Khoa Nguyễn (26 tuổi, phường Long Bình, TP.HCM) từng cho một người bạn thân vay tổng cộng 60 triệu đồng qua nhiều lần mượn tiền, kéo dài trong nhiều tháng. Vì tin tưởng đối phương, anh không đặt thời hạn trả nợ cụ thể hay thường xuyên thúc giục hoàn tiền.

Chỉ đến khi cần tiền gấp và chủ động đề nghị hoàn trả, Khoa mới nhận ra tình bạn đã không còn như trước. Người bạn tỏ ra khó chịu mỗi khi bị nhắc đến khoản nợ, khiến anh phải nhiều lần thúc giục. Sau thời gian dài kiên quyết đòi lại tiền, Khoa cuối cùng cũng thu hồi đủ số tiền đã cho vay và quyết định chấm dứt liên lạc.

"Tôi từng nghĩ bạn bè thân thiết thì chuyện tiền bạc có thể thoải mái một chút. Sau này mới thấy càng thân càng cần rõ ràng", anh nói với Tri Thức - Znews.

Trước đó, Khoa khá thoải mái khi cho bạn bè vay tiền, ít khi đặt thời hạn hoàn trả. Có lần, anh chi khoảng 30 triệu đồng cho chuyến du lịch Đà Nẵng cùng một người bạn khác. Vì có khả năng tài chính tốt và muốn đi cùng người bạn mình quý mến, Khoa chỉ đề nghị đối phương đóng góp 2,5 triệu đồng tiền vui chơi, nhằm giảm gánh nặng chi phí cho người này.

Tuy nhiên, người bạn liên tục viện lý do công việc chưa ổn định để trì hoãn thanh toán, khiến khoản nợ kéo dài hơn 2 năm. Sau khi thu hồi đủ tiền, Khoa cũng quyết định chấm dứt tình bạn.

Thất vọng vì thái độ thiếu chủ động trả nợ của bạn bè, Khoa trở nên thận trọng hơn khi cho vay. Theo anh, dù thân thiết đến đâu, hai bên vẫn cần thống nhất thời hạn hoàn trả để tránh những hiểu lầm khiến tình bạn rạn nứt.

Không riêng Khoa, nhiều người trẻ cũng dần xa cách bạn bè vì bất đồng tiền bạc, từ khoản vay chậm trả, chia hóa đơn thiếu công bằng đến chênh lệch khả năng chi tiêu.

Để hạn chế hiểu lầm, nhiều người lựa chọn trao đổi thẳng thắn và sòng phẳng hơn trong chuyện tiền bạc. Tuy nhiên, việc tính toán quá chi li cũng có thể tạo áp lực, khiến những mối quan hệ thân thiết dần trở nên xa cách.

Những khoản tiền gây khó xử

Không chỉ những khoản nợ khó đòi, sự chênh lệch khả năng chi tiêu cũng có thể khiến tình bạn rạn nứt. Đại Bùi (29 tuổi, phường Chánh Hưng, TP.HCM) là một trường hợp như vậy.

Từ cuối năm ngoái, sau khi dành tiền sửa nhà cho mẹ và gửi về gia đình hơn 10 triệu đồng mỗi tháng, Đại bắt đầu thắt chặt chi tiêu và dần ít tham gia các buổi tụ tập cùng nhóm bạn thân.

Khi một thành viên trong nhóm chuẩn bị kết hôn, mọi người gặp nhau thường xuyên hơn, chủ yếu tại nhà hàng hoặc quán cà phê có mức giá cao ở trung tâm TP.HCM. Mỗi lần gặp, Đại thường chi khoảng 500.000-1 triệu đồng.

Ban đầu, anh vẫn cố tham gia các buổi tụ tập, cắt giảm chi tiêu cá nhân để không lạc lõng với nhóm. Khi bạn bè lên kế hoạch tổ chức sinh nhật tại nhà hàng omakase, hình thức ẩm thực Nhật Bản do đầu bếp quyết định thực đơn, anh đề xuất địa điểm vừa túi tiền hơn vì chi phí ăn uống và quà tặng vượt khả năng.

Tuy nhiên, nhóm vẫn muốn giữ kế hoạch vì hiếm có dịp tụ họp. "Cứ đi chơi thoải mái, thiếu đâu tính sau", Đại kể lại lời động viên của bạn bè. Với Đại, lời nói này lại tạo thêm áp lực. Anh nhận ra khoản chi được bạn bè xem là bình thường có thể trở thành gánh nặng đối với mình. Cuối cùng, anh lấy lý do bận công việc để không tham dự và chỉ gửi quà.

Sau lần đó, Đại hạn chế tham gia các cuộc tụ tập tốn kém, chủ yếu gặp riêng bạn bè tại những địa điểm bình dân. Dù không xảy ra tranh cãi, anh dần xa cách nhóm bạn thân.

“Thu nhập khác nhau vẫn có thể làm bạn, nhưng nếu phải chi tiêu vượt khả năng để hòa nhập, tình bạn sẽ trở thành áp lực. Bạn bè nên tôn trọng điều kiện tài chính của nhau”, Đại chia sẻ.

Trong khi đó, Xuân Nhi (29 tuổi, phường Phú Nhuận, TP.HCM) cho rằng sự rõ ràng trong chi tiêu là một trong những cách giúp cô duy trì tình bạn với nhóm bạn thân hơn 10 năm.

Trước mỗi chuyến du lịch, Nhi thường đề xuất cả nhóm lập bảng dự trù chi phí, từ vé máy bay, khách sạn đến ăn uống. Nhờ đó, mỗi người có thể chủ động cân đối tài chính và trao đổi nếu khoản chi nào vượt khả năng.

Trong chuyến du lịch cùng nhóm 8 người, Nhi đứng ra quản lý chi tiêu bằng Tricount, ứng dụng theo dõi và phân chia chi phí nhóm. Cô chụp lại hóa đơn, ghi nhận khoản chi của từng thành viên, sau đó tổng hợp để tính số tiền mỗi người cần thanh toán.

Để tránh hiểu lầm, Nhi còn gửi hóa đơn vào nhóm chat chung, từ tiền khách sạn đến những khoản nhỏ như nước uống. Nếu có thắc mắc hoặc sai lệch, mọi người sẽ trao đổi và điều chỉnh ngay.

Tuy nhiên, Nhi cho rằng việc chia tiền cũng cần sự khéo léo để không tạo cảm giác tính toán quá mức. Theo cô, thống nhất trước về ngân sách và cách chia chi phí thường dễ được mọi người đón nhận hơn việc tranh luận từng khoản tiền sau chuyến đi.

"Bạn bè không thể lúc nào cũng tính toán chính xác từng đồng. Tôi nghĩ rõ ràng về tiền bạc là cần thiết, nhưng đôi khi cũng nên linh hoạt và thông cảm nếu người khác gặp khó khăn", Nhi chia sẻ.

Sòng phẳng đến đâu để không mất bạn?

Bất đồng tiền bạc trong tình bạn xuất hiện khi người trẻ phải cân đối nhiều khoản chi, từ sinh hoạt, giải trí đến tiết kiệm. Theo công trình Nghiên cứu về hành vi quản lý tài chính của người trẻ tại Việt Nam hiện nay của tác giả Nguyễn Hồng Nhung, được lưu trữ tại Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) năm 2025, các nghiên cứu về quản lý tài chính cá nhân của người trẻ Việt Nam vẫn còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào từng khía cạnh như chi tiêu, tiết kiệm, đầu tư và vay nợ.

Dù chưa có đủ dữ liệu về mức độ phổ biến của mâu thuẫn tiền bạc trong tình bạn tại Việt Nam, những trường hợp như Khoa và Đại cho thấy khác biệt về khả năng chi trả, thói quen quản lý tiền và kỳ vọng hoàn trả có thể khiến các mối quan hệ rạn nứt.

Tại Singapore, nghiên cứu tháng 5/2025 của Viện Nghiên cứu Chính sách (IPS), thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS), cho thấy 37,6% người được khảo sát gặp khó khăn khi giao lưu với những người khác nhóm thu nhập.

Trong khi đó, khảo sát năm 2025 của LendingTree, nền tảng so sánh sản phẩm tài chính tại Mỹ, ghi nhận 36% trong số 2.000 người được hỏi từng chấm dứt tình bạn vì tiền bạc. Khoảng 31% cảm thấy áp lực phải theo kịp mức chi tiêu của bạn bè, còn 69% từng từ chối một cuộc gặp vì chi phí quá cao.

Với Gen Z, thế hệ quen thuộc với các ứng dụng chuyển tiền, việc trao đổi về thu nhập, chi tiêu và các khoản nợ ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, sự cởi mở không đồng nghĩa những cuộc trò chuyện này luôn dễ dàng.

Theo nghiên cứu năm 2025 của Principal Foundation, tổ chức phi lợi nhuận tại Mỹ, 45% phụ nữ thuộc Gen Z và thế hệ Millennials ngại nói về tiền bạc vì sợ bị đánh giá qua thu nhập hoặc thói quen chi tiêu. Khoảng 44% cảm thấy lo lắng khi đề cập đến vấn đề này.

Những số liệu trên cho thấy sự khác biệt về điều kiện tài chính có thể tạo khoảng cách giữa bạn bè, song việc trao đổi về tiền bạc vẫn là vấn đề nhạy cảm với một bộ phận người trẻ. Sự sòng phẳng giúp hạn chế hiểu lầm, nhưng cách đề cập đến khả năng chi trả hay trách nhiệm hoàn tiền cũng có thể khiến các bên cảm thấy khó xử, bị đánh giá và ảnh hưởng đến tình bạn.

Theo Karen Tang, chuyên gia hoạch định tài chính tại Singapore, chia sẻ với tạp chí Her World tháng 5/2025, việc thiết lập ranh giới tiền bạc với người thân, bạn bè giúp mỗi người bảo vệ tài chính cá nhân, đồng thời hạn chế cảm giác bất mãn hoặc tội lỗi. Bà cho rằng trao đổi rõ ràng và tôn trọng đối phương là yếu tố quan trọng để duy trì các mối quan hệ.

Trong khi đó, Tan Huey Min, Tổng giám đốc Credit Counselling Singapore (CCS), tổ chức phi lợi nhuận chuyên tư vấn và hỗ trợ quản lý nợ, khuyến nghị trên CNA rằng mọi người nên cân nhắc khả năng tài chính trước khi cho bạn bè vay tiền, kể cả nguy cơ không được hoàn trả.

Theo bà, việc nhắc trả nợ cũng cần khéo léo, tránh đề cập trước mặt người khác vì có thể khiến người vay xấu hổ và làm mâu thuẫn nghiêm trọng hơn. Ngay cả khi cần thống nhất thời hạn hoàn trả, hai bên vẫn nên lựa chọn cách trao đổi phù hợp để không làm tổn thương tình bạn.