Từ Zidane đến hạng 6: Bordeaux đã bị phá hủy thế nào?

Bordeaux từng sáu lần vô địch Pháp và là bệ phóng của nhiều ngôi sao như Zidane, Lizarazu, Tchouameni hay Koundé.

Đêm 30/5/2009, Bordeaux thắng Caen 1-0 để giành chức vô địch Ligue 1. Đội bóng của Laurent Blanc khi ấy chấm dứt chuỗi bảy mùa thống trị của Lyon, sở hữu Yoann Gourcuff ở phong độ cao và được xem như một thế lực mới đủ sức chen vào nhóm đầu bóng đá Pháp.

Một năm sau, Bordeaux vào tứ kết Champions League sau khi đứng đầu bảng có Bayern Munich và Juventus. Nhìn lại thời điểm ấy, rất khó hình dung chỉ 17 năm sau, CLB từng là bệ phóng của Zinedine Zidane, Bixente Lizarazu, Christophe Dugarry, rồi đào tạo Jules Koundé và Aurelien Tchouameni, lại phải chơi ở Régional 1, tức hạng 6 của bóng đá Pháp.

Bordeaux không rơi tự do chỉ vì một mùa giải thất bại. Quá trình sa sút kéo dài nhiều năm, bắt đầu từ mô hình sở hữu thiếu ổn định, những quyết định tài chính sai lầm và các khoản nợ ngày càng lớn.

Từ một thế lực của bóng đá Pháp tới khủng hoảng kéo dài

Bordeaux từng nhiều lần gặp khó nhưng vẫn có thể trở lại. Trong thập niên 1980, dưới thời Chủ tịch Claude Bez, họ giành ba chức vô địch Pháp và sở hữu nhiều tuyển thủ hàng đầu như Alain Giresse, Jean Tigana, Patrick Battiston hay Marius Trésor. Aimé Jacquet, người sau này đưa Pháp vô địch World Cup 1998, cũng từng dẫn dắt Bordeaux vào bán kết Cúp C1 năm 1985.

Đầu thập niên 1990, CLB từng xuống hạng hai vì khó khăn tài chính nhưng sau đó phục hồi. Bordeaux vào chung kết UEFA Cup năm 1996 với Zidane, Lizarazu và Dugarry, rồi vô địch Ligue 1 năm 1999.

Danh hiệu năm 2009 tưởng như mở ra một chu kỳ thành công mới. Gourcuff, Marouane Chamakh, Alou Diarra hay Benoit Tremoulinas giúp Bordeaux chơi thứ bóng đá cân bằng và hiệu quả. Nhưng phía sau kết quả trên sân, tình hình tài chính bắt đầu xấu đi.

M6, tập đoàn truyền thông từng sở hữu CLB, giảm đầu tư rồi bán Bordeaux cho quỹ King Street năm 2018. AS xem đây là bước ngoặt lớn trong chuỗi khủng hoảng sau đó.

King Street bước vào bóng đá Pháp với rất ít kinh nghiệm vận hành một CLB lớn. Chính sách chuyển nhượng thiếu định hướng, nhân sự thay đổi liên tục và mối quan hệ ngày càng căng thẳng với CĐV khiến Bordeaux dần mất phương hướng.

Khoản nợ của Bordeaux được AS ước tính lên tới khoảng 96 triệu euro trước khi CLB bị đẩy xuống hạng 6.

Những bất ổn cũng xuất hiện ngay trong nội bộ. Gustavo Poyet rời ghế HLV sau khi CLB bán Gaetan Laborde mà không báo trước cho ông. Paulo Sousa sau đó cũng chia tay vì bất đồng với ban lãnh đạo. Một số thương vụ dành cho đội dự bị còn gây tranh cãi vì mức lương và hoa hồng bị cho là không tương xứng với năng lực cầu thủ.

Các con số tài chính cũng xấu đi rất nhanh. Theo AS, Bordeaux thâm hụt khoảng 26 triệu euro mùa 2019/20, tăng lên 32 triệu euro mùa kế tiếp rồi chạm 60 triệu euro ở mùa 2021/22. Quỹ lương tiếp tục phình ra trong khi thành tích ngày càng đi xuống.

Nợ 96 triệu euro và cú rơi xuống hạng 6

King Street dừng bơm tiền năm 2021. Gerard Lopez xuất hiện trong vai người cứu CLB, nhưng giai đoạn sau đó không giúp tình hình sáng hơn.

Bordeaux xuống Ligue 2 năm 2022 và không thể trở lại hạng đấu cao nhất. Dưới thời Lopez, CLB vẫn chi tiêu với hy vọng sớm thăng hạng để bù lại các khoản thiếu hụt. Kế hoạch này thất bại, trong khi nguồn thu giảm mạnh và chi phí vẫn ở mức cao.

Đến năm 2024, Bordeaux bị giáng xuống National 2 vì không đáp ứng yêu cầu tài chính. Khoản nợ khi ấy đã tiến gần 90 triệu euro. Le Monde cho biết kế hoạch tái cấu trúc năm 2025 từng đặt mục tiêu giảm tổng nợ từ khoảng 94 triệu euro xuống còn 26 triệu euro và trả dần trong 10 năm, nhưng phương án ấy vẫn không đủ giúp CLB ổn định lâu dài.

Mùa hè 2026 mang tới cú đánh nặng nhất. DNCG, cơ quan giám sát tài chính bóng đá Pháp, loại Bordeaux khỏi các giải quốc gia vì CLB không thể cung cấp khoản đảm bảo tài chính cần thiết.

Từ vị thế đội bóng từng vào tứ kết Champions League, Bordeaux giờ phải bắt đầu lại ở Régional 1.

Le Monde cho biết đội bóng cần thêm 9 triệu euro để khép lại ngân sách mùa trước và đảm bảo hoạt động cho mùa mới, nhưng không thể trình đủ số tiền đúng hạn. Khoản nợ lúc này được AS ước tính ở mức 96 triệu euro, kéo Bordeaux xuống Régional 1, tương đương hạng 6.

Nỗ lực bán CLB cũng nhiều lần thất bại. Fenway Sports Group, chủ sở hữu Liverpool, từng xem xét mua Bordeaux nhưng rút lui sau khi đánh giá tình hình tài chính. Những phương án khác cũng không đi đến kết quả.

Cuối tháng 9, quỹ Park Bench mua lại Bordeaux với giá tượng trưng một euro và tiếp quản các khoản nợ. Thương vụ giúp CLB tránh nguy cơ biến mất ngay lập tức, nhưng không thể đảo ngược án xuống hạng.

Bi kịch của Bordeaux nằm ở chỗ họ không phải một CLB nhỏ vung tiền rồi phá sản sau vài mùa. Đây từng là đội bóng sáu lần vô địch Pháp, vào chung kết cúp châu Âu, từng là bệ phóng cho Zidane và tiếp tục đào tạo ra Tchouameni, Koundé trong giai đoạn gần đây.

Tchouameni từng gọi Bordeaux là “CLB trong tim”, còn Koundé thừa nhận rất buồn khi chứng kiến một đội bóng lớn tiếp tục chìm sâu vì khó khăn tài chính. Alain Giresse, biểu tượng của Bordeaux thập niên 1980, cũng mô tả cảm giác ấy như nhìn một phần cuộc đời mình sụp xuống.

Bixente Lizarazu thậm chí chỉ trích mạnh cách Gerard Lopez điều hành CLB, trong khi Christophe Dugarry nhắc tới hàng chục nhân viên mất việc và hàng trăm nhà cung cấp chưa được thanh toán. Những phản ứng ấy cho thấy hậu quả của cuộc khủng hoảng vượt xa chuyện thắng thua trên sân.

Bordeaux từng vượt qua khủng hoảng trong quá khứ và trở lại cùng thế hệ Zidane. Lần này, con đường khó hơn rất nhiều. Từ một CLB từng cạnh tranh với Bayern và Juventus ở Champions League, họ giờ phải bắt đầu lại ở hạng 6.

Sự sụp đổ của Bordeaux cho thấy lịch sử, học viện tốt hay lượng CĐV đông vẫn không đủ bảo vệ một CLB nếu những sai lầm trong quản trị và tài chính kéo dài quá lâu.