Tham vọng mới của Elon Musk

Việc tỷ phú Elon Musk gia nhập đường đua sản xuất cánh tuabin có thể thúc đẩy hy vọng tự chủ nguồn cung sản xuất điện phục vụ phát triển AI. Ảnh: Reuters.

Chỉ một vài doanh nghiệp trên thế giới có khả năng sản xuất các linh kiện chủ chốt cho tuabin phát điện - loại thiết bị được các trung tâm dữ liệu AI săn đón hơn bao giờ hết. Và tỷ phú Elon Musk không muốn đứng ngoài cuộc đua này. Động thái này khiến nhiều nhà đầu tư trong một ngành vốn thuộc về mô hình tập đoàn độc quyền đứng ngồi không yên.

Cuối tuần qua, trên mạng xã hội X, Elon Musk xác nhận SpaceX sẽ bắt đầu sản xuất các cánh tĩnh và cánh động dùng trong các tuabin chạy bằng khí tự nhiên. “Bằng cách tự đúc tại chỗ ở SpaceX, chúng tôi có thể đẩy nhanh thời gian đưa các tuabin vào vận hành lên tới 18 tháng. Đây là bước ngoặt có thể thay đổi cuộc chơi”, ông viết trong bài đăng phản hồi báo cáo từ trang The Information.

Hồi giữa tháng 8, Morgan Stanley cũng báo cáo SpaceX đang lên kế hoạch xây dựng một xưởng đúc tại Bastrop, bang Texas của Mỹ dựa trên các thông tin tuyển dụng của công ty.

Thế giới khát điện phục vụ AI

Cổ phiếu của Howmet Aerospace giảm hơn 7% hồi đầu tuần, trước khi phục hồi nhẹ chỉ một ngày sau đó. Howmet Aerospace cùng Precision Castparts (thuộc Berkshire Hathaway) là hai ông lớn nắm giữ thị phần lớn nhất trong mảng linh kiện này, bao gồm cả cánh tuabin cho ngành hàng không và quốc phòng. Cổ phiếu của DPC - một đối thủ nhỏ hơn trong ngành - cũng không thoát khỏi xu hướng này.

Theo Yahoo Finance, các công ty AI hiện phải đối mặt với hai hạn chế lớn cùng lúc: nguồn cung chip và nguồn cung điện. Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo mức tiêu thụ điện năng của các trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030, và tập đoàn năng lượng GE Vernova cho biết công suất sản xuất của họ về cơ bản được đặt kín chỗ đến năm 2030, chủ yếu do nhu cầu về cơ sở hạ tầng AI.

Tờ Wall Street Journal nhận định sẽ còn quá sớm để coi SpaceX là mối đe dọa thực sự. Tuy nhiên, cổ phiếu của Howmet Aerospace và DPC có lẽ cũng cần một đợt điều chỉnh sau thời gian tăng nóng. Đây là những cổ phiếu có định giá cao nhất trong nhóm công ty cung cấp hạ tầng/linh kiện thiết yếu cho làn sóng AI, với tỷ lệ P/E dự phóng lần lượt là 42 và 45 lần. Trong khi đó, các nhà sản xuất tuabin như GE Vernova và Caterpillar có tỷ lệ P/E lần lượt là 33 và 26 lần.

CEO SpaceX Elon Musk hồi tháng 6. Ảnh: Reuters.

DPC là bên dễ bị tổn thương nhất. Công ty này có quy mô nhỏ và khoảng 40% doanh thu đến từ tuabin chạy bằng khí thiên nhiên. Trong khi đó, dù Howmet nắm giữ tới một nửa thị phần toàn cầu về linh kiện tuabin khí, họ lại có cơ cấu doanh thu đa dạng trải dài sang mảng hàng không và quốc phòng, với mảng tuabin khí chỉ chiếm 11% tổng doanh thu.

Trong khi đó, SpaceX sẽ đối mặt với những rào cản gia nhập ngành cực kỳ lớn. Một trong những lý do khiến rất ít doanh nghiệp trụ lại được ở mảng này là vì kỹ thuật chế tạo cánh tuabin rất phức tạp, khi thiết bị đòi hỏi khả năng chịu được nhiệt độ cực cao và tốc độ quay cực đại.

Nigel Chiang - chuyên gia phân tích tại SemiAnalysis - cho biết theo quy trình đúc tiêu chuẩn, cần làm một khuôn sáp mới hoàn toàn từ đầu cho mỗi lần sản xuất. Để chế tạo các linh kiện này, cánh tuabin phải được đúc trong lò chân không để tạo thành cấu trúc đơn tinh thể từ siêu hợp kim niken. Ông cho biết thêm chỉ cần xuất hiện một hạt bụi nhỏ hoặc nứt nhỏ như sợi tóc đồng nghĩa phải vứt bỏ toàn bộ linh kiện. Một dây chuyền sản xuất mới có thể phải loại bỏ hơn một nửa sản lượng trong thời gian dài.

Quy trình sản xuất cũng cần bảo mật tuyệt đối. Trong một cuộc họp nhà đầu tư hồi đầu năm, John Plant - CEO của Howmet - cho biết sau khi đúc thành công linh kiện, phần lõi gốm và khuôn sáp dùng để đúc sẽ bị phá hủy hoàn toàn, ngăn chặn triệt để việc đối thủ giải mã công nghệ.

Kế hoạch dài hơi của SpaceX

Tỷ lệ phế phẩm cao có thể không phải vấn đề quá lớn nếu SpaceX chỉ làm linh kiện tự phục vụ nhu cầu nội bộ. Báo cáo của Morgan Stanley lưu ý “chúng tôi cho rằng SpaceX sẽ khó trở thành nhà cung cấp cánh tuabin thương mại ra bên ngoài”. Trong bối cảnh nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh và gây áp lực khổng lồ lên các tuabin phát điện, việc tự chủ nguồn cung linh kiện thay thế cho các tuabin phục vụ trung tâm dữ liệu của AI sẽ là lợi thế rất lớn.

SpaceX không còn xa lạ với công nghệ động cơ khi họ tự thiết kế và sản xuất "một phần đáng kể" các linh kiện cho các hệ thống của mình. Theo hồ sơ đăng ký IPO ban đầu, các linh kiện này bao gồm cả động cơ tên lửa và hệ thống điện tử hàng không.

Cũng theo báo cáo của Morgan Stanley, xưởng đúc của SpaceX sẽ sản xuất các linh kiện siêu hợp kim niken đơn tinh thể cho các bơm tăng áp (turbo pumps) trong động cơ tên lửa Raptor và cho các tuabin phát điện. Hiện chưa rõ SpaceX đã tự đúc được các cánh tuabin cho bơm tăng áp của Raptor hay chưa.

Kỹ thuật sản xuất cánh tuabin được đánh giá là rất phức tạp. Ảnh: Reuters.

Dù vậy, giới phân tích nhận định một nhà máy mới sẽ mất tối thiểu 4 năm để đi vào hoạt động, một khoảng thời gian quá dài trong bối cảnh AI thay đổi liên tục. Theo ông Chiang, riêng các lò chân không chuyên dụng cần thiết để làm ra các linh kiện này đã có thời gian chờ giao hàng lên tới hơn 2 năm.

Việc tuyển dụng và đào tạo nhân sự cũng ngốn không ít thời gian. Theo DPC, các vị trí then chốt đòi hỏi từ 6 tháng đến 1 năm đào tạo, trong khi thâm niên trung bình của lực lượng lao động kỹ thuật tại đây - như kỹ sư và nhà luyện kim - là 9,5 năm.

Có thể nói, kế hoạch xây xưởng đúc của SpaceX làm nổi bật tầm quan trọng sống còn của các cánh tuabin trong làn sóng hạ tầng AI. Đợt sụt giảm giá cổ phiếu vừa qua là dịp để giới đầu tư đánh giá lại mức định giá dành cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, triển vọng dài hạn của Howmet Aerospace và DPC vẫn phụ thuộc vào nhu cầu tuabin phục vụ hạ tầng AI và khả năng duy trì lợi thế công nghệ.