Tuyển sinh đại học 2026: Giải mã hiện tượng điểm chuẩn chạm trần

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học 2026. Ảnh: Dương Triều/Tiền Phong.

Nhà giáo tương lai năm nay tiếp tục đối mặt với cuộc đua điểm số gay gắt chưa từng có khi điểm chuẩn nhiều ngành học đã vượt mốc 29,8 điểm. Điều này đẩy các thí sinh, dù sở hữu điểm thi nằm trong nhóm cao nhất cả nước vào thế bắt buộc phải nhờ tới “phao” điểm cộng ưu tiên mới mong trúng tuyển.

Thủ khoa toàn quốc

Mùa tuyển sinh năm nay chứng kiến sự lên ngôi mạnh mẽ của khối ngành Sư phạm. Tại trường ĐH Sư phạm TP.HCM, điểm chuẩn xét theo phương thức điểm thi tốt nghiệp THPT ghi nhận 15 ngành dao động từ 23,26-29,83 điểm. Đáng chú ý, có tới 9 ngành đạt từ 27 điểm trở lên, trong đó 5 ngành chạm ngưỡng từ 29 điểm trở lên.

Sư phạm Hóa học dẫn đầu toàn trường với 29,83 điểm, trung bình thí sinh phải đạt gần 9,95 điểm/môn. Theo sau là Sư phạm Ngữ văn và Sư phạm Lịch sử với cùng mức 29,80 điểm, Sư phạm Vật lý lấy 29,78 điểm và Sư phạm Toán học là 29,49 điểm.

Kết quả này đưa nhà trường trở thành một trong những đơn vị có nhiều ngành tiệm cận mức điểm tuyệt đối nhất cả nước. Cần lưu ý rằng trường xét tuyển mỗi ngành 3 tổ hợp, điểm xét tuyển chỉ bao gồm điểm thi 3 môn và điểm ưu tiên khu vực, đối tượng theo quy định chung của Bộ GD&ĐT, không cộng thêm bất kỳ điểm ưu tiên riêng nào khác.

Sự tăng vọt của điểm chuẩn năm nay tạo ra một kịch bản hy hữu khi thủ khoa ở nhiều tổ hợp xét tuyển vẫn không đủ để đỗ đại học. Thống kê cho thấy thủ khoa toàn quốc các tổ hợp C00 (Văn, Sử, Địa) và D14 (Văn, Sử, tiếng Anh) đạt 28,75/30 điểm, trong khi thủ khoa D01 (Toán, Văn, Anh) đạt 29/30 điểm.

Đây là các tổ hợp xét tuyển của ngành Sư phạm Ngữ văn và Sư phạm Lịch sử. Như vậy, nếu chỉ tính riêng điểm thi gốc, các thủ khoa của 3 tổ hợp này đều không đủ điểm chuẩn để trúng tuyển.

Theo quy định của trường, thí sinh được cộng điểm ưu tiên khu vực (0,25-0,75 điểm) và ưu tiên đối tượng (nhóm ưu tiên 1 được cộng 2 điểm, nhóm ưu tiên 2 được cộng 1 điểm).

Ngay cả khi áp dụng công thức giảm trừ lũy tiến điểm ưu tiên đối với các thí sinh đạt từ 22,5 điểm trở lên, thủ khoa D01 nếu ở khu vực 1 (điểm ưu tiên cao nhất) chỉ nhận được 0,1 điểm ưu tiên khu vực, buộc phải thuộc nhóm đối tượng ưu tiên 2 với 1 điểm cộng mới đủ điều kiện đỗ. Tương tự, thủ khoa C00 và D14 phải thuộc đối tượng ưu tiên 2 trở lên cùng mới đạt mức điểm trúng tuyển còn nếu chỉ có điểm ưu tiên khu vực vẫn không trúng tuyển.

Tình trạng này cũng xuất hiện ở các tổ hợp khoa học tự nhiên. Với tổ hợp A00, toàn quốc có 1 thủ khoa đạt 30/30 điểm và 15 á khoa đạt 29,75 điểm. Chỉ xét riêng điểm thi, cả 15 á khoa này đều trượt ngành Sư phạm Vật lý và Sư phạm Hóa học nếu không có thêm điểm ưu tiên đối tượng.

Với tổ hợp B00, trong 4 thủ khoa đạt điểm tuyệt đối thì 2 thí sinh đã trúng tuyển vào trường ĐH Y Dược TP.HCM, còn 12 á khoa đạt 29,75 điểm cũng buộc phải có điểm ưu tiên mới đỗ được vào ngành Sư phạm Hóa học. Thậm chí, thủ khoa tổ hợp D07 (Toán, Hóa, Anh) với 29,5 điểm cũng cần sự trợ giúp từ điểm cộng đối tượng mới có thể chạm tay vào tấm vé trúng tuyển.

“Bóp” chỉ tiêu

Lý giải về hiện tượng này, đại diện trường ĐH Sư phạm TPHCM cho biết nguyên nhân không chỉ đến từ kết quả thi cao của thí sinh mà cốt lõi nằm ở bài toán chỉ tiêu. Năm nay, chỉ tiêu đào tạo sư phạm được phân bổ dựa trên nhu cầu xã hội nên rất hạn chế, điển hình như Sư phạm Toán tuyển 140 chỉ tiêu, Sư phạm Văn 110 chỉ tiêu, còn Sư phạm Hóa học, Vật lý và Lịch sử chỉ có vỏn vẹn 50 chỉ tiêu mỗi ngành.

Nhà trường áp dụng nhiều phương thức tuyển sinh như tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển học sinh chuyên, xét điểm thi đánh giá năng lực chuyên biệt. Riêng đợt công bố cuối tháng 6 đã có 284 thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển thẳng.

Việc số lượng thí sinh đạt giải quốc gia, quốc tế, cấp tỉnh thành đăng ký xét tuyển thẳng quá lớn đã chiếm phần lớn chỉ tiêu vốn ít ỏi. Điều này khiến lượng chỉ tiêu còn lại dành cho phương thức xét điểm thi THPT bị thu hẹp đáng kể, đẩy điểm chuẩn lên rất cao, thậm chí chạm mức 30 điểm.

Hiện tượng điểm chuẩn chạm trần do thu hẹp chỉ tiêu xét điểm thi THPT không chỉ diễn ra ở ngành Sư phạm mà còn diễn ra nhiều trường đại học tốp đầu khác. Tại trường ĐH Y Dược TP.HCM, ngành Y khoa lấy điểm chuẩn 27,95/30 điểm với 431 thí sinh trúng tuyển. Hầu hết thí sinh này đều được cộng từ 0,6-1,49 điểm ưu tiên như chứng chỉ ngoại ngữ, SAT hay điểm khu vực.

Trong số 42 thí sinh đạt điểm xét tuyển tuyệt đối 30/30, chỉ có 2 thí sinh đạt điểm thi gốc 30/30, số còn lại đều nhờ điểm cộng ưu tiên để thực nhận mức điểm xét tuyển thực tế vượt mốc 30 điểm, nhưng do quy định trần của Bộ GD&ĐT nên nhà trường mặc định hiển thị 30/30 điểm. Ví dụ, thí sinh có số báo danh 79xxx050, điểm thi tốt nghiệp THPT đạt 29,75/30 điểm, với 1,5 điểm ưu tiên, tổng điểm xét tuyển của thí sinh thực chất là 31,25/30 điểm.

Tương tự, tại ĐH Bách khoa Hà Nội, ngành Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo lập đỉnh với điểm chuẩn 29,54/30 điểm. Nguyên nhân chính là do trong tổng số 160 chỉ tiêu của ngành, nhà trường chỉ dành vỏn vẹn 11 chỉ tiêu, tương đương 6,8%, cho phương thức xét kết quả thi tốt nghiệp THPT.

Nếu không có điểm cộng ưu tiên hoặc điểm quy đổi chứng chỉ, số lượng thí sinh đạt 3 môn thi THPT thuần túy từ 29,0 điểm trở lên trên toàn quốc mỗi năm không nhiều nên nếu chỉ dựa vào điểm thi tốt nghiệp, khó có thể tạo ra điểm chuẩn 29,25 hay 29,8 nếu không có điểm cộng.

Khi soi chiếu danh sách trúng tuyển chính thức tại các ngành “hot” (như Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo - ĐH Bách khoa Hà Nội, Kinh tế đối ngoại - trường ĐH Ngoại thương, Sư phạm Toán - trường ĐH Sư phạm Hà Nội, trường ĐH Sư phạm TP.HCM), hơn 80%-90% thí sinh trúng tuyển đều phải nhờ sự trợ giúp của điểm cộng ưu tiên, khuyến khích. Thí sinh chỉ dùng điểm thi thuần túy (không điểm cộng, ở khu vực 3) gần như rất khó cạnh tranh ở các ngành có điểm chuẩn từ 28,5/30 điểm trở lên.