Khi tôi viết những dòng này, thì không gian TP.HCM được mở rộng thêm hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, với diện tích khoảng 6.773 km², dân số khoảng 14 triệu người, trở thành một siêu đô thị, với những lợi thế rất lớn để phát triển.

Do đó, tôi cho rằng, trên cơ sở lợi thế về không gian phát triển và thế mạnh về địa - kinh tế, cần tập trung quy hoạch phát triển “siêu đô thị” đa trung tâm, theo hành lang sông Sài Gòn và hướng biển.

Trong dòng chảy của kỷ nguyên mới kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, chính là thời cơ để thành phố củng cố và nâng cao vị trí, vai trò của mình đối với cả nước và khẳng định vị thế tương xứng đối với khu vực và thế giới.

Tất cả nghiên cứu của tôi đóng góp cho sự phát triển TP.HCM, từ công trình nghiên cứu đầu những năm 1990 đến nay đều xoay quanh 5 nhóm vấn đề.

(1) Xác định vị trí vai trò của TP.HCM đối với vùng Đông Nam Bộ và cả nước, để đề xuất những chính sách và cơ chế cho thành phố phát triển, đi đầu trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước; giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng kinh tế của cả vùng;

(2) Nhận diện hai điểm nghẽn lớn nhất là sự bất cập về cơ sở hạ tầng đô thị, nhất là giao thông và cơ chế quản lý của một siêu đô thị, so với quy mô kinh tế và quy mô dân số;

(3) Nghiên cứu chương trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng từ số lượng sang chất lượng, với 4 nhóm ngành công nghiệp chủ lực và 9 nhóm ngành dịch vụ có thế mạnh;

(4) Nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù mang tính thí điểm về phân cấp, phân quyền nhằm tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố; mô hình quản lý chính quyền đô thị;

(5) Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và không gian phát triển đô thị.

TP.HCM cần tập trung quy hoạch phát triển “siêu đô thị” đa trung tâm, theo hành lang sông Sài Gòn và hướng biển.

Những nội dung trên ít nhiều đã được minh họa trong các mục của quyển sách này, nên ở đây tôi chỉ nêu lại tóm tắt ý kiến đã trình bày với thành phố cuối năm 2024 về nhiệm vụ của thành phố trong giai đoạn phát triển mới.

Đối với Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng, có lẽ bây giờ và không bao giờ, để thoát “bẫy thu nhập trung bình, khi thời cơ đang mở ra cho giai đoạn phát triển mới; trong đó việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng với nền tảng: Xanh và Số mang tính tất yếu và giai đoạn 10 năm tới mang ý nghĩa quyết định đối với mục tiêu 2045.

Cần xây dựng “bài toán ngược” về tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số, để tính toán về phương thức huy động nguồn lực thông qua khâu đột phá về thể chế.

Trong giai đoạn 2026 -2030, thành phố vẫn phải vừa triển khai những chương trình dự án mới theo quy hoạch, nhưng vẫn phải thực hiện dứt điểm những công trình, dự án đang tồn tại, gây lãng phí nguồn lực, nên cần đổi mới phương thức thực thi; tránh lối mòn và phải khơi dậy được truyền thống năng động sáng tạo của cả hệ thống chính trị.

Việc xây dựng các chương trình trọng điểm đột phá trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đại hội Đảng bộ Thành phố, trước hết là các công trình dự án triển khai thực hiện quy hoạch và những công trình dự án nối tiếp giai đoạn 2021 - 2025.

Xét về vị trí địa - kinh tế, hạ tầng kinh tế, tiềm lực khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực; sự tiếp tục đổi mới về quản lý và chính sách kinh tế vĩ mô, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển đổi kinh tế số, kinh tế xanh, TP.HCM là nơi có điều kiện nhất để chuyển mình sang giai đoạn phát triển mới nhanh và bền vững hơn, với tầm nhìn toàn cầu.