|
|
Người dân đi lại trên đường phố thủ đô Seoul của Hàn Quốc. Ảnh minh họa: Reuters. |
Trên một màn hình lớn tại một trung tâm giám sát ở phía Đông Seoul, một chấm đỏ thể hiện vị trí của một người đàn ông đang đeo bám một phụ nữ. Chấm đỏ chuyển hướng. Khoảng cách dần hạ từ 845 m xuống 792 m.
Cùng lúc, bản đồ cũng hiện lên trên điện thoại của người phụ nữ. Cô lập tức nhận được cuộc gọi từ cán bộ quản chế: Đừng hoảng sợ, lực lượng chức năng đã được điều động.
Đây chỉ là một kịch bản được dàn dựng. Tuy nhiên, cuộc thử nghiệm cho thấy hệ thống có thể vận hành hiệu quả, giúp cảnh báo sớm và bảo vệ an toàn cho nạn nhân.
“Chúng tôi không thể dừng lại một phút, một giây nào”, một cán bộ trung tâm giám sát nói với Guardian.
Giám sát từng phút từng giây
Từ cuối tháng 6, nạn nhân bị đeo bám tại Hàn Quốc có thể mở điện thoại và theo dõi trực tiếp đường đi nước bước của kẻ đeo bám khi lọt vào bán kính 2 km. Khi bán kính giảm xuống 1 km, cơ quan chức năng sẽ nhận được cảnh báo và gọi ngay cho nạn nhân.
 |
| Màn hình hệ thống giám sát đối tượng đeo bám. Ảnh: Chosun. |
Khoảng 400 người Hàn Quốc đang sử dụng công cụ này. Đây là phiên bản nâng cấp của công cụ trước đây, vốn chỉ gửi một tin nhắn cảnh báo mà không cung cấp định vị hay phương hướng.
“Chờ đợi khi không có thông tin là một sự tra tấn”, ông Yoon Hyun Bong, Giám đốc trung tâm kiểm soát tại Seoul, nhận định. “Một con số không thể nói cho bạn biết hắn đến từ hướng nào. Nhưng nhìn trên bản đồ, bạn sẽ biết cách tránh”.
Bên cạnh vị trí của kẻ đeo bám, ứng dụng cũng hiện rõ số điện thoại của các đồn cảnh sát gần đó và cán bộ quản chế, theo Chosun. Nếu các nạn nhân không muốn chia sẻ vị trí với Bộ Tư pháp, họ có thể đăng ký nơi ở hoặc nơi làm việc và nhận cảnh báo dựa trên các vị trí này.
Nạn đeo bám tại Hàn Quốc đang có xu hướng gia tăng. Kể từ khi luật chống đeo bám ra đời năm 2021, số vụ trình báo đã tăng gấp 3 lần, lên tới gần 45.000 vụ năm 2025. Khoảng 80% nạn nhân là phụ nữ.
 |
| Trụ sở trung tâm giám sát tại Seoul. Ảnh: Guardian. |
Tuy nhiên, nam giới cũng có thể trở thành nạn nhân đeo bám. Hồi đầu tháng 9, tòa án Hàn Quốc ra án phạt 6 triệu won (khoảng 4.450 USD) một người phụ nữ đeo bám diễn viên Hwang Jun Min, theo Korea JoongAng Daily.
Tại Hàn Quốc, cảnh sát được phép đề nghị tòa án ra lệnh gắn thiết bị theo dõi vào cổ chân các đối tượng khả nghi.
Ứng dụng theo dõi mới ra đời sau hàng loạt vụ giết người khiến dư luận Hàn Quốc rúng động. Hồi tháng 3, một người đàn ông bị nghi đã chặn xe, phá cửa và dùng dao đâm vợ cũ tại thành phố Namyangju, Đông Bắc Seoul. Đáng chú ý, nghi phạm đang phải đeo thiết bị định vị sau khi bị tòa án cấm đến gần vợ cũ.
Vụ việc phơi bày vấn đề trong cách phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật Hàn Quốc: Trong khi Bộ Tư pháp luôn nắm rõ vị trí của nghi phạm, cảnh sát thậm chí không biết người này bị gắn định vị theo dõi.
Ứng dụng có giúp yên tâm?
Hai trung tâm giám sát ở Seoul và Daejeon phải xử lý khoảng 19.000 cảnh báo mỗi ngày. Họ giám sát hơn 5.000 tội phạm, từ bạo lực tình dục đến giết người. Mỗi ngày, khoảng 300 vụ việc đủ nghiêm trọng khiến lực lượng chức năng phải điều động nhân sự tới hiện trường.
Tại trung tâm ở thủ đô Seoul, các nhân viên ngồi tĩnh lặng trước 3 dãy màn hình hiện thị đủ thông tin từ đặc điểm đối tượng đến cả vạch pin của những chiếc vòng chân gắn định vị. Danh sách cảnh báo nguy hiểm nhấp nháy liên tục.
Mỗi nhân viên hiện phải phụ trách hơn 20 đối tượng. Bộ Tư pháp Hàn Quốc đang tìm cách giảm con số này còn một nửa.
    |
Quang cảnh sôi động tại thành phố Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: Reuters, Yonhap. |
Dù vậy, ứng dụng cũng vấp phải một số ý kiến trái chiều. Bà Kim Su Jeong, giám đốc trung tâm tư vấn quyền phụ nữ tại cơ quan đường dây nóng cho phụ nữ tại Hàn Quốc, cho rằng việc biết vị trí kẻ bám đuôi mình vẫn tốt hơn không biết.
Tuy nhiên, bà lo ngại ứng dụng có thể mang tới thêm gánh nặng tâm lý cho nạn nhân vì họ có thể luôn dán mắt vào điện thoại để theo dõi, mang đến cảm giác luôn phải trực chờ chạy trốn.
 |
| Màn hình ứng dụng theo dõi trên điện thoại. Ảnh: Korea Herald. |
Bên cạnh đó, ứng dụng chỉ hoạt động nếu tòa án ra lệnh đeo vòng theo dõi. Trong giai đoạn 2024-2025, cảnh sát đã xử lý gần 30.000 đối tượng đeo bám. Họ gửi lên tòa án 1.187 đơn xin gắn vòng theo dõi, nhưng tòa án chỉ phê duyệt 427 trường hợp. Cảnh sát cho biết họ chỉ xin lệnh đeo vòng khi có nguy cơ tái phạm.
Ông Kang Shin Won, người đứng đầu bộ phận giám sát điện tử của Bộ Tư pháp Hàn Quốc, cho rằng thiết bị theo dõi là cơ chế an toàn tối thiểu vì không thể cách ly mọi đối tượng khả nghi khỏi xã hội.
Trong khi đó, ông Yoon Hyun Bong bảo vệ sự cần thiết của ứng dụng theo dõi. Ông cho rằng việc biết trước đường đi nước bước của kẻ đeo bám ít áp lực hơn so với chờ đợi khi không có thông tin. Ứng dụng là bước tiến dài so với những tin nhắn thông báo khô khan trước kia.
Về phần mình, Anna, một nạn nhân bị người tình cũ theo đuổi, công nhận tác dụng của ứng dụng so với biện pháp cô sử dụng trước đó - đeo đồng hồ có chức năng cảnh báo và phát tín hiệu tới cảnh sát.
“Dù đeo đồng hồ, tôi không có lấy một phút bình yên vì tôi không biết hắn đang ở góc nào”, Anna nói. “Lỡ tôi tháo ra đi tắm, và hắn lại xông vào nhà ngay lúc đó thì sao?”.
Những cuốn sách để hiểu về Hàn Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Hàn Quốc - một trong những đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
