốc ban hành tháng 11/2024 về an toàn thực phẩm và quản lý chi phí bữa ăn tại trường tiểu học, trung học cơ sở, các trường phải thành lập ủy ban phụ huynh giám sát bữa ăn học đường. Đại diện cha mẹ học sinh được tham gia giám sát những hoạt động quan trọng như đấu thầu, mua sắm thực phẩm, dùng bữa cùng học sinh, đánh giá chất lượng món ăn, kiểm tra an toàn thực phẩm và theo dõi công khai thu chi.

Đáng chú ý, khi lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn bên ngoài, nhà trường cần lấy ý kiến đại diện phụ huynh, học sinh và giáo viên. Các đại diện này có thể tham gia khảo sát thực tế đơn vị cung cấp trước khi trường quyết định lựa chọn.

Không chỉ tham gia trực tiếp, phụ huynh còn có thể theo dõi hoạt động của bếp ăn thông qua các nền tảng trực tuyến. Tháng 5/2026, Bộ Giáo dục Trung Quốc cho biết các trường được yêu cầu công khai thực đơn, hình thức cung cấp bữa ăn và kênh tiếp nhận phản ánh. Một số địa phương triển khai hệ thống camera kết nối Internet để phụ huynh quan sát quá trình chế biến thực phẩm.

Tại thành phố Hứa Xương, tỉnh Hà Nam, 1.183 trường học đã dán mã QR trước cổng để cha mẹ quét và theo dõi hoạt động trong bếp ăn, từ rửa, sơ chế nguyên liệu đến nấu nướng. Với hệ thống này, phụ huynh có thể quan sát điều kiện vệ sinh và quy trình chế biến mà không cần trực tiếp đến trường.

Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng khuyến khích các trường tổ chức ngày mở cửa căng tin và hoạt động phụ huynh ăn cùng học sinh. Nếu phát hiện vấn đề về chất lượng món ăn hoặc vệ sinh, cha mẹ có thể phản ánh với nhà trường, ban quản lý căng tin hoặc ủy ban phụ huynh giám sát bữa ăn để được tiếp nhận và xử lý.

Phụ huynh tham quan hệ thống giám sát bếp ăn tại một trường tiểu học ở Trung Quốc. Ảnh: Hubei Daily.

Chuyên gia dinh dưỡng giám sát chặt chẽ

Khác với Hàn Quốc và Trung Quốc, Nhật Bản chú trọng xây dựng hệ thống quản lý bữa ăn học đường với sự tham gia của chuyên gia dinh dưỡng, giáo viên và nhà trường. Phụ huynh không nhất thiết phải trực tiếp kiểm tra từng khâu chế biến mà có thể dựa vào các tiêu chuẩn và quy trình được thiết lập để đánh giá chất lượng bữa ăn của con.

Theo Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT), chương trình bữa ăn học đường được xây dựng dựa trên nhu cầu dinh dưỡng theo từng độ tuổi. Giáo viên dinh dưỡng và chuyên gia dinh dưỡng học đường tham gia xây dựng thực đơn, bảo đảm mỗi bữa có đủ các nhóm thực phẩm cần thiết.

Một bữa ăn tiêu chuẩn thường gồm món chính cung cấp tinh bột, món ăn giàu protein, món phụ, sữa và trái cây. Thực đơn được tính toán để đáp ứng nhu cầu về năng lượng, canxi, sắt và các vitamin cần thiết cho sự phát triển của học sinh.

Bên cạnh dinh dưỡng, an toàn thực phẩm cũng là yêu cầu quan trọng. Các trường phải tuân thủ tiêu chuẩn vệ sinh trong quá trình lựa chọn nguyên liệu, bảo quản, chế biến và phục vụ thức ăn. Người đứng đầu trường học hoặc cơ sở nấu ăn tập trung có trách nhiệm xử lý khi phát hiện vấn đề trong công tác vệ sinh.

Hệ thống này có sự hỗ trợ của đội ngũ giáo viên dinh dưỡng. Theo báo cáo về chính sách giáo dục dinh dưỡng của Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản công bố năm 2025, tính đến tháng 5/2024, nước này có 6.945 giáo viên dinh dưỡng làm việc tại các trường tiểu học, trung học cơ sở công lập và một số cơ sở giáo dục khác. Họ vừa hướng dẫn học sinh về dinh dưỡng, vừa tham gia quản lý bữa ăn học đường.

Ngoài việc bảo đảm khẩu phần, bữa ăn còn được xem là một phần của chương trình giáo dục. Học sinh được tìm hiểu về nguồn gốc thực phẩm, nông sản địa phương, văn hóa ẩm thực và vai trò của dinh dưỡng đối với sức khỏe. Qua đó, trẻ dần hình thành khả năng lựa chọn thực phẩm và thói quen ăn uống lành mạnh.