Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Format-Lifestyle

Startup 1 sếp và 0 nhân sự: Tăng trưởng nhanh, đào thải khốc liệt

Khi AI có thể đảm nhiệm công việc của cả đội ngũ, startup không còn cần nhiều nhân viên để vận hành, nhưng áp lực đổi mới và cạnh tranh ngày càng lớn.

Startup,  AI,  đội ngũ,  vận hành,  doanh nghiệp ảnh 1

Theo nhà đầu tư mạo hiểm Helena Gagern, một số startup gần như không có nhân viên vẫn có thể đưa thuốc vào thử nghiệm hoặc xây dựng phòng thí nghiệm. Ảnh: Dieter Mayr/Financial Times.

Sau khi xây dựng hai phòng thí nghiệm công nghệ sinh học tự động hoàn toàn, Claudio Reiter và Leon Busch, hai doanh nhân tại Helsinki (Phần Lan), quyết định giao nhiệm vụ xây dựng phòng thí nghiệm tiếp theo cho một AI agent (tác nhân AI).

Hệ thống này đang quản lý ngân sách khoảng 500.000 USD, đảm nhiệm từ mua sắm thiết bị đến hướng dẫn nhà thầu. Những AI agent khác cũng có thể thực hiện các thí nghiệm đơn giản ở trình độ đại học dưới sự giám sát của con người. Reiter kỳ vọng trong vài tháng tới, AI sẽ đủ khả năng tham gia các nghiên cứu phức tạp và tạo ra những khám phá khoa học mà con người khó thực hiện.

Theo Financial Times, AI đang thay đổi cách vận hành startup, giúp nhà sáng lập giảm nhu cầu tuyển dụng, huy động vốn và tự động hóa nhiều công việc từ lập trình, thiết kế đến tiếp thị.

Startup 1 người ngày càng khả thi

“Chưa bao giờ việc thành lập một công ty lại dễ dàng như hiện nay”, Ziv Reichert, đối tác tại Phoenix Court, công ty đầu tư mạo hiểm có trụ sở tại London (Anh), nhận định với Financial Times.

Năm 2024, Sam Altman, CEO OpenAI, công ty công nghệ Mỹ phát triển ChatGPT, từng tiết lộ rằng nhóm bạn là các CEO công nghệ của ông đã đặt cược xem khi nào xuất hiện doanh nghiệp trị giá 1 tỷ USD chỉ do một người vận hành.

Theo nhiều nhà sáng lập, bước ngoặt đến vào cuối năm 2025, khi Anthropic, công ty AI của Mỹ, ra mắt Claude Opus 4.5 và tiếp tục phát triển công cụ Claude Code, giúp việc lập trình nhanh và ít tốn kém hơn.

Toby Mather, đồng sáng lập Rig, startup AI chuyên tích hợp dữ liệu doanh nghiệp vào báo cáo và ứng dụng, cho biết công ty đã hoàn thành khối lượng phát triển phần mềm tương đương 18 tháng chỉ trong 3 tháng nhờ các công cụ mới.

AI cũng giúp những người không biết lập trình tạo ra sản phẩm bằng cách mô tả ý tưởng và yêu cầu hệ thống thực hiện.

Helena Gagern, người đồng sáng lập trung tâm công nghệ và điều hành The Embassy, quỹ đầu tư cho startup châu Âu tại San Francisco (Mỹ), kể rằng cô từng gặp một doanh nhân đã đưa thuốc vào giai đoạn thử nghiệm trên động vật dù công ty không có nhân viên. Phần lớn quy trình, gồm lựa chọn bệnh cần nghiên cứu, phân tích dữ liệu đến thiết kế thử nghiệm, đều do AI agent đảm nhiệm. Theo Gagern, một số startup thậm chí đạt doanh thu hàng chục triệu USD ngay trong năm đầu mà không cần huy động vốn đầu tư mạo hiểm.

Startup,  AI,  đội ngũ,  vận hành,  doanh nghiệp ảnh 2

Claudio Reiter tại phòng thí nghiệm công nghệ sinh học tự động mới xây dựng ở Helsinki. Ảnh: Roni Rekomma/Financial Times.

Vincent Huguet, đồng sáng lập Malt, nền tảng kết nối nhân sự tự do tại châu Âu, so sánh sự thay đổi này với sự xuất hiện của điện toán đám mây khoảng 20 năm trước. Khi đó, doanh nghiệp không còn phải đầu tư hạ tầng máy chủ lớn. Giờ đây, AI tiếp tục hạ thấp rào cản phát triển phần mềm.

Khả năng phát triển phần mềm nhanh chóng cũng giúp startup rút ngắn thời gian thử nghiệm ý tưởng. Isabel Greenslade, đồng sáng lập Structured AI, công ty Mỹ sử dụng AI để đánh giá bản vẽ kiến trúc và kỹ thuật, cho biết nhóm của cô từng ghi âm cuộc trao đổi với khách hàng tiềm năng, sau đó đưa nội dung vào Claude Code và yêu cầu xây dựng sản phẩm được đề xuất.

Chỉ 2 ngày sau, công ty đã có thể giới thiệu nguyên mẫu gần sát ý tưởng của khách hàng.

Jimmy Cockerton, nhà sáng lập Impact Advantage, nền tảng đo lường giá trị xã hội của doanh nghiệp, cho rằng AI giúp startup nhanh chóng tạo ra phiên bản sản phẩm đủ tốt để khách hàng trải nghiệm và phản hồi trước khi đầu tư nguồn lực lớn.

AI cũng thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp tại nhiều khu vực ở Mỹ. Nghiên cứu của University of British Columbia (Canada) và Stockholm School of Economics (Thụy Điển) cho thấy ngày càng nhiều startup đổi mới xuất hiện bên ngoài các trung tâm công nghệ truyền thống như San Francisco và New York.

Theo công ty quản lý tài sản Mỹ Apollo, số hồ sơ thành lập doanh nghiệp mới tại nước này gần như luôn vượt 100.000 mỗi tuần kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, so với mức dưới 80.000 trước năm 2020.

Tại Anh, số doanh nghiệp mới trong lĩnh vực phần mềm ứng dụng tăng 40%, đạt 28.100 trong nửa đầu năm 2026, theo công ty dữ liệu Beauhurst và ngân hàng NatWest.

Cuộc cạnh tranh không ngừng nghỉ

Ở London (Anh), một doanh nhân đã thành lập startup chỉ với một cộng sự. Mỗi người bố trí 5 màn hình trên bàn làm việc để theo dõi các AI agent liên tục xử lý những nhiệm vụ phức tạp. Theo nhà sáng lập này, tiết kiệm chi phí nhân sự chỉ là một phần lợi ích. Đội ngũ nhỏ còn giúp công ty hạn chế các cuộc họp và đẩy nhanh quá trình ra quyết định.

Tuy nhiên, AI cũng tạo ra áp lực mới. Các hệ thống có thể làm việc xuyên đêm, buộc con người liên tục kiểm tra kết quả và giao thêm nhiệm vụ. Reichert của Phoenix Court thừa nhận AI giúp ông xử lý lượng thông tin lớn hơn, nhưng số quyết định cần đưa ra cũng tăng theo.

“Tôi chưa bao giờ bận như vậy”, ông nói.

Startup,  AI,  đội ngũ,  vận hành,  doanh nghiệp ảnh 3

Các AI agent đang thực hiện những thí nghiệm đơn giản ở trình độ đại học tại phòng thí nghiệm ở Helsinki. Ảnh: Roni Rekomma/Financial Times.

Huguet cho rằng nhiều startup cuối cùng vẫn phải tuyển nhân viên, bởi sản phẩm, website hay nội dung tiếp thị do AI tạo ra có thể thiếu khác biệt. Những doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào nội dung AI chất lượng thấp đôi khi được gọi là “slop companies” (tạm dịch: doanh nghiệp tạo ra sản phẩm AI kém chất lượng).

Theo ông, khi công nghệ giúp mọi startup dễ dàng đạt chất lượng sản phẩm cơ bản, năng lực của đội ngũ con người sẽ tiếp tục quyết định khả năng cạnh tranh. Đặc biệt, doanh nghiệp vẫn cần nhân viên bán hàng có khả năng thuyết phục và xây dựng niềm tin với khách hàng.

Trong khi đó, việc thành lập doanh nghiệp ngày càng dễ dàng cũng khiến cạnh tranh khốc liệt hơn. Joan Burkovic, CEO GetMint, công ty Pháp chuyên theo dõi mức độ hiện diện của thương hiệu trên các nền tảng AI, cho biết sản phẩm và công nghệ của công ty ông thay đổi nhiều lần mỗi tuần.

“Một công ty có thể phát triển rất nhanh, nhưng cũng có thể suy giảm với tốc độ còn nhanh hơn”, Burkovic nhận định.

AI thách thức Gen Z ở thị trường lao động

Theo chuyên gia kinh tế Trần Sĩ Chương, tác giả cuốn sách Trò chuyện cùng Gen Z, AI không chỉ thay đổi cách con người xử lý thông tin mà còn thách thức năng lực tư duy của chúng ta. Trong bối cảnh thị trường lao động biến đổi nhanh chóng, thế hệ trẻ cần rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, tư duy phản biện và thích nghi với những thay đổi liên tục để đáp ứng yêu cầu của tương lai.

Như Phương

Bạn có thể quan tâm