Chiều 8/10, tại họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM, ông Phạm Quốc Huy, Phó trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng, thông tin tình hình ngập trong đợt mưa lớn vừa qua.
Theo thống kê của Sở Xây dựng, các vị trí ngập được ghi nhận đều là những nơi đã xuất hiện ngập những năm qua. Tuy nhiên, tùy điều kiện mưa, triều hoặc mưa kết hợp triều cường, mức độ ngập có sự thay đổi.
Một số tuyến đường ngập sâu hơn, nước rút chậm hơn
Đối với khu vực TP.HCM cũ, các tuyến với mức độ ảnh hưởng do ngập nước có chiều hướng tăng về thời gian, chiều sâu ngập và thời gian nước rút gồm: Phan Huy Ích (phường Tân Sơn, phường An Hội Tây); Quốc Hương, Thảo Điền và đường R12 (phường An Khánh).
 |
| Ông Phạm Quốc Huy, Phó trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng trả lời tại buổi họp báo. Ảnh: Thảo Liên. |
Các tuyến đường nhánh, hẻm do UBND xã, phường phụ trách được phản ánh trong đợt vừa qua gồm: Mã Lò (phường Bình Trị Đông); hẻm thuộc đường Công Nghệ Mới, đường Liên ấp 123 và đường Đê bao 23 (xã Tân Vĩnh Lộc).
Khu vực Thảo Điền, Quốc Hương và Nguyễn Văn Hưởng đã có trong danh mục vị trí ngập nặng, thuộc nhóm ưu tiên xử lý, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026.
Trong năm 2026, công trình thủy lợi Bờ tả sông Sài Gòn, đoạn còn lại từ rạch Cầu Ngang đến khu đô thị Thủ Thiêm, bao gồm cống ngăn triều và bơm, sẽ được đưa vào quản lý, vận hành, giúp giảm đáng kể tình hình ngập khu vực.
Mưa trên 100 mm trong 45 phút đến một giờ
Sở Xây dựng nêu nguyên nhân chính khiến một số tuyến đường ngập sâu hoặc nước rút chậm.
Trước hết, mưa lớn vượt tần suất thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu. Hệ thống thoát nước tại thành phố được thiết kế để đáp ứng những trận mưa có vũ lượng 85,3 mm trong 3 giờ và triều cường +1,32 m. Tuy nhiên, trong ngày 30/9 và 1/10, nhiều trạm đo ghi nhận vũ lượng mưa trên 100 mm trong 45 phút đến một giờ.
Mưa diễn ra trên diện rộng, kéo dài liên tiếp nhiều ngày, vượt khả năng tiêu thoát của các tuyến sông, kênh, rạch hiện hữu. Nước sông, kênh, rạch dâng cao làm hạn chế khả năng thoát nước tự nhiên của hệ thống.
Qua theo dõi, các tuyến chính như kênh A, kênh B, kênh C, kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, kênh Lương Bèo, kênh Trung Ương… đều có mực nước dâng cao sau mưa và rút chậm.
Mưa cũng trùng thời điểm triều cường đạt đỉnh. Triều cường được ghi nhận vượt báo động I và II trong ngày: 28/9 ở mức +1,56 m lúc 17h; 29/9 ở mức +1,51 m lúc 18h; 30/9 ở mức +1,49 m lúc 19h; 1/10 ở mức +1,42 m lúc 20h.
 |
| Khoảng 18h ngày 7/10, chân cầu Ba Son (phường An Khánh) ngập một đoạn kéo dài khoảng 200 m. Nước dâng cao hơn nửa bánh xe, các phương tiện di chuyển khó khăn. Ảnh: Duy Hiệu. |
Một nguyên nhân khác là ảnh hưởng thi công những dự án lớn đang triển khai, như cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên; cải tạo hệ thống thoát nước đường Lê Văn Thọ, Nguyễn Văn Khối; dự án “Đầu tư xây dựng quảng trường Trung tâm thành phố và Trung tâm hành chính của thành phố”…
Hệ thống thoát nước được đầu tư từ lâu, kích thước không bảo đảm điều kiện biến đổi thời tiết như thời gian qua. Tốc độ đô thị hóa nhanh, một số khu vực đường nhánh, hẻm không được đầu tư cống hoặc có cống nhỏ. Tình trạng bê tông hóa làm giảm diện tích trữ, điều hòa nước; sụt lún tạo thành những khu vực trũng thấp cục bộ, làm giảm hiệu quả của hệ thống cống.
Tại các khu dân cư, đô thị mới, sau khi hình thành, chủ đầu tư không kịp thời hoàn thiện thủ tục bàn giao cho đơn vị quản lý, khiến hệ thống hạ tầng nói chung, tuyến cống nói riêng không phát huy hiệu quả. Tình trạng ngập tại những khu vực này đang phổ biến, cụ thể khu dân cư An Phú, khu dân cư Hiệp Bình Chánh…
Công tác quản lý, vận hành hệ thống cống theo phân cấp do UBND xã, phường chưa được thực hiện đồng bộ. Tình trạng lấn chiếm tại các tuyến kênh tiêu thoát vẫn tồn tại; những khiếm khuyết của hệ thống chưa được khắc phục kịp thời, như miệng thu bị lấp bít, tuyến cống kết nối hạ nguồn cao hơn cống chính…
Các vấn đề này dẫn đến thoát nước kém, ngập kéo dài nhiều ngày tại đường Đê bao 2-3, đường Công nghệ mới (hẻm 39, 41), Mã Lò, kênh Liên Xã…
Tăng cường bơm ứng cứu, xử lý tắc nghẽn do thi công
Ông Huy cho biết Sở Xây dựng đã tham mưu UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch 402/2026 về thoát nước, chống ngập năm 2026 và Kế hoạch 537/2026 về giải quyết tình hình ngập nước trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030.
Về giải pháp cấp bách, thành phố tăng cường duy tu, nạo vét hệ thống thoát nước, thanh thải vật cản, bảo đảm hệ thống thông thoáng và phát huy tối đa năng lực thoát nước theo thiết kế; nhanh chóng xử lý các điểm tắc nghẽn do thi công dự án gây ra.
Đồng thời, tăng cường công tác trực mưa, gồm vớt rác miệng thu nước, mở nắp hầm ga; ứng cứu tại các điểm ngập bằng việc tăng cường sử dụng bơm ứng cứu, điều tiết giao thông, cô lập điểm ngập…
 |
| Khu vực Hàng Xanh ùn ứ giao thông sau mưa. Ảnh: Duy Hiệu. |
Thành phố xây dựng cơ chế phối hợp liên vùng với Tây Ninh, Đồng Nai về vận hành hồ chứa thượng nguồn, cung cấp dữ liệu thủy văn và điều tiết dòng chảy, bảo đảm thống nhất theo lưu vực, hạn chế áp lực tại hạ lưu TP.HCM; tổ chức vận hành điều tiết tích, xả lũ liên hồ chứa.
Thành phố tổ chức điều chỉnh Đề án Chống ngập và xử lý nước thải TP.HCM giai đoạn 2020-2045 trên địa bàn TP.HCM.
Các điểm tắc nghẽn cục bộ được kiểm tra, xử lý kịp thời, bảo đảm hệ thống thoát nước kết nối liên phường, xã và hệ thống hạ tầng có liên quan, hoạt động đồng bộ, xuyên suốt.
Về giải pháp công trình, thành phố khẩn trương triển khai, hoàn thành dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1); đồng thời, hoàn thiện các đoạn tuyến còn lại của các dự án kênh lớn như Xuyên Tâm, Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên, Văn Thánh, Kênh Đôi…
Những công trình chống sạt lở bán đảo Thanh Đa (đoạn 2, 3, 4) dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Dự án xây dựng mới cống Rạch Cầu Ngang và dự án cải tạo hệ thống thoát nước khu vực chợ Thủ Đức, nhằm tăng cường khả năng tiêu thoát nước dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
TP.HCM xác định 87 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 142.340 tỷ đồng, mục tiêu xử lý 50 vị trí ngập. Lộ trình dự kiến năm 2026 hoàn thành 9 dự án, xử lý 3 vị trí; năm 2027 hoàn thành 45 dự án, xử lý 30 vị trí; năm 2028 hoàn thành 9 dự án, xử lý 5 vị trí; năm 2029 hoàn thành 6 dự án, xử lý 2 vị trí; năm 2030 hoàn thành 18 dự án, xử lý 10 vị trí.
Tại buổi họp báo, ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Hạ tầng đô thị TP.HCM, thông tin về kế hoạch chống ngập tại đường Phan Huy Ích.
Theo ông Dũng, dự án Cải thiện hệ thống thoát nước, nước thải và thích ứng với biến đổi khí hậu tại lưu vực Tham Lương - Bến Cát (CRUS1) hoàn thành sẽ giúp chống ngập đường Phan Huy Ích.
Ông cho hay dự kiến ký hiệp định vay vốn ODA của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) năm 2027. Dự án sẽ hoàn thành sau 5 năm triển khai.
