TP.HCM gỡ 28 điểm nghẽn giao thông bằng 98 dự án

Sáng 11/10, HĐND TP.HCM phối hợp Đài Truyền hình TP.HCM tổ chức chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” tháng 10/2026 với chủ đề “Tập trung nguồn lực phát triển hoàn thiện hạ tầng giao thông đa phương thức”.

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM đã thông tin toàn cảnh về hạ tầng giao thông thành phố, đồng thời thẳng thắn chỉ ra hạn chế, cũng như giải pháp trong thời gian tới.

Khởi công bãi đỗ xe ngầm trong năm nay

Đánh giá vai trò giao thông của siêu đô thị, ông Trần Quang Lâm nhấn mạnh TP.HCM sở hữu hạ tầng đa phương thức quy mô lớn nhất cả nước, từ hàng không, cảng biển đến đường sắt, đường thủy.

Trong đó, sân bay Tân Sơn Nhất đón khoảng 42 triệu lượt khách/năm (chiếm 37% cả nước), còn cụm cảng biển đảm nhận tới 65% sản lượng hàng hóa toàn quốc, thuộc cụm 25 cảng biển lớn nhất thế giới.

"Những số liệu này cho thấy rõ vai trò và động lực rất lớn của giao thông đối với phát triển kinh tế thành phố lẫn cả vùng Đông Nam Bộ", ông Lâm nói.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Xây dựng cũng nhìn nhận thực tế mạng lưới hạ tầng còn thiếu so với quy chuẩn, kết nối chưa đồng bộ giữa các phương thức gây ra những bất cập kéo dài.

Ông cho biết việc đầu tư hạ tầng cần có thời gian, phải xác định rõ việc nào làm trước, việc nào làm sau và chọn phương án tối ưu, hiệu quả nhất.

Trong những nhiệm kỳ vừa qua, TP.HCM cũ, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ đều có các chương trình, kế hoạch, đề án bứt phát, đột phá hạ tầng.

Sau hợp nhất, thành phố mới đặt mục tiêu đầu tư có trọng tâm, trọng điểm hạ tầng giao thông. Đó là giải quyết căn cơ các điểm nghẽn, hoàn thành hệ thống hạ tầng khung và hạ tầng liên kết vùng, đồng thời đẩy nhanh hoàn thành hệ thống giao thông sức chứa lớn là hệ thống metro.

Trên cơ sở mục tiêu đó, thành phố đã xây dựng kế hoạch và danh mục dự án ưu tiên đầu tư và dành tới 70% nguồn vốn đầu tư cho giao thông.

Siêu đô thị TP.HCM giải bài toán ùn ứ giao thông bằng 98 dự án công trình. Ảnh: Hoài Bảo.

Đề cập điểm nghẽn đầu tiên, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM trăn trở: "Ùn tắc giao thông đang gây khó khăn lớn cho việc đi lại của người dân, ảnh hưởng trực tiếp phát triển kinh tế, môi trường sống và môi trường đầu tư”.

Theo ông, TP.HCM hiện có 28 điểm nghẽn về giao thông, nguy cơ thường xuyên ùn tắc.

Thành phố đặt mục tiêu từ nay đến cuối nhiệm kỳ sẽ triển khai 98 dự án nhằm giải quyết dứt điểm 28 điểm nghẽn này trước năm 2030.

Danh mục ưu tiên điểm tên hàng loạt "nút thắt" nóng như nút giao An Phú, Mỹ Thủy, Nguyễn Văn Linh, Quốc lộ 13, Quốc lộ 1, cầu đường Nguyễn Khoái và cầu đường Bình Tiên.

Đáng chú ý, song song các dự án lớn, thành phố phát triển những công trình hỗ trợ như hệ thống hạ tầng xe buýt, bãi đỗ xe và nhà để xe. Ngay trong năm nay, thành phố sẽ khởi công một số nhà để xe thông minh và bãi đỗ xe ngầm lớn để tăng tính kết nối.

Đột phá đường sắt đô thị

Về chiến lược liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM kỳ vọng hệ thống đường vành đai và cao tốc.

Thành phố đang hoạch định, sắp xếp và bố trí lại việc sử dụng đất để nâng cao hiệu quả, gắn phát triển hạ tầng với mở rộng không gian phát triển, phát triển hệ thống vành đai.

Nhắc lại thời điểm trình Quốc hội chủ trương đầu tư tuyến đường Vành đai 3, ông Lâm ví von: "Tuyến đường này sẽ là 'con gà đẻ trứng vàng' khi kết nối các tỉnh Đông Nam Bộ, vành đai khu công nghiệp và các tuyến cao tốc, quốc lộ hướng tâm". Đó là tuyến cao tốc Thủ Dầu Một - Chơn Thành, TP.HCM - Mộc Bài; các quốc lộ 1, 13, 22, 50…

Đây cũng chính là hạ tầng khung mà thành phố phải hoàn thành từ nay đến năm 2030. Từ đó, thành phố sẽ cơ cấu, bố cục lại và mở rộng không gian phát triển, gắn với phát triển công nghiệp, nhà ở và nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp một cách căn cơ, mạch lạc; vừa giải quyết điểm nghẽn, vừa tối ưu hóa mạng lưới giao thông, vừa phát triển kinh tế.

TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành 255 km đường sắt đô thị đến năm 2030 và đạt hơn 500 km vào năm 2035.

Bên cạnh hạ tầng đường bộ, ông Lâm khẳng định giải pháp căn cơ nhất để giải bài toán đi lại cho 14 triệu dân chính là đường sắt đô thị.

Theo quy hoạch, thành phố sẽ có 28 tuyến với khoảng 1.015 km metro. Thành phố đang rà soát quy hoạch tổng thể để nâng tầm nhìn mạng lưới lên 1.500 km; trước mắt phấn đấu hoàn thành 255 km đến năm 2030 và đạt hơn 500 km vào năm 2035.

“Thành phố không chỉ đặt ra mục tiêu mà đã có sự chuẩn bị về cơ chế pháp lý”, ông Lâm nói.

Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 188, áp dụng cơ chế đặc thù để phát triển nhanh hệ thống đường sắt đô thị tại TP.HCM và Hà Nội, qua đó những thủ tục đầu tư sẽ được tháo gỡ.

"Đối với đường sắt đô thị, thành phố không phải lập chủ trương đầu tư mà lập ngay dự án khả thi, được áp dụng chỉ định thầu và thực hiện các thủ tục nhanh nhất có thể để đẩy nhanh triển khai. Cả thành phố và Trung ương đều đã nhận diện rõ vai trò chiến lược của đường sắt đô thị đối với một siêu đô thị", ông Lâm nhấn mạnh.

Cởi nút thắt thể chế

Để hiện thực hóa các mục tiêu lớn, TP.HCM đang tận dụng tối đa các thể chế mới từ Luật Phát triển đô thị nhằm rút gọn thủ tục và đa dạng hóa nguồn lực.

Giám đốc Sở Xây dựng phân tích sự thay đổi vượt trội về thẩm quyền: "Trước đây, dự án trên 30.000 tỷ đồng phải trình Quốc hội. Hiện nay, dự án trên 30.000 tỷ hay thậm chí 100.000 tỷ đồng cũng thuộc thẩm quyền của thành phố, HĐND TP.HCM là cơ quan quyết định chủ trương đầu tư".

Cùng đó là các cơ chế liên quan huy động vốn, phát hành trái phiếu; hoạch định đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) để phát triển bền vững và tạo nguồn lực đất đai.

Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho biết TP.HCM đang tận dụng tối đa các thể chế mới từ Luật Phát triển đô thị nhằm rút gọn thủ tục và đa dạng hóa nguồn lực. Ảnh: Phan Anh.

Về bồi thường, giải phóng mặt bằng, ông Lâm thông tin lần đầu tiên thành phố có cơ chế đối với những dự án cấp bách: thực hiện bồi thường trước nếu xác định được phạm vi, dự án xây lắp làm sau.

Thành phố tiếp tục dồn lực phát triển hạ tầng tương xứng với tiềm năng. Đơn cử như hệ thống cảng biển và hàng không.

Với dự báo tăng trưởng hàng hóa đạt từ 5 - 6%/năm, hệ thống cảng biển sẽ được nâng cấp và mở rộng quy mô lớn. Thành phố đã xúc tiến hàng loạt đầu việc cụ thể: Dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đã có chủ trương đầu tư và dự kiến khởi công ngay trong năm nay; cảng Cái Mép Hạ đã hoàn tất thủ tục khởi công...

"Đây là những bước chuẩn bị rất căn cơ, tạo đà cho các chiến lược phát triển tiếp theo", ông Lâm nói.

Trong lĩnh vực hàng không, TP.HCM đã nâng công suất Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất lên 50 triệu hành khách/năm; đồng thời xúc tiến điều chỉnh quy hoạch để mở rộng sân bay Côn Đảo và tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Ông Lâm khẳng định thành phố đã xây dựng kế hoạch và lộ trình rất rõ ràng cho mục tiêu ngắn hạn, 5 năm và dài hạn. Dù quá trình triển khai đòi hỏi nhiều thời gian, cơ chế thể chế và nguồn lực, nhưng TP.HCM đã nhận diện rõ thách thức lẫn tiềm năng để sẵn sàng hành động.

"Để hiện thực hóa hiệu quả các mục tiêu đề ra, sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành là yếu tố then chốt - từ khâu cân đối nguồn vốn, quy hoạch cho đến chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án và khai thác tối đa nguồn lực quỹ đất", ông Lâm cho biết.