Quân bài tẩy của tuyển Việt Nam là ai?

Thái Lan gặp khó khăn khi thua Việt Nam trên sân nhà. Ảnh: Minh Chiến.

Quang Hải là đội trưởng, từng giành danh hiệu Cầu thủ hay nhất AFF Cup 2018 và vẫn thuộc nhóm cầu thủ có khả năng tạo khác biệt lớn nhất của tuyển Việt Nam. Thông thường, một cầu thủ như vậy phải có tên trong đội hình xuất phát ở những trận quan trọng nhất.

HLV Kim Sang-sik lại không nhìn vấn đề theo cách đó.

Ở bán kết lượt đi gặp Malaysia, Quang Hải ngồi dự bị đến phút 81. Chỉ 5 phút sau khi vào sân, đường chuyền của anh khiến Faris Danish lúng túng phản lưới, giúp Việt Nam nâng tỷ số lên 2-0. Đến chung kết lượt đi gặp Thái Lan tối 22/8, Quang Hải tiếp tục không đá chính, nhưng được tung vào sân trong hiệp hai và ghi bàn nâng tỷ số lên 2-0 ở phút 69.

Giữ một cầu thủ như Quang Hải trên ghế dự bị không phải vì HLV Kim Sang-sik đánh giá anh thấp hơn những người đá chính. Ngược lại, cách sử dụng ấy cho thấy nhà cầm quân người Hàn Quốc đang dành một trong những cầu thủ hay nhất cho thời điểm trận đấu cần được thay đổi.

Đó cũng là câu trả lời thú vị nhất cho câu hỏi ai là "quân bài tẩy" của tuyển Việt Nam tại giải lần này.

Quang Hải không cần đá đủ 90 phút

Trong nhiều năm, vai trò của Quang Hải ở tuyển Việt Nam khá dễ đoán. Anh thường xuất phát từ đầu, nhận nhiều bóng và trở thành một trong những trung tâm sáng tạo của đội.

HLV Kim đang sử dụng đội trưởng theo cách linh hoạt hơn. Ông không nhất thiết cần Quang Hải tham gia toàn bộ trận đấu, mà cần anh xuất hiện ở giai đoạn khả năng tạo khác biệt có giá trị lớn nhất.

Quang Hải tiếp tục cho thấy giá trị của một quân bài chiến thuật khi ghi bàn không lâu sau khi được HLV Kim Sang-sik tung vào sân.

Trước Malaysia, Việt Nam đang dẫn 1-0 nhưng chịu sức ép khi đội chủ nhà đẩy cao đội hình tìm bàn gỡ. HLV Kim đưa Quang Hải và Hai Long vào sân phút 81 nhằm tăng khả năng giữ bóng và khai thác khoảng trống mà Malaysia để lại. Đến phút 86, chính đường chuyền của Quang Hải dẫn tới bàn phản lưới giúp Việt Nam rời Kuala Lumpur với lợi thế hai bàn.

Trước Thái Lan, bài toán khác hoàn toàn. Đội chủ nhà chơi tốt trong hiệp một, tạo nhiều cơ hội và có thời điểm đẩy Việt Nam vào thế phải phòng ngự. Khi trận đấu bước qua một giờ, HLV Kim mới đưa Quang Hải cùng Hai Long vào sân.

Sự thay đổi gần như lập tức phát huy hiệu quả. Hai Long ghi bàn ở phút 62 sau pha đánh gót của Đình Bắc, còn Quang Hải vô-lê nâng tỷ số lên 2-0 chỉ 7 phút sau đó. Hai bàn thắng đến trong thời gian rất ngắn sau khi thế trận hiệp một nghiêng nhiều hơn về phía đội chủ nhà.

Ở thời điểm ấy, các tiền vệ Thái Lan phải pressing và di chuyển liên tục hơn một giờ. Khoảng trống bắt đầu xuất hiện giữa các tuyến, còn tốc độ áp sát không còn được duy trì như đầu trận. Đó chính là môi trường Quang Hải có thể phát huy tốt nhất khả năng chọn vị trí, xử lý một chạm và tìm khoảng trống quanh vùng cấm.

HLV Kim vì thế không cần đội trưởng phải chơi 90 phút để tạo ảnh hưởng. Có những trận, 30 phút của Quang Hải khi đối thủ xuống sức còn nguy hiểm hơn việc sử dụng anh từ phút đầu.

Quân bài tẩy không chỉ có một người

Dù Quang Hải là trường hợp nổi bật nhất, sức mạnh thật sự trong cách dùng người của HLV Kim lại nằm ở việc đối thủ không thể biết ông sẽ giữ ai trên ghế dự bị.

Ở bán kết lượt về gặp Malaysia, người được cất đi lại là Nguyễn Xuân Son. Tiền đạo nguy hiểm bậc nhất đội hình chỉ xuất hiện ở phút 59 nhưng lập tức ghi bàn sau đó ít phút, trước khi hoàn tất cú đúp ở phút 89. Việt Nam thắng 2-0 và vào chung kết với tổng tỷ số 4-0.

Ba ngày sau, Xuân Son trở lại đội hình xuất phát trước Thái Lan, còn Quang Hải và Hai Long được giữ lại. HLV Kim thay đổi "quân bài tẩy" tùy theo đối thủ và thế trận, thay vì cố xây dựng một công thức cố định.

Đây là chi tiết khiến tuyển Việt Nam khó đoán hơn.

Nếu Xuân Son ngồi ngoài, đối thủ phải chuẩn bị cho việc một trung phong khỏe, giỏi tì đè và dứt điểm sẽ xuất hiện khi các trung vệ bắt đầu xuống sức. Nếu Quang Hải dự bị, hàng tiền vệ đối phương phải tính tới việc nhịp chơi có thể thay đổi trong hiệp hai. Với Hai Long, Việt Nam lại có thêm những pha xâm nhập tốc độ từ tuyến sau.

Hai Long vào sân trong hiệp hai và chỉ mất ít phút để mở tỷ số cho Việt Nam trước Thái Lan.

HLV Kim đang có nhiều kiểu cầu thủ để thay đổi một trận đấu. Giá trị của ghế dự bị vì thế không nằm ở số lượng, mà ở sự khác biệt giữa những phương án ông có thể lựa chọn.

Điều này được thể hiện rõ từ vòng knock-out. Quang Hải vào sân và góp phần tạo bàn thứ hai ở bán kết lượt đi. Xuân Son từ ghế dự bị ghi cú đúp ở lượt về. Đến chung kết lượt đi, Hai Long và Quang Hải cùng vào sân rồi ghi cả hai bàn trước Thái Lan.

Ba trận, ba cách dùng người khác nhau và cùng một kết quả: những điều chỉnh trong hiệp hai giúp Việt Nam kết thúc trận đấu theo ý mình.

Vì vậy, nếu phải chọn một cá nhân làm quân bài tẩy của HLV Kim, Quang Hải là cái tên phù hợp nhất vào lúc này. Anh đủ đẳng cấp để đá chính, nhưng cũng đủ thông minh và kinh nghiệm để bước vào một trận đấu đang mở rồi lập tức hiểu khoảng trống nằm ở đâu.

Tuy nhiên, lợi thế lớn nhất của HLV Kim còn nằm ở việc Quang Hải không phải quân bài duy nhất. Hôm trước có thể là Xuân Son, hôm sau là Hai Long, còn ở một trận khác, chính đội trưởng tuyển Việt Nam có thể được giữ lại cho nửa giờ cuối.

Đối thủ vì thế không chỉ phải tìm cách đối phó với 11 cầu thủ Việt Nam xuất phát. Họ còn phải đoán xem HLV Kim đang giấu ai trên ghế dự bị.