Rủi ro từ giày chạy bộ siêu êm

Một số chuyên gia cảnh báo giày đế quá dày có thể thay đổi cách di chuyển, gây áp lực lên bàn chân, mắt cá, đầu gối và hông. Ảnh minh họa: Rackets & Runners.

Từ phòng gym, đường chạy đến đường phố, những đôi giày có lớp đệm dày, mềm và đàn hồi đang trở thành lựa chọn phổ biến. Xu hướng này phát triển mạnh từ năm 2010, khi hãng giày thể thao chuyên về chạy bộ Hoka giới thiệu dòng giày chạy bộ "đệm siêu dày" (max-cushion), thúc đẩy nhiều thương hiệu khác ra mắt thiết kế tương tự.

Một số mẫu còn tích hợp tấm carbon nhằm cải thiện hiệu suất chạy. Tuy nhiên, theo The Wall Street Journal, cảm giác êm ái không đồng nghĩa với việc đôi chân chịu ít áp lực hơn.

Tiến sĩ Adam Tenforde, Giám đốc chương trình y học chạy bộ tại National Running Center thuộc hệ thống y tế Mass General Brigham (Mỹ), cảnh báo giày đế dày có thể khiến cách bàn chân tiếp đất và di chuyển thay đổi khó lường, làm tăng nguy cơ chấn thương.

Theo bác sĩ Kenrick Dennis, chuyên gia về bàn chân tại Houston (Mỹ), lớp đệm quá mềm khiến bàn chân dễ xoay vào trong hoặc ra ngoài, kéo theo chuyển động của mắt cá, đầu gối và hông. Ông ví việc di chuyển trên giày đệm dày giống như bước trên cát. Bàn chân cần thêm thời gian để lún xuống và lấy lại thăng bằng trước khi bật lên. Độ cao của đế cũng có thể làm tăng nguy cơ lật mắt cá hoặc té ngã.

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports năm 2018 cho thấy giày đệm siêu dày có thể làm tăng tải trọng tác động lên cơ, xương và khớp so với giày có độ đệm vừa phải.

Tiến sĩ Daniel Lieberman, nhà sinh học tiến hóa tại Đại học Harvard (Mỹ), giải thích lớp đệm dày không nhất thiết làm giảm lực tác động lên chân khi tiếp đất, mà chỉ khiến lực này kéo dài trong thời gian lâu hơn. Chân cũng có xu hướng căng cứng hơn khi chạm đất, làm tăng áp lực lên cơ, xương và khớp.

Chuyên gia khuyên người mua thử nhón chân, đứng trên gót hoặc đổi hướng nhanh để kiểm tra độ ổn định của giày. Ảnh minh họa: Red Note.

Trung bình, khi chạy khoảng 1,6 km, mỗi bàn chân tiếp đất khoảng 1.000 lần. Những chuyển động xoay hoặc mất thăng bằng dù rất nhỏ, nếu lặp lại hàng nghìn lần, có thể gây áp lực tích lũy lên cơ, gân và khớp, làm tăng nguy cơ chấn thương về lâu dài.

Dù vậy, kiểu giày này cũng có ưu điểm. Một số nghiên cứu ghi nhận các thiết kế tích hợp tấm carbon có thể cải thiện hiệu quả chạy khoảng 4% và thành tích khoảng 2%.

Tiến sĩ Laurent Malisoux, nhà nghiên cứu tại Luxembourg Institute of Health, viện nghiên cứu y tế tại Luxembourg, nhấn mạnh chấn thương thường liên quan đến việc tăng quãng đường hoặc cường độ tập luyện quá nhanh, thay vì chỉ do giày.

Theo Scott Christensen, huấn luyện viên sức bền của USA Track & Field, cơ quan quản lý điền kinh tại Mỹ, sự thoải mái quá mức đôi khi khiến người chạy bỏ qua tín hiệu đau mỏi, vốn giúp cơ thể nhận biết thời điểm cần giảm cường độ tập luyện.

Các chuyên gia khuyến nghị người mua không nên chỉ đánh giá giày qua độ mềm. Thay vào đó, cần kiểm tra độ vừa vặn, khả năng giữ thăng bằng và sự ổn định khi đổi hướng. Người dùng cũng có thể luân phiên nhiều đôi giày với độ đệm và chiều cao đế khác nhau, nhằm tránh lặp lại một kiểu tác động lên cơ thể.

Tiến sĩ Stéphane Bermon, Giám đốc bộ phận Sức khỏe và Khoa học của World Athletics, Liên đoàn Điền kinh Thế giới, ủng hộ phương pháp này nhưng lưu ý cần làm quen với giày mới từ từ, tăng dần thời gian sử dụng để hạn chế chấn thương.

Nhìn chung, không có một thiết kế phù hợp với tất cả. Độ êm chỉ là một trong nhiều yếu tố cần cân nhắc, bên cạnh độ ổn định, cấu trúc bàn chân và nhu cầu vận động.