Cold brew (cà phê ủ lạnh) ngày càng được yêu thích nhờ hương vị dịu, ít đắng và cách pha đặc trưng. Dù khác biệt về phương pháp chiết xuất, cold brew vẫn giữ những thành phần đặc trưng của cà phê, trong đó có caffeine và nhiều hợp chất hoạt tính sinh học.

Theo Healthline, caffeine trong cold brew có thể góp phần thúc đẩy quá trình trao đổi chất, cải thiện tâm trạng và sự tỉnh táo. Việc uống cà phê ở mức độ phù hợp cũng được ghi nhận có mối liên hệ với nguy cơ thấp hơn của một số bệnh mạn tính.

Những đặc tính này phần nào lý giải vì sao cà phê từ lâu được xem là loại thức uống quốc dân, có khả năng tác động cả về tinh thần lẫn thể chất.

Trong cuốn sách Tất tần tật về cà phê, tác giả Joseph M. Walsh cho rằng khi được sử dụng điều độ, cà phê có thể tạo cảm giác dễ chịu, giúp giảm cảm giác mệt mỏi và đói, đồng thời tăng động lực và khả năng làm việc.

Với cold brew, hương vị êm và ít đắng khiến thức uống này trở thành một cách khác để thưởng thức cà phê, trong khi những tác động đặc trưng của caffeine vẫn được duy trì.

Tác giả / Tác phẩm

Tất tần tật về cà phê

Tác giảJoseph M. Walsh

Nhà xuất bảnNXB Phụ nữ Việt Nam - Lightbooks

Cuốn sách Tất tần tật về cà phê là chuyến hành trình hấp dẫn đưa độc giả băng qua những lục địa, xuyên suốt dòng chảy lịch sử để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sức ảnh hưởng sâu rộng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới.

Thúc đẩy quá trình trao đổi chất

Trao đổi chất là quá trình cơ thể chuyển hóa thức ăn và các chất dinh dưỡng thành năng lượng để duy trì hoạt động sống. Cà phê cold brew chứa caffeine, một chất kích thích có thể tác động đến hệ thần kinh và làm tăng tốc độ trao đổi chất khi cơ thể đang ở trạng thái nghỉ ngơi. Nhờ đó, cơ thể có thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn ngay cả khi không vận động.

Một số nghiên cứu cho thấy caffeine có thể làm tăng tốc độ trao đổi chất khi nghỉ ngơi lên tới 11%, đồng thời thúc đẩy quá trình đốt cháy chất béo.

Caffeine trong cà phê cold brew không chỉ giúp tỉnh táo mà còn có thể hỗ trợ cải thiện tâm trạng, sự chú ý và khả năng tập trung. Ảnh: C.K.

Cải thiện tâm trạng, tăng sự tỉnh táo

Không chỉ giúp cơ thể tỉnh táo, caffeine trong cà phê cold brew còn có thể tác động đến tâm trạng, sự tập trung và khả năng nhận thức. Đặc biệt, caffeine có thể giúp cải thiện trạng thái tỉnh táo, giảm cảm giác mệt mỏi và hỗ trợ duy trì sự tập trung ở những người thiếu ngủ.

Tác động này cũng góp phần lý giải vì sao cà phê từ lâu gắn liền với hoạt động trí óc. Trong cuốn Tất tần tật về cà phê, tác giả Joseph M. Walsh cho rằng sự phấn khởi về mặt tinh thần, hoạt động thể chất và cảm giác hân hoan mà cà phê mang lại phần nào lý giải niềm yêu thích của nhiều nhà khoa học, thi sĩ, học giả và những người dành nhiều thời gian cho việc viết lách, suy nghĩ. Từ đó, cà phê được mệnh danh là “thức uống trí tuệ”.

Những cảm nhận tích cực về tác động tinh thần của cà phê cũng xuất hiện trong lời nhận xét của William Dean Howells (1837-1920), tiểu thuyết gia hiện thực, nhà phê bình văn học, nhà viết kịch và nhà ngoại giao người Mỹ. Ông từng mô tả cà phê như thức uống giúp con người thoát khỏi sự buồn tẻ của trạng thái tỉnh táo, đồng thời khơi gợi suy nghĩ và những cảm xúc đẹp đẽ.

Cà phê từ lâu được xem là “thức uống trí tuệ”, gắn với sự tỉnh táo, cảm hứng và khả năng tập trung trong các hoạt động viết lách, nghiên cứu. Ảnh: Magnific.

Các nghiên cứu hiện đại cũng tiếp tục tìm hiểu mối liên hệ giữa cà phê, caffeine và sức khỏe tinh thần. Một tổng hợp dữ liệu trên hơn 370.000 người cho thấy mỗi tách cà phê uống thêm mỗi ngày có thể liên quan đến mức giảm khoảng 8% nguy cơ trầm cảm.

Bên cạnh đó, caffeine cũng được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ tâm trạng và chức năng nhận thức ở người lớn tuổi. Những kết quả này cho thấy tác động của caffeine không chỉ dừng ở việc giúp tỉnh táo, mà còn có thể liên quan đến nhiều khía cạnh của trạng thái tinh thần và hoạt động nhận thức.

Giảm nguy cơ mắc bệnh tim, đái tháo đường type II

Cà phê chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học như caffeine, magie, trigonelline, acid chlorogenic và các hợp chất phenolic. Những thành phần này có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ quá trình chuyển hóa glucose, đường huyết và huyết áp.

Nhờ đó, uống cà phê thường xuyên được quan tâm không chỉ ở tác dụng giúp tỉnh táo mà còn ở những lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe chuyển hóa.

Một số nghiên cứu cho thấy người có thói quen uống cà phê có thể có nguy cơ mắc tiểu đường type II thấp hơn. Trong một nghiên cứu trên hơn 36.900 người từ 45-74 tuổi, những người uống ít nhất 4 tách cà phê mỗi ngày có nguy cơ mắc tiểu đường type II thấp hơn khoảng 30% so với những người không uống cà phê.

Một ly cold brew không chỉ giúp tỉnh táo mà còn cung cấp caffeine và các hợp chất hoạt tính sinh học được nghiên cứu về mối liên hệ với sức khỏe tim mạch. Ảnh: Magnific.

Trong đó, acid chlorogenic, một hợp chất chống oxy hóa tự nhiên có nhiều trong cà phê, được cho là có thể góp phần vào tác dụng này. Hợp chất này được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa glucose, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Bên cạnh acid chlorogenic, các hợp chất hoạt tính sinh học khác trong cà phê cũng có thể cùng tham gia vào những tác động có lợi đối với sức khỏe chuyển hóa.

Những lợi ích trên cho thấy cà phê, khi được sử dụng phù hợp, không chỉ là thức uống giúp tỉnh táo mà còn có thể góp phần vào một chế độ ăn uống có lợi cho sức khỏe.

Giảm nguy cơ mắc Alzheimer và Parkinson

Không chỉ cung cấp caffeine giúp tỉnh táo, cold brew còn chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học được nghiên cứu về khả năng bảo vệ hệ thần kinh. Caffeine có thể tác động đến hệ thần kinh trung ương, trong khi một số hợp chất trong cà phê như phenylindanes, harman và nonharman được cho là góp phần vào tác dụng bảo vệ thần kinh.

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa việc uống cà phê và nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và Parkinson thấp hơn.

Cà phê chứa caffeine và một số hợp chất hoạt tính sinh học được nghiên cứu về khả năng bảo vệ thần kinh, có liên quan đến nguy cơ mắc Alzheimer và Parkinson thấp hơn. Ảnh: Magnific.

Một ưu điểm khác của cà phê ủ lạnh là độ axit thường thấp hơn cà phê pha nóng, nhờ đó có thể tạo cảm giác dễ chịu hơn với một số người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.

Cà phê thường có tính axit, với độ pH khoảng 5-6, nhưng mức độ axit thực tế có thể thay đổi tùy loại hạt và phương pháp pha. Cold brew cũng chứa các polysaccharide, những chuỗi carbohydrate có trong cà phê, được nghiên cứu về khả năng tương tác với hệ tiêu hóa và góp phần làm giảm một số kích ứng đường ruột.

Những lợi ích tiềm năng của cà phê không chỉ giới hạn ở từng cơ quan mà còn được ghi nhận trên sức khỏe tổng thể. Một nghiên cứu quy mô lớn trên hơn 402.000 người trong độ tuổi 50-71 cho thấy những người uống cà phê có nguy cơ tử vong thấp hơn trong thời gian theo dõi, bao gồm tử vong do bệnh tim, bệnh hô hấp, đột quỵ, tiểu đường và nhiễm trùng.

Các nhà nghiên cứu cho rằng polyphenol, hydroxycinnamate và acid chlorogenic trong cà phê có thể góp phần vào lợi ích này nhờ đặc tính chống oxy hóa.

Dù mang lại nhiều lợi ích tiềm năng, cà phê vẫn nên được sử dụng ở mức vừa phải thay vì uống càng nhiều càng tốt. Với người trưởng thành khỏe mạnh, tổng lượng caffeine từ tất cả các nguồn nên ở mức không quá 400 mg mỗi ngày. Sử dụng quá nhiều caffeine có thể gây bồn chồn, mất ngủ, tim đập nhanh hoặc làm huyết áp tăng tạm thời.