Ronaldo có thực sự thay đổi tuyển Bồ Đào Nha?

Nếu chỉ nhìn Bồ Đào Nha trong hơn 20 năm qua, rất dễ có cảm giác đội tuyển này vốn luôn thuộc nhóm mạnh nhất châu Âu. Họ liên tục có cầu thủ ở Real Madrid, Manchester City, Manchester United, PSG hay Bayern, đồng thời góp mặt gần như đều đặn ở các giải lớn.

Bồ Đào Nha trước Cristiano Ronaldo không như vậy. Trong khoảng 90 năm từ trận quốc tế đầu tiên đến khi Ronaldo ra mắt năm 2003, đội tuyển chỉ dự ba kỳ World Cup và ba kỳ Euro.

World Cup 1966 với Eusebio là đỉnh cao khi Bồ Đào Nha đứng thứ ba. Sau đó, họ phải chờ đến World Cup 1986 mới trở lại, trước khi tiếp tục vắng mặt cho đến năm 2002. Ở Euro, Bồ Đào Nha vào bán kết năm 1984 và 2000, tứ kết năm 1996, nhưng thành công thường đến theo từng thế hệ rồi gián đoạn.

Ronaldo xuất hiện đúng lúc nền bóng đá Bồ Đào Nha bắt đầu bước sang một giai đoạn khác.

Bồ Đào Nha đã mạnh lên trước Ronaldo

Muốn đánh giá đúng vai trò của Ronaldo, trước hết phải bỏ cách kể chuyện quá đơn giản rằng Bồ Đào Nha yếu cho đến khi anh xuất hiện. Thực tế, nền móng cho giai đoạn thành công sau này đã được xây từ trước.

Cuối thập niên 1980 và đầu 1990, Bồ Đào Nha vô địch U20 World Cup hai lần liên tiếp vào các năm 1989 và 1991. Thế hệ ấy sản sinh Luís Figo, Rui Costa cùng nhiều cầu thủ sau này trở thành trụ cột của đội tuyển quốc gia.

Đến Euro 2000, Bồ Đào Nha sở hữu một trong những thế hệ hay nhất châu Âu. Figo, Rui Costa, João Pinto và Nuno Gomes giúp đội thắng cả ba trận vòng bảng, ngược dòng đánh bại Anh 3-2 rồi chỉ dừng trước Pháp ở bán kết.

Ronaldo ra mắt tuyển Bồ Đào Nha năm 2003, đúng thời điểm đội bóng này bắt đầu bước vào giai đoạn ổn định hơn ở các giải lớn.

Sự ổn định ở các giải lớn cũng đã manh nha trước Ronaldo. Bồ Đào Nha dự liên tiếp các kỳ Euro từ năm 1996, trong khi chuỗi góp mặt tại World Cup bắt đầu từ năm 2002, một năm trước khi Ronaldo có trận đầu tiên cho đội tuyển.

Ronaldo vì thế không phải người đặt viên gạch đầu tiên. Anh bước vào một đội tuyển đã có nền tảng, rồi trở thành gương mặt lớn nhất của giai đoạn phát triển tiếp theo.

Ngày 20/8/2003, Ronaldo ra mắt tuyển Bồ Đào Nha trong trận giao hữu với Kazakhstan. Chưa đầy một năm sau, cầu thủ 19 tuổi dự Euro 2004 bên cạnh Figo, Rui Costa, Fernando Couto hay Nuno Gomes, trước khi cùng đội vào chung kết ngay trên sân nhà.

Euro 2004 vì thế giống một cuộc chuyển giao hơn là khởi đầu từ con số 0. Ronaldo nhận lại một đội tuyển đủ sức cạnh tranh ở châu Âu, nhưng anh là người duy trì vị thế ấy qua nhiều thế hệ sau đó.

Từ khi Ronaldo ra mắt, Bồ Đào Nha không vắng mặt ở bất kỳ World Cup hay Euro nào. Sáu kỳ World Cup từ 2006 đến 2026 đều có CR7, cũng như sáu kỳ Euro từ 2004 đến 2024.

Khác biệt lớn nhất không chỉ nằm ở số lần tham dự. Trước Ronaldo, một thế hệ xuất sắc có thể đưa Bồ Đào Nha tiến sâu rồi đội tuyển lại mất nhiều năm để trở lại sân khấu lớn. Trong thời đại Ronaldo, việc dự World Cup hay Euro trở thành yêu cầu tối thiểu chứ không còn được xem là thành công.

Từ đội tuyển có thể gây bất ngờ đến đội tuyển phải giành cúp

Ronaldo còn gắn với bước chuyển mà các thế hệ trước chưa làm được: biến tiềm năng thành danh hiệu ở cấp đội tuyển quốc gia. Trước năm 2016, Bồ Đào Nha chưa từng vô địch Euro hay World Cup dù đã nhiều lần tiến gần.

Euro 2004 là ví dụ rõ nhất. Bồ Đào Nha vào chung kết trên sân nhà nhưng thua Hy Lạp, để lại cảm giác một thế hệ tài năng vẫn thiếu chiếc cúp để hoàn thiện vị thế.

Mười hai năm sau, Ronaldo cùng Bồ Đào Nha trở lại chung kết Euro. CR7 chỉ chơi 25 phút trước Pháp rồi phải rời sân vì chấn thương, còn Éder ghi bàn duy nhất trong hiệp phụ, nhưng Ronaldo vẫn là đội trưởng của tập thể mang về danh hiệu lớn đầu tiên trong lịch sử tuyển Bồ Đào Nha.

Ba năm sau, họ vô địch Nations League 2019. Đến năm 2025, Bồ Đào Nha tiếp tục đánh bại Tây Ban Nha ở chung kết để trở thành đội đầu tiên hai lần đăng quang giải đấu này.

Từ chỗ chưa có danh hiệu lớn cấp đội tuyển quốc gia, Bồ Đào Nha giành ba chiếc cúp trong thời đại Ronaldo. Tuy nhiên, những danh hiệu ấy cũng không thể được kể như thành quả của một người.

Trước thời Ronaldo, Bồ Đào Nha từng có những thế hệ xuất sắc như Eusébio, Luís Figo hay Rui Costa nhưng chưa duy trì được thành công lâu dài.

Euro 2016 có Pepe, Rui Patrício, João Moutinho, Nani. Những năm sau đó xuất hiện Bernardo Silva, Bruno Fernandes, Rúben Dias, Diogo Costa, Nuno Mendes cùng nhiều cầu thủ khác, trong khi hệ thống đào tạo trẻ của Bồ Đào Nha vẫn liên tục sản sinh nhân tài cho các CLB lớn.

Điều khiến Ronaldo đặc biệt nằm ở khả năng nối nhiều thế hệ lại với nhau. Anh từng chơi cạnh Figo, Deco và Pauleta, sau đó là Pepe, Nani, João Moutinho, rồi đến Bernardo Silva, Bruno Fernandes và João Félix.

HLV thay đổi, hệ thống chiến thuật thay đổi, nhưng Ronaldo vẫn hiện diện. Anh trở thành điểm nối giữa nhiều thời kỳ của bóng đá Bồ Đào Nha, từ lúc đội tuyển bắt đầu ổn định ở các giải lớn cho đến khi việc cạnh tranh danh hiệu trở thành mục tiêu quen thuộc.

World Cup 2026 là kỳ World Cup thứ sáu của Ronaldo. Anh ghi hai bàn trước Uzbekistan, thêm một bàn trong chiến thắng 2-1 trước Croatia ở vòng 1/16, trước khi Bồ Đào Nha thua Tây Ban Nha 0-1 tại vòng 1/8 và Ronaldo xác nhận đó là kỳ World Cup cuối cùng.

Vì thế, tranh cãi hiện tại với HLV Jorge Jesus xuất hiện đúng lúc Bồ Đào Nha bắt đầu phải nghĩ nghiêm túc về thời kỳ hậu Ronaldo. Vấn đề không còn đơn giản là một cầu thủ 41 tuổi nên đá chính hay dự bị, mà là cách đội tuyển khép lại một giai đoạn kéo dài hơn hai thập kỷ.

Trận thắng Đan Mạch 4-2 ngay sau khi Ronaldo rời đội càng làm câu hỏi ấy rõ hơn. Bồ Đào Nha vẫn tấn công, vẫn ghi bàn và vẫn thắng khi không có CR7, cho thấy đội tuyển hiện tại đã đủ chiều sâu để không còn phụ thuộc tuyệt đối vào một cá nhân.

Điều đó không làm vai trò của Ronaldo nhỏ đi. Ngược lại, nó cho thấy một phần di sản của anh: Bồ Đào Nha hôm nay đã ở vị thế đủ mạnh để tiếp tục cạnh tranh ngay cả khi cầu thủ lớn nhất lịch sử đội tuyển không có mặt.

Ronaldo đã ghi 146 bàn sau 234 trận cho ĐTQG Bồ Đào Nha.

Ronaldo không biến một đội tuyển nhỏ thành cường quốc. Thế hệ Figo đã mở đường trước đó, còn hệ thống đào tạo của Bồ Đào Nha tiếp tục phát triển song song trong nhiều năm.

Nhưng nếu hỏi Ronaldo có thay đổi tuyển Bồ Đào Nha hay không, câu trả lời nằm ở vị thế mà đội bóng này đạt được trong thời đại của anh. Trước Ronaldo, Bồ Đào Nha có thể tạo ra một thế hệ hay rồi biến mất khỏi World Cup trong nhiều năm; trong hơn hai thập kỷ của CR7, họ dự giải lớn liên tục, chơi hai trận chung kết Euro, giành Euro 2016 và hai Nations League.

Ronaldo không xây toàn bộ nền móng cho bóng đá Bồ Đào Nha, nhưng anh là gương mặt lớn nhất của giai đoạn đội tuyển chuyển từ vị thế có thể đánh bại các ông lớn sang vị thế được xem là một trong những ông lớn. Khi thời đại ấy thực sự kết thúc, câu hỏi tiếp theo mới là điều đáng chờ đợi: Bồ Đào Nha có giữ được vị thế đó mà không còn Ronaldo hay không.