Tranh chưa từng công bố của Monet lập kỷ lục 56,2 triệu USD

Cận cảnh tác phẩm Iris (Hoa diên vĩ, 1924-1925).

Bức Iris (Hoa diên vĩ, 1924-1925) của Claude Monet, chưa từng được trưng bày công khai, vừa được bán với giá 50 triệu euro (56,2 triệu USD) tại phiên đấu giá bộ sưu tập Schlumberger do Sotheby’s tổ chức ở Paris tối 22/10, theo Artnet.

Với kích thước gần 1,8 m mỗi chiều, tác phẩm được định giá 22-30 triệu euro (24,6-33,6 triệu USD) trước phiên đấu giá nhưng đạt mức giá cao hơn gấp đôi ước tính thấp nhất, lập kỷ lục bức tranh đắt nhất từng được bán đấu giá tại Pháp.

Cuộc đấu giá kéo dài 45 phút với 6 người tham gia, trước khi tác phẩm thuộc về một nhà sưu tập tư nhân ở châu Á. Iris vượt qua kỷ lục trước đó là Tête de Caryatide (Đầu tượng nữ Caryatide) của Amedeo Modigliani, được bán với giá 43,2 triệu euro (khoảng 48,4 triệu USD) tại Christie’s Paris năm 2010.

Thomas Bompard, đồng trưởng bộ phận nghệ thuật Hiện đại và Đương đại của Sotheby’s tại Pháp, nhận định đây là kỷ lục mới của thị trường đấu giá Pháp và là đêm tôn vinh Monet tại Paris.

Tác phẩm Iris (Hoa diên vĩ, 1924-1925) của Claude Monet tại phiên đấu giá. Ảnh: Sotheby’s.

Xác lập kỷ lục

Iris là một trong 3 tác phẩm của Monet thuộc bộ sưu tập Schlumberger được đưa ra đấu giá. Hai tác phẩm còn lại là Saule Pleureur (Cây liễu rủ, 1918-1919), đạt 9,6 triệu euro (10,75 triệu USD) và La Maison à Travers les Roses (Ngôi nhà nhìn qua những khóm hồng, 1925-1926), bán với giá 2,5 triệu euro (2,8 triệu USD).

Trong khi đó, La Seine à Vernon, Arbres (Sông Seine ở Vernon, những hàng cây, 1894) đạt 4,2 triệu euro (4,7 triệu USD), cao gấp đôi mức ước tính cao nhất. Bộ sưu tập do Jeane Schlumberger xây dựng với sự tư vấn của Katia Granoff, nhà kinh doanh nghệ thuật tại Paris.

Tác phẩm Saule Pleureur (Cây liễu rủ, 1918-1919) được gõ búa 9,6 triệu euro. Ảnh: Sotheby's.

Tại phiên đấu giá, 3 bức tranh thời kỳ đầu của Paul Cézanne được thành phố Aix-en-Provence và Bộ Văn hóa Pháp mua lại theo cơ chế ưu tiên. Gồm La Ferme (Trang trại), Arbres au Bord de la Rivière (Những hàng cây bên bờ sông) và Ciel Entre les Arbres (Bầu trời giữa những tán cây), các tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn 1862-1864 để trang trí tường tại Jas de Bouffan, ngôi nhà của gia đình họa sĩ ở Aix (Pháp). Được xếp vào danh mục bảo vật quốc gia, cả 3 bức tranh sẽ được chuyển giao cho Bảo tàng Granet.

Phiên đấu giá cũng lập kỷ lục tại Pháp cho Pierre Bonnard và Gustave Moreau. La Cueillette des Prunes (Hái mận, 1899) của Bonnard đạt 2,5 triệu euro, còn Rêve d’Orient (Giấc mộng phương Đông, 1881) của Moreau được bán với giá 1,4 triệu euro (1,57 triệu USD). Đây là mức giá cao nhất từng được ghi nhận cho tác phẩm của mỗi họa sĩ tại một phiên đấu giá ở Pháp.

Tổng cộng, bộ sưu tập Schlumberger thu về 74,4 triệu euro (83,3 triệu USD), trở thành bộ sưu tập mỹ thuật có giá trị đấu giá cao nhất từ trước đến nay tại Sotheby’s Paris. Có 74% tác phẩm được bán vượt mức ước tính trước phiên đấu giá.

Từ những năm 1950, với sự hỗ trợ tài chính của gia đình Schlumberger, Katia Granoff mua lại các tác phẩm Monet để lại trong xưởng vẽ cho con trai Michel. Nhiều bức tranh thời kỳ cuối của họa sĩ tại Giverny từng bị giới phê bình xem là những nét vẽ hỗn loạn do thị lực suy giảm.

Tuy nhiên, Granoff nhận ra tinh thần hiện đại trong đó. Những tác phẩm về hoa diên vĩ, ao nước và hoa súng của Monet sau này được nhìn nhận là nguồn cảm hứng cho nhiều trào lưu nghệ thuật thế kỷ 20.

2 nhà sưu tập Jeanne Schlumberger và Katia Granoff. Ảnh: Gia đình Schlumberger cung cấp.

“Ông vẽ một mảnh hiện thực để gợi lên sự rộng lớn vô tận của thế giới. Đây không chỉ là bức họa về một khu vườn, mà là cả một thế giới hội họa”, Marianne Mathieu, cựu giám tuyển Bảo tàng Marmottan Monet và chuyên gia về họa sĩ, nhận xét về Iris, tác phẩm nổi bật nhất trong phiên đấu giá.

Bà nói thêm: “Iris là tác phẩm tiêu biểu cho giai đoạn cuối sự nghiệp, khi Monet định nghĩa lại hội họa”.

Monet bắt đầu chú ý đến hoa diên vĩ khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, buộc ông lui về Giverny. Tại đây, ông tiếp tục thử nghiệm với màu sắc, ánh sáng và thời gian.

Hoa diên vĩ mới là loài hoa yêu thích của Monet, chứ không phải hoa súng như nhiều người nghĩ. Ông từng vẽ loài hoa này trong khoảng 20 tác phẩm. Iris là kết quả của một thập kỷ thử nghiệm, xóa nhòa ranh giới giữa sự vật và hình ảnh phản chiếu, đồng thời tạo cảm giác người xem được bao trùm bởi không gian tranh. Cách thể hiện này sau đó được các họa sĩ thuộc trường phái Trừu tượng Biểu hiện tiếp nối.

Những tác phẩm bị lãng quên

Theo Cơ sở dữ liệu giá nghệ thuật Artnet, kỷ lục đấu giá tranh hoa diên vĩ của Monet là 10,8 triệu bảng (khoảng 24 triệu USD) theo giá trị hiện nay, tại Christie’s London năm 2015.

Trước phiên đấu giá này, Iris Jaunes (Hoa diên vĩ vàng, 1924-1925) là tác phẩm cùng chủ đề thuộc giai đoạn cuối sự nghiệp của Monet có giá bán cao nhất, đạt 3,2 triệu euro tại Artcurial ở Paris năm 2007.

Tác phẩm điêu khắc La Valse (Điệu valse, 1895) của Camille Claudel. Ảnh: Sotheby's.

Một tác phẩm đáng chú ý khác trong phiên đấu giá là Saule Pleureur (Cây liễu rủ, 1918-1919), khắc họa cây liễu bên phía bắc ao hoa súng trong khu vườn của Monet. Những mảng màu rực rỡ phủ kín bức tranh, kết hợp hình ảnh cây liễu với không gian khu vườn được thể hiện theo hướng trừu tượng.

Monet xem loạt tranh này là hình mẫu cho nghệ thuật đương đại. Năm 1923, khi giám tuyển Bảo tàng Grenoble đề nghị gửi một tác phẩm tiêu biểu cho hội họa hiện đại, ông chọn Coin de l’étang à Giverny (Góc ao ở Giverny, 1917), bức tranh có phong cách tương đồng với Saule Pleureur.

“Đứng trước bức tranh, bạn sẽ bị choáng ngợp. Màu nguyên chất được đặt trực tiếp lên toan, không pha trộn trên bảng màu. Những lớp sơn dày tạo nên bề mặt đặc chắc. Các màu sắc hòa trộn trong mắt người xem, khiến bức tranh gợi liên tưởng đến nghệ thuật trừu tượng Mỹ”, Marianne Mathieu nhận xét.

Phiên đấu giá còn có tác phẩm điêu khắc La Valse (Điệu valse, 1895) của Camille Claudel, khắc họa đôi vũ công ôm nhau trong tư thế chênh vênh. Claudel từng tạo ra nhiều phiên bản tác phẩm, trong đó một số được tiết chế yếu tố khỏa thân để phù hợp với chuẩn mực xã hội đương thời. Phiên bản lần này để lộ nhiều cơ thể hơn và có ít vải phủ hơn.

Tác phẩm đạt 832.000 euro (khoảng 931.800 USD), vượt mức ước tính ban đầu 400.000-600.000 euro.

Thomas Bompard cho rằng Jeane Schlumberger và Katia Granoff đều là những người phụ nữ đi trước thời đại. Ông nhận xét Schlumberger là một quý bà thuộc tầng lớp tư sản thượng lưu sống ở Bờ Trái Paris, nhưng có tinh thần phóng khoáng.