Quyết định học ngành ai nghe cũng lạ của 2 bác sĩ nội trú

Không phải chuyên ngành được săn đón tại Match Day, Y pháp lại trở thành lựa chọn của hai bác sĩ trẻ khi cánh cửa này vẫn còn mở. Ảnh: Trần Hiền.

Trương Việt Anh, 24 tuổi, cựu sinh viên Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên, đạt 18,83 điểm và là người đầu tiên trong số các bác sĩ nội trú lựa chọn Y pháp. Với Việt Anh, đây không phải phương án bất đắc dĩ sau khi những chuyên ngành khác đã hết chỉ tiêu.

Nam bác sĩ trẻ sớm nghĩ đến Y pháp, nhưng hỏi ai cũng nghe sự lo ngại. Đến lúc nhận ra mình đang tìm người đồng tình chứ không phải một lời khuyên, anh quyết định tự tìm hiểu về chuyên ngành và giữ lựa chọn này đến cùng.

"Mình không nên tự cho rằng cơ hội không đến với mình. Chưa thử đã nghĩ kỳ thi hay chuyên ngành quá khó, rồi tự nhận trước là sẽ thất bại thì không nên", bác sĩ Việt Anh chia sẻ.

Không ai ủng hộ, vẫn quyết chọn Y pháp

Quyết định dứt khoát, nhưng Việt Anh thừa nhận anh chưa hình dung hết công việc của mình sau 3 năm đào tạo. Y pháp vẫn xa lạ, kể cả với một bộ phận sinh viên y khoa. Trước khi tìm hiểu, hình ảnh anh biết về pháp y chủ yếu gắn với công việc bên cạnh tử thi.

Y pháp là lựa chọn cuối cùng tại Match Day 2026. Với bác sĩ Trương Việt Anh, đây lại là chuyên ngành anh đã âm thầm tìm hiểu và quyết định theo đuổi. Ảnh: PA.

Sau đó, anh nhận ra phạm vi chuyên ngành rộng hơn nhiều, trong đó có giám định thương tích và nhiều lĩnh vực khác.

Theo nam bác sĩ, công việc này còn gắn với pháp luật, tạo ra những áp lực đặc thù mà anh xác định sẽ phải đối mặt trong tương lai. Việt Anh từng chia sẻ lựa chọn với gia đình, song bố mẹ vẫn lo lắng về sức khỏe và công việc sau này của con.

"Tôi hiểu việc phụ huynh không đồng ý với lựa chọn đó. Nhưng nếu mình bày tỏ thật lòng rằng đây là một lựa chọn nghiêm túc của mình, tôi hy vọng bố mẹ sẽ lắng nghe" anh chia sẻ.

Với Đỗ Tất Bình, 24 tuổi, cựu sinh viên Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, con đường đến với Y pháp có phần khác.

Trước kỳ thi, Hóa sinh và Tâm thần từng nằm trong nhóm chuyên ngành anh mong muốn. Tuy nhiên, kết quả thi nội trú không đạt như kỳ vọng khiến Bình dành thời gian tìm hiểu những chuyên ngành phù hợp hơn với mức điểm.

Quá trình này đưa anh trở lại với Y pháp - lĩnh vực Bình từng có cơ hội tiếp xúc trong 6 năm học Y đa khoa.

Sau kỳ thi, có thời điểm tâm trạng nam bác sĩ đi xuống. Trước đó, quá trình ôn thi nội trú cũng tạo áp lực đáng kể khi anh phải cân đối giữa học tập, thực hành lâm sàng và tự ôn tập.

Bác sĩ Trương Việt Anh (trái) và Đỗ Tất Bình (phải) chụp ảnh cùng TS Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Bộ môn Y pháp, trường Đại học Y Hà Nội tại Match Day 2026. Ảnh: LT.

"Áp lực nhất có lẽ là khoảng thời gian sau tốt nghiệp Y đa khoa", Bình chia sẻ.

Từ những trải nghiệm đó, anh cho rằng đào tạo nội trú vẫn là con đường phù hợp để tiếp tục rèn luyện chuyên môn. Khi tìm hiểu sâu hơn về Y pháp, Bình nhận thấy tính chất công việc tương đối phù hợp với sự cẩn thận, tỉ mỉ của bản thân. Đứng thứ 528, anh lựa chọn Y pháp sau Việt Anh và nhận được sự ủng hộ của gia đình.

Y pháp không chỉ là khám nghiệm tử thi

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, TS Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Bộ môn Y pháp, Trường Đại học Y Hà Nội, cho biết việc Y pháp được lựa chọn ở những lượt cuối trong các kỳ Match Day không phải điều bất ngờ.

Y pháp đã được đào tạo từ khá sớm ở nhiều quốc gia, đặc biệt tại Pháp, Mỹ và các nước châu Âu. Trong khi đó, tại Việt Nam, đây vẫn là lĩnh vực tương đối non trẻ. Bộ môn Y pháp được thành lập từ những năm 1980 và đến nay có gần 40 năm phát triển.

"Không phải Y pháp không có người lựa chọn, mà do đây là chuyên ngành còn khá mới và nhiều người chưa hiểu rõ công việc của bác sĩ y pháp là gì", TS Tuấn Anh nói.

Y pháp là cách gọi viết tắt của Y học tư pháp, một chuyên ngành có phạm vi rộng và liên quan đến nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau. Ở nhiều nước, Y pháp có thể được chia thành những mảng chuyên sâu như độc chất học, nhân chủng học, tử thi học, giám định gene và ADN.

Các chuyên gia có thể nghiên cứu độc chất trong cơ thể, xác định đặc điểm nhân thân, giám định tử thi hoặc phân tích ADN để phục vụ xác định danh tính.

Y pháp không chỉ gắn với khám nghiệm tử thi như nhiều người vẫn nghĩ. Đây là chuyên ngành rộng, có cả giám định thương tích, ADN, độc chất và xác định danh tính. Ảnh: Việt Linh.

TS Tuấn Anh cho biết trong chương trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ kéo dài hơn 500 ngày, lực lượng giám định pháp y là một trong những lực lượng nòng cốt tham gia xác định và đưa ra kết luận về nhân thân các liệt sĩ.

Tuy nhiên, theo ông, Y pháp tại Việt Nam lâu nay vẫn chịu một cách hiểu khá phổ biến: bác sĩ pháp y chỉ làm việc với người đã khuất, chủ yếu là khám nghiệm tử thi.

"Y pháp là một chuyên ngành rất rộng. Đối tượng của Y học tư pháp có thể là người sống hoặc người chết", ông nhấn mạnh.

Với người sống, một trong những công việc phổ biến của Y pháp là giám định thương tích. Trong các vụ tai nạn giao thông, tai nạn lao động, va chạm hoặc đánh nhau trong sinh hoạt, thương tích của người liên quan có thể cần được giám định. Kết quả này là căn cứ để cơ quan chức năng xem xét, giải quyết vụ việc, đồng thời có thể liên quan đến bồi thường, bảo hiểm hoặc trách nhiệm pháp lý.

Theo TS Tuấn Anh, việc Y pháp thường được lựa chọn ở những lượt cuối một phần xuất phát từ việc chuyên ngành chưa được biết đến rộng rãi.

Vì vậy, theo TS Tuấn Anh, các bác sĩ trẻ cần có thời gian học tập, trải nghiệm để hiểu rõ hơn lĩnh vực đã lựa chọn. Ông hy vọng trong quá trình đào tạo, các bác sĩ sẽ tìm thấy niềm đam mê với chuyên ngành và công việc.

Về cơ hội việc làm, TS Tuấn Anh cho biết Đảng, Nhà nước đã có những chính sách hỗ trợ đối với các chuyên ngành khó khăn, trong đó có Y pháp. Các chính sách về học phí và chế độ bồi dưỡng độc hại cũng được triển khai nhằm hỗ trợ người học và người làm việc trong lĩnh vực này.

Trước đây, Đề án 118 và các chính sách liên quan từng quy định miễn học phí cho một số nhóm chuyên ngành khó khăn như Lao, Tâm thần, Phong, Y pháp và Giải phẫu bệnh. Hiện nay, các chính sách mới tiếp tục được xây dựng theo hướng hỗ trợ người học ở những chuyên ngành này.