Sân bay 2,3 tỷ USD của Campuchia vắng khách

Tháng 10/2025, sân bay Techo chính thức khai trương sau một tháng vận hành thử. Công trình với mức đầu tư 2,3 tỷ USD nhanh chóng trở thành tâm điểm trong quá trình mở rộng nhanh hạ tầng hàng không của Campuchia.

Cùng với sân bay quốc tế Siem Reap Angkor đi vào hoạt động từ năm 2023, hai công trình giúp nước này tăng đáng kể khả năng đón khách quốc tế.

Tuy nhiên, khi hạ tầng đã được mở rộng, thách thức của Campuchia đang chuyển sang bài toán làm sao để các hãng hàng không có đủ khách khai thác công suất mới, theo tờ Cambodianess.

Nhu cầu đi lại bằng đường hàng không suy yếu, một số đường bay hoạt động kém hiệu quả hoặc đã bị tạm dừng. Trong khi đó, mạng bay nội địa còn hạn chế khiến du khách đến Phnom Penh khó tiếp tục hành trình tới những điểm du lịch lớn khác.

Hệ mái che sân bay Techo được thiết kế theo dạng mô-đun với những đường cong nhấp nhô. Ảnh: Nigel Young/Arch Daily.

Không đủ hành khách để lấp đầy công suất sân bay

7 tháng đầu năm, Campuchia đón khoảng 3,71 triệu lượt hành khách hàng không, giảm 9% so với cùng kỳ năm ngoái. Số chuyến bay giảm khoảng 1%, còn 37.248 chuyến, trong khi lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không tăng 21%, lên khoảng 57.103 tấn.

"Không nên chỉ nhìn vào số lượng hành khách như một chỉ số đơn lẻ, mà cần xem xét cả lưu lượng hành khách, số chuyến bay, hàng hóa hàng không, mức độ kết nối quốc tế, công suất sân bay và bối cảnh kinh tế, du lịch rộng hơn", người phát ngôn Ban Thư ký Nhà nước về Hàng không Dân dụng Campuchia (SSCA) Sin Chansereyvutha nói.

Chuyên gia du lịch người Hà Lan Peter Brongers đánh giá Campuchia cơ bản đã thu hẹp khoảng cách về hạ tầng sân bay với các nước trong khu vực, nhưng không đủ hành khách để lấp đầy công suất mới.

Sân bay Techo có khả năng phục vụ 13-15 triệu lượt khách mỗi năm. Tuy nhiên, lượng hành khách chưa tăng trưởng tương ứng. Trong 5 tháng đầu năm, sân bay đón khoảng 656.000 lượt khách đến, giảm gần 26% so với cùng kỳ năm trước.

Bên trong nhà ga sân bay Techo trị giá 2 tỷ USD của Campuchia. Ảnh: Arch Daily, Reuters.

Sihanoukville, cửa ngõ chính tới khu vực bờ biển phía Nam Campuchia, hiện chỉ có 5 chuyến bay mỗi tuần, trong khi sân bay Techo có hơn 700 chuyến. Mạng lưới đường bay của Campuchia cũng cho thấy sự chênh lệch tương tự.

Theo SSCA, Campuchia có mạng lưới hàng không quốc tế tương đối rộng, với khoảng 33 hãng hàng không kết nối nước này với các thị trường ASEAN, Đông Á, Nam Á và Trung Đông. Tuy nhiên, mạng lưới này chưa mang lại lượng hành khách tương đương các nước láng giềng, trong đó có Việt Nam.

Ông Brongers cho biết Việt Nam phục vụ 45 triệu lượt hành khách chỉ trong nửa đầu năm và đến tháng 8 đã vượt Thái Lan để trở thành thị trường lớn thứ 2 Đông Nam Á xét về số ghế bay theo lịch.

"Xây dựng một sân bay lớn không đồng nghĩa với việc tự động thu hút hành khách", ông Brongers nói.

Bên trong sân bay Techo với mức đầu tư lên đến 2,3 tỷ USD. Ảnh: Nigel Young/Arch Daily.

Cần nhiều hơn những đường bay mới

Ông Sin Chansereyvutha nhận định cải thiện ngành hàng không Campuchia không chỉ là mở thêm chuyến bay hay hỗ trợ các hãng đang gặp khó khăn. Ông đưa ra 8 giải pháp nhằm giúp các hãng hàng không Campuchia tăng khả năng cạnh tranh, cũng như tránh duy trì hỗ trợ lâu dài cho những hãng hoạt động kém hiệu quả.

Thứ nhất, chiến lược phát triển đường bay quốc gia, xác định những thị trường ưu tiên như ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và các điểm đến có tiềm năng cao về du lịch, kinh doanh. Chiến lược này cần dựa trên dữ liệu về nhu cầu hành khách, dòng khách du lịch và thương mại để xác định những đường bay cần phát triển và quảng bá.

Thứ hai, các chính sách ưu đãi tạm thời để phát triển đường bay mới hoặc những thị trường tiềm năng nhưng chưa đủ khả năng thương mại, có thể gồm ưu đãi tại sân bay, tiếp thị chung, quảng bá du lịch hoặc những hình thức hỗ trợ xúc tiến khác trong một khoảng thời gian nhất định.

Du khách tham quan quần thể đền Angkor Wat, tỉnh Siem Reap, Campuchia. Ảnh: SCMP

Thứ ba, phối hợp chặt chẽ hơn giữa ngành du lịch và hàng không. Theo ông, mở một đường bay mới đòi hỏi sự phối hợp giữa SSCA, Bộ Du lịch, sân bay, hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành và các đối tác tư nhân để quảng bá Campuchia như một điểm đến.

Thứ tư, tăng cường các quan hệ đối tác thương mại, thay vì hoàn toàn trông chờ vào các hãng hàng không tự mở và khai thác đường bay.

Các thỏa thuận liên danh, liên tuyến, Thỏa thuận phân chia doanh thu đặc biệt (SPA) và việc tham gia các mạng lưới hàng không quốc tế có thể giúp các hãng Campuchia tiếp cận thêm nhiều điểm đến mà không cần khai thác chuyến bay trực tiếp tới từng thị trường.

Thứ năm, hiện đại hóa đội bay. Campuchia cần cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn để các hãng mua hoặc thuê máy bay, đồng thời lựa chọn loại máy bay phù hợp với những đường bay có nhu cầu hành khách còn hạn chế.

Du khách đi bộ cùng hướng dẫn viên bên ngoài Cung điện Hoàng gia ở Phnom Penh, Campuchia, năm 2020. Ảnh: Reuters.

Thứ sáu, ngành hàng không cần giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các khoản chi liên quan đến sân bay, nhiên liệu, dịch vụ mặt đất, dịch vụ điều hành không lưu và thủ tục quản lý cần được rà soát, nhưng không ảnh hưởng đến an toàn và chất lượng dịch vụ.

Thứ bảy, nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng. Campuchia cần đầu tư đào tạo phi công, kỹ sư máy bay, nhân viên bảo dưỡng, chuyên gia an toàn hàng không và nhân sự thương mại hàng không, bên cạnh phát triển năng lực về công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

"Chúng ta không thể xây dựng các hãng hàng không có khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong dài hạn chỉ dựa vào máy bay. Máy bay có thể mua hoặc thuê, nhưng năng lực hàng không phải được xây dựng", ông Chansereyvutha nói.

Cuối cùng, Campuchia nên tiếp tục theo đuổi chính sách hàng không cởi mở và thực dụng, tận dụng quyền vận chuyển song phương, khuôn khổ Bầu trời mở ASEAN, quyền tự do hàng không thứ năm (Fifth Freedom) và các cơ chế hiện có khác khi phù hợp.

Bên trong sân bay Techo 2,3 tỷ USD của Campuchia. Ảnh: Arch Daily, Reuters.