Thực hiện 3 chuyển dịch lớn trong phát triển văn hóa

Phiên họp đánh giá toàn diện tình hình, kết quả 9 tháng của năm 2026 triển khai thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, các kết luận, chỉ đạo liên quan, đặc biệt là những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp Ban Chỉ đạo lần thứ 2.

Phiên họp cũng rà soát công tác chuẩn bị cho hai sự kiện chính trị - văn hóa quan trọng: Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ tư và Ngày Văn hóa Việt Nam - 24/11.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú phát biểu.

Nhận diện "4 khoảng trống lớn", thúc đẩy 3 chuyển dịch phát triển văn hóa

Phát biểu kết luận phiên họp, Thường trực Ban Bí thư nêu Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ thực tiễn đang bộc lộ "4 khoảng trống lớn" cần được nhận diện đầy đủ và sớm khắc phục.

Đó là sức hấp dẫn và năng lượng lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng và nội dung số.

Năng lực chuyển hóa di sản văn hóa thành nguồn lực dữ liệu, tri thức số, tài sản trí tuệ và sức sáng tạo quốc gia. Năng lực sáng tạo các sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh quốc gia còn hạn chế. Còn khoảng trống về thể chế và hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa.

Nghị quyết số 80 đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045, trong khi tỷ trọng hiện nay mới chỉ đạt khoảng 4% GDP.

Khoảng cách ấy cho thấy vẫn thiếu một hệ sinh thái đồng bộ về thể chế, thị trường, dữ liệu, nhân lực và cơ chế huy động nguồn lực để chuyển hóa sức sáng tạo văn hóa thành sức sản xuất mới và động lực tăng trưởng của quốc gia.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc những chỉ đạo chiến lược, rất quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đẩy mạnh thực hiện 3 "chuyển dịch" lớn trong phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo đó, cần chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là trụ cột của phát triển, động lực tăng trưởng mới, hiện diện trong mọi quyết sách về kinh tế, chính trị, giáo dục, khoa học, công nghệ, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và quản trị quốc gia.

Chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số.

Chuyển từ tư duy bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn và sáng tạo, để văn hóa không chỉ giữ gìn các giá trị truyền thống mà còn tạo ra tri thức mới, tài sản trí tuệ, sản phẩm, thị trường và sức mạnh mềm quốc gia.

Dành tối thiểu 2% ngân sách, miễn giảm phí tham quan dịp 24/11

Thường trực Ban Bí thư yêu cầu kịp thời hoàn thiện các dự án luật, cơ chế, chính sách còn đang xây dựng, trước hết là Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và các văn bản có liên quan.

Việc bố trí nguồn lực cho văn hóa cần bám sát mục tiêu dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước đồng thời phải gắn với nâng cao chất lượng phân bổ, khả năng giải ngân và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Ngân sách nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, tập trung cho những nhiệm vụ có tính nền tảng, thiết yếu, thực hiện kịp thời nhưng tuyệt đối không được để xảy ra tiêu cực, lãng phí; đồng thời có cơ chế đủ mạnh để huy động nguồn lực doanh nghiệp và xã hội.

Thường trực Ban Bí thư đề cập đến việc khẩn trương thực hiện nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo để báo cáo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về những nội dung gồm bổ sung nội dung tại phiên họp chuyên đề của Ban chỉ đạo về phát triển văn hóa đóng góp vào tăng trưởng hai con số, trong đó xác định rõ lĩnh vực nào có khả năng tạo tăng trưởng, địa phương nào có thể hình thành trung tâm dẫn dắt, doanh nghiệp nào có năng lực, dự án nào có thể tạo ra sản phẩm, doanh thu, việc làm, tài sản trí tuệ và thị trường.

Trên cơ sở đó, Chính phủ khẩn trương hoàn thiện và đưa vào vận hành hệ thống thống kê quốc gia về công nghiệp văn hóa, trong năm 2026 phải hình thành được số liệu gốc, phương pháp tính thống nhất và cơ chế công bố định kỳ, phải đo được đóng góp của từng ngành, từng địa phương, doanh thu trong nước và xuất khẩu, số doanh nghiệp, việc làm, thu nhập, giá trị bản quyền, tài sản trí tuệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị.

Về công tác chuẩn bị Ngày Văn hóa Việt Nam - 24/11, Thường trực Ban Bí thư đề cập, các địa phương, bộ, ngành thực hiện chính sách miễn, giảm phí tham quan, sử dụng dịch vụ tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập cho nhân dân trong ngày 24/11, tổ chức các hoạt động văn hóa thiết thực tại cơ sở.

Thường trực Ban Bí thư cũng phân công nhiệm vụ chuẩn bị cho Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ tư, dự kiến diễn ra vào tháng 11.