Những nội dung gây sốc, chửi bới, đấu tố, khoe tiền, thách thức hay tạo xung đột của “giang hồ mạng” thường dễ thu hút chú ý. Người xem có thể yêu, ghét, tò mò hay phẫn nộ, nhưng mọi phản ứng đều có thể biến thành lượt xem, chia sẻ, bình luận và... quy ra tiền.

Tại Trung Quốc, các màn livestream PK cực đoan thậm chí được dàn dựng để kích thích người xem tặng quà, khiến nhà chức trách phải siết cả nội dung lẫn nguồn thu. Trong khi đó, Pháp xử lý từ hành vi bạo lực của streamer đến trách nhiệm của nền tảng, còn Anh đưa một số hành vi trên mạng vào phạm vi hình sự.

Trung Quốc: Xử lý 7.200 phòng livestream, phạt nặng 2.200 tài khoản

Trung Quốc đã xuất hiện nội dung mang màu sắc “giang hồ mạng” từ giữa thập niên 2010. Trên những nền tảng video ngắn như Kuaishou, nhiều nhân vật gây chú ý bằng hình ảnh xăm trổ, khoe tiền, sức mạnh và đề cao “tình huynh đệ”. Một số sau đó chuyển sang livestream để kiếm tiền từ người hâm mộ.

Cùng sự phát triển của livestream, hình thức này cũng thay đổi. Thay vì chỉ xây dựng hình tượng “đại ca”, nhiều streamer tìm đến những màn trình diễn cực đoan hơn để thu hút người xem và quà tặng ảo.

Một hình thức phổ biến là PK, nơi các streamer thi đấu trực tiếp và người thua phải thực hiện hình phạt do đối thủ hoặc khán giả đưa ra. Ban đầu là hát, chơi trò chơi hay trêu chọc, một số cuộc PK dần biến thành những màn thử thách nguy hiểm.

“Khán giả đã quá quen với nội dung thông thường nên các streamer PK ngày càng phải tạo ra những màn trình diễn giật gân hơn để thu hút chú ý”, Xu Jian, phó giáo sư Đại học Deakin (Australia), nhận định với CNA.

Tháng 4/2026, cảnh sát mạng Trung Quốc phát hiện một nhóm tổ chức livestream “Đấu Lãng”, có thể hiểu là “thi xem ai chơi mạnh tay hơn”, tại Chiết Giang. Theo CCTV và Global Times, những người tham gia dùng lon nhôm đập vào đầu, thắt lưng hoặc cành cây đánh nhau để thu hút người xem.

13 người bị bắt và tạm giữ hành chính, các tài khoản liên quan cũng bị xử lý. Bộ Công an Trung Quốc đồng thời yêu cầu các nền tảng tăng cường kiểm duyệt nội dung dung tục, bạo lực.

Trung Quốc thực tế đã chấn chỉnh PK cực đoan từ năm 2023 trong chiến dịch “Thanh Lãng” nhằm làm trong sạch môi trường mạng. Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) nhắm tới những buổi livestream có nội dung chửi bới, uống rượu, khiêu khích, công kích người khác, kích động tự gây thương tích hoặc dàn dựng đánh nhau. Các nền tảng được yêu cầu xử lý tài khoản vi phạm nghiêm trọng và tăng trách nhiệm kiểm duyệt.

Tuy nhiên, việc kiểm soát triệt để không dễ dàng.

Guo Shaohua, phó giáo sư tại Đại học Carleton (Mỹ), cho biết streamer có thể né hệ thống kiểm duyệt bằng cách nói giảm nói tránh, biểu diễn gián tiếp hoặc chuyển sang kênh riêng.

"Biện pháp quản lý tại Trung Quốc ngày càng đi sâu vào nguồn thu của những nội dung này, thay vì chỉ xóa video".

Đặc thù phát trực tiếp càng khiến việc phát hiện vi phạm khó hơn. Theo ông Guo, AI có thể lọc từ khóa và nhận diện một số nội dung, song khó theo kịp cách thể hiện liên tục thay đổi của streamer.

Lợi ích kinh tế cũng là một trở ngại. Những streamer có hàng triệu người theo dõi có thể kiếm đáng kể từ quà tặng ảo. Một người trong ngành nói với Xinhua rằng lượng truy cập càng lớn, streamer càng kiếm được nhiều, đồng thời nền tảng cũng hưởng lợi từ các giao dịch.

Theo Wilson Wang, Đại học Nottingham Ningbo (Trung Quốc), điều này có thể khiến nền tảng thiếu động lực loại bỏ một số nội dung gây tranh cãi. “Các nền tảng có lợi ích trong việc kiếm thêm lợi nhuận và những livestream PK dung tục này thực sự có khả năng sinh lời”, ông nói với CNA.

Cấm livestream vĩnh viễn, đình chỉ quyền kiếm tiền

Chính vì vậy, biện pháp quản lý tại Trung Quốc ngày càng đi sâu vào nguồn thu của những nội dung này, thay vì chỉ xóa video.

Tháng 4/2026, CAC ban hành quy định mới về livestream và tiền thưởng. Tài khoản từng bị xử lý phải đáp ứng điều kiện nhất định mới được khôi phục quyền nhận thưởng. Một số tài khoản còn có thể bị đình chỉ nhận tiền trong thời gian dài. Các nền tảng phải xác định hành vi không được phép kiếm tiền từ quà tặng và kiểm soát giao dịch bất thường.

Nhà quản lý cho biết một số streamer sử dụng nhân vật giả, nội dung dung tục hoặc hành vi gây sốc để dụ người xem tặng tiền. Vì vậy, biện pháp xử lý không chỉ nhằm nội dung mà còn vào khả năng livestream và kiếm tiền.

Đến tháng 8/2026, CAC tiếp tục xử lý hơn 7.200 phòng livestream theo nhóm, tập trung vào PK kích thích người xem tặng thưởng, nội dung dung tục và hành vi xâm hại quyền lợi trẻ em, theo China Daily. Tài khoản vi phạm có thể bị hạn chế hoặc cấm livestream trong thời gian nhất định, thậm chí vĩnh viễn.

Trong chiến dịch “Thanh Lãng”, CAC xác định những nội dung này không chỉ xuất hiện dưới dạng video mà còn lan qua livestream, bình luận, kết nối trực tiếp và các tính năng tương tác. Vì vậy, biện pháp được triển khai đồng thời trên nhiều khâu, từ đóng tài khoản, dừng livestream đến hạn chế quyền kiếm tiền và điều chỉnh việc phân phối nội dung.

Pháp: Phạt tù streamer vi phạm, điều tra cả nền tảng

Tại Pháp, vụ việc Raphael Graven, streamer có nghệ danh Jean Pormanove, là ví dụ cho thấy một streamer tạo nội dung gây sốc có thể đối mặt trách nhiệm hình sự ngay cả khi nội dung được trình bày dưới dạng giải trí.

Tòa án hình sự thành phố Nice kết án Safine Hamadi 18 tháng tù treo, phạt 5.000 euro, còn Owen Cenazandotti nhận 2 năm tù treo, phạt 15.000 euro vì các hành vi bạo lực và làm nhục Graven trong những buổi livestream. Cả hai còn bị cấm đăng nội dung trên mạng xã hội trong 6 tháng, theo Reuters.

Graven được cho là đã đồng ý tham gia các màn trình diễn, còn Hamadi và Cenazandotti lập luận nhiều hành vi chỉ là dàn dựng. Tuy nhiên, tòa vẫn xác định hai streamer phải chịu trách nhiệm hình sự, theo Le Monde.

Công tố viên Maud Marty gọi đây là một “hệ thống lạm dụng con người”, thay vì hành vi bộc phát riêng lẻ. Theo bà, trong những livestream này, chính bạo lực đã trở thành công cụ thu hút người xem.

Vụ việc sau đó mở rộng sang Kick, nền tảng phát sóng các livestream liên quan Jean Pormanove. Nhà chức trách Pháp đang điều tra liệu nền tảng Kick có biết về những hành vi này và có biện pháp xử lý phù hợp hay không. Một số lãnh đạo công ty cũng bị đề nghị phát lệnh bắt giữ.

Ngoài trách nhiệm đối với nội dung phát sóng, Pháp còn quản lý riêng hoạt động thương mại của influencer (người có ảnh hưởng trên mạng). Luật ban hành ngày 9/6/2023 cấm hoặc hạn chế quảng bá một số sản phẩm, dịch vụ như phương pháp thẩm mỹ có nguy cơ gây hại, sản phẩm nicotine và một số dịch vụ tài chính.

“Trách nhiệm có thể mở rộng từ người xuất hiện trước camera tới cả người tổ chức, sản xuất và nền tảng phát sóng nội dung bạo lực”.

Luật cũng đặt điều kiện với quảng cáo cờ bạc và yêu cầu influencer công khai nội dung mang tính thương mại. Che giấu quảng cáo có thể bị coi là hành vi thương mại gây hiểu nhầm.

Một số vi phạm có thể bị phạt tới 2 năm tù và 300.000 euro. Người vi phạm còn có thể bị cấm tạm thời hoặc vĩnh viễn hoạt động influencer thương mại.

Như vậy, một streamer tại Pháp có thể đồng thời chịu nhiều tầng trách nhiệm. Nội dung livestream nếu cấu thành tội phạm như bạo lực hay kích động thù hận có thể dẫn tới truy cứu hình sự. Nếu hoạt động với tư cách influencer thương mại, họ có thể bị phạt tiền, thậm chí bị cấm hoạt động.

Anh: Phạt tù và phạt tiền không giới hạn

Tại Anh, Luật An toàn trực tuyến 2023 hình sự hóa một số hành vi trên mạng, với mức phạt có thể lên tới 5 năm tù và tiền phạt không giới hạn.

Theo Cơ quan Công tố Hoàng gia Anh (CPS), người đe dọa giết người, gây thương tích nghiêm trọng, tấn công tình dục hoặc gây thiệt hại tài chính nghiêm trọng có thể bị truy cứu nếu khiến người nhận tin lời đe dọa có khả năng trở thành hiện thực.

Luật cũng xử lý hành vi cố ý phát tán thông tin mà người đăng biết là sai nhằm gây tổn hại về thể chất hoặc tâm lý cho người khác. Khái niệm “gửi” được hiểu rộng, bao gồm gửi trực tiếp, truyền tải hoặc công khai nội dung.

Một hành vi khác có thể bị phạt tới 5 năm tù là khuyến khích hoặc hỗ trợ người khác tự gây thương tích nghiêm trọng. Người bị tác động không nhất thiết phải là cá nhân cụ thể mà người phạm tội biết trước.

Riêng “cyberflashing” - gửi hoặc hiển thị hình ảnh bộ phận sinh dục cho người khác qua phương tiện điện tử - có mức phạt tối đa 2 năm tù và tiền phạt không giới hạn.

Các quy định này đồng nghĩa nội dung được người đăng coi là “troll”, “cà khịa” hay “chọc phá” vẫn có thể dẫn tới trách nhiệm hình sự nếu vượt ngưỡng mà pháp luật quy định.

Trường hợp cựu cầu thủ, HLV bóng đá Joey Barton là một ví dụ. Đầu năm 2024, ông đăng nhiều bài nhằm vào Eni Aluko, Lucy Ward và người dẫn chương trình BBC Jeremy Vine. Barton cho rằng đó chỉ là những lời trêu chọc, song tòa án xác định một số bài đăng đã vi phạm pháp luật.

Theo Guardian, tháng 11/2025, Barton bị kết tội với 6 cáo buộc liên quan những bài đăng xúc phạm, trong đó một số nội dung nhằm vào Aluko mang yếu tố thù địch về chủng tộc. Một tháng sau, tòa tuyên ông 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo với thời gian thử thách 18 tháng, đồng thời buộc lao động công ích 200 giờ, trả 23.419 bảng chi phí tố tụng và chịu lệnh hạn chế liên quan tới ba nạn nhân trong 2 năm.

Trách nhiệm cũng được đặt lên các nền tảng. Từ ngày 17/3/2025, những nền tảng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật An toàn trực tuyến phải đánh giá rủi ro, thực hiện biện pháp hạn chế nguy cơ và xử lý nội dung bất hợp pháp dưới sự giám sát của Ofcom.