 |
Nhìn vào ASEAN Cup 2026, rất khó nói HLV Kim Sang-sik đang thiếu người.
Tuyển Việt Nam kết thúc giải với 21 bàn sau 8 trận, chỉ thủng lưới 3 lần và giữ sạch lưới 6 trận. Trước khi bước vào chung kết, đội còn dẫn đầu giải về số bàn thắng, số cú sút trúng đích và chỉ nhận một bàn thua. Việt Nam cũng có tỷ lệ kiểm soát bóng trung bình 54,6%, cho thấy phần lớn hành trình vô địch diễn ra trong thế chủ động.
Hàng công có Xuân Son và Đình Bắc cùng ghi 5 bàn. Hoàng Hên đem lại khả năng đột phá, Quang Hải và Hai Long có thể thay đổi trận đấu từ ghế dự bị. Hoàng Đức giữ vai trò trung tâm ở tuyến giữa, còn hàng thủ có Thành Chung, Văn Hậu, Xuân Mạnh, Việt Anh và Duy Mạnh khi bình phục.
Vấn đề vì thế không còn nằm ở chuyện gọi thêm một cái tên nổi bật nào đó. Hai trận chung kết với Thái Lan cho thấy HLV Kim cần bổ sung những mẫu cầu thủ mà đội hình hiện tại chưa thật sự có.
Việt Nam vẫn thiếu một người điều khiển tuyến giữa
Con số đáng suy nghĩ nhất xuất hiện ở chung kết.
Tại Rajamangala, Việt Nam chỉ cầm bóng 36% so với 64% của Thái Lan. Đội chủ nhà tung 16 cú sút, Việt Nam có 13. Sang lượt về ở Mỹ Đình, tỷ lệ kiểm soát bóng của Việt Nam còn giảm xuống 35%, trong khi Thái Lan đạt 65%.
Trong 180 phút quyết định chức vô địch, Việt Nam chỉ cầm bóng trung bình khoảng 35,5%.
Điều thú vị là đội của HLV Kim vẫn không lép vế nhiều về khả năng tạo cơ hội. Tổng cộng Việt Nam tung 26 cú sút, chỉ ít hơn Thái Lan một lần. Chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) ở lượt đi cũng gần như ngang nhau (0,80 so với 0,81), còn lượt về Việt Nam đạt xG 1,16 so với 1,31 của đối thủ.
Nói cách khác, Việt Nam không gặp vấn đề lớn trong việc tạo sát thương. Đội vẫn có thể phòng ngự, chuyển trạng thái rồi đưa bóng tới Xuân Son, Đình Bắc hay Hoàng Hên. Hai bàn tại Bangkok thậm chí đến trong vòng bảy phút sau khi Hai Long và Quang Hải được tung vào sân.
Thứ còn thiếu là khả năng giữ trận đấu ở trạng thái mình muốn.
Hoàng Đức chơi 642 phút, đứng thứ năm toàn đội về thời lượng thi đấu tại giải. Anh chuyền chính xác hơn 91% và thực hiện khoảng 56 đường chuyền thành công mỗi 90 phút. Hoàng Đức cũng tạo 15 cơ hội, chỉ kém Tiến Anh trong đội tuyển.
Những con số ấy cho thấy vấn đề không nằm ở Hoàng Đức. Ngược lại, anh đang phải làm quá nhiều việc.
 |
| |
Hoàng Đức vừa phải lùi nhận bóng, thoát khỏi lớp pressing đầu tiên, vừa kéo bóng lên phía trước và đảm nhận phần sáng tạo. Anh còn dẫn đầu tuyển Việt Nam về số lần thu hồi bóng với 44 lần, trung bình 6,2 lần mỗi 90 phút.
Thành Long hỗ trợ tốt ở bên cạnh. Tiền vệ này đạt tỷ lệ chuyền chính xác khoảng 90%, đồng thời dẫn đầu tuyển Việt Nam về số đường chuyền dài chính xác trên mỗi 90 phút. Nhưng điểm mạnh của Thành Long vẫn thiên về giữ cấu trúc, tranh chấp và đưa bóng an toàn hơn là nhận bóng giữa vòng vây rồi điều khiển toàn bộ nhịp chơi.
Quang Hải có thể giúp Việt Nam cầm bóng tốt hơn, nhưng anh thích hợp khi đứng cao. Hai Long cũng nguy hiểm nhất lúc được xâm nhập khoảng trống phía trước thay vì phải thường xuyên quay lưng nhận bóng ngay trước hàng thủ.
Đó là khoảng trống HLV Kim cần lấp: một tiền vệ số 6 có thể nhận bóng dưới sức ép, xoay người thoát pressing và chuyền xuyên qua tuyến đầu đối phương.
Một cầu thủ như vậy không nhất thiết phải tạo nhiều kiến tạo. Giá trị lớn nhất là giúp Việt Nam giữ bóng thêm vài nhịp sau khi đoạt lại quyền kiểm soát, qua đó không phải lập tức lùi xuống phòng ngự lần nữa.
Nếu có mẫu tiền vệ ấy, Hoàng Đức cũng được giải phóng. Thay vì liên tục lùi sát hàng thủ để nhận bóng, anh có thể xuất hiện nhiều hơn ở khu vực 1/3 cuối sân, nơi khả năng kéo bóng và chuyền quyết định phát huy tốt hơn.
Một trung vệ để Việt Nam dám đứng cao
Khoảng trống thứ hai ít rõ hơn, bởi hàng thủ Việt Nam vừa trải qua một giải đấu rất tốt.
Thành Chung chơi 693 phút, chỉ kém Xuân Mạnh trong toàn giải. Trung vệ này đạt tỷ lệ chuyền chính xác hơn 95%, cho thấy sự ổn định khi Việt Nam triển khai bóng từ tuyến dưới. Việt Anh, Văn Hậu hay Xuân Mạnh cũng mang tới nhiều phương án cho sơ đồ ba trung vệ của Kim.
Nhưng phòng ngự tốt trong khối thấp và phòng ngự tốt khi đội hình dâng cao là hai yêu cầu khác nhau.
Ngay ở lượt đi chung kết, Yotsakon Burapha từng thoát xuống phía sau hàng thủ Việt Nam và đối mặt Lê Giang Patrik trước khi dứt điểm vọt xà. Đó là lời cảnh báo về khoảng trống xuất hiện khi tuyến phòng ngự phải rời khỏi vùng an toàn.
Nếu muốn giữ bóng nhiều hơn, HLV Kim buộc phải đẩy cả đội hình lên cao. Hai biên sẽ dâng, khoảng cách sau lưng hàng thủ lớn hơn và các trung vệ phải thường xuyên đối mặt tiền đạo trong không gian rộng.
Khi đó, Việt Nam cần thêm một trung vệ có tốc độ tốt, đủ khả năng phòng ngự một đấu một và thoải mái mang bóng tiến lên.
 |
| Sau chức vô địch Đông Nam Á, khoảng trống đáng chú ý của tuyển Việt Nam nằm ở những vị trí có thể giúp đội kiểm soát bóng và đẩy hệ thống lên cao hơn. |
Khả năng phát triển bóng từ tuyến dưới đặc biệt quan trọng. Việt Nam hiện đứng đầu giải về số đường chuyền dài chính xác, trung bình 27,9 lần mỗi trận. Đó là vũ khí hữu ích với Xuân Son phía trên, nhưng nếu quá phụ thuộc vào bóng dài khi bị pressing, đội sẽ dễ bỏ qua tuyến giữa và đánh mất quyền kiểm soát.
Một trung vệ có thể kéo bóng vượt qua lớp pressing đầu tiên sẽ mở thêm một cách thoát áp lực. Khi đối phương phải bước lên ngăn chặn, khoảng trống dành cho Hoàng Đức, Quang Hải hay Đình Bắc cũng xuất hiện.
Điều đáng nói là HLV Kim không cần thay đổi toàn bộ đội hình. Những con số tại ASEAN Cup cho thấy nền tảng hiện tại đã đủ mạnh. Việt Nam dẫn toàn giải với 183 lần chạm bóng trong vùng cấm đối phương, nhiều hơn Thái Lan 13 lần. Tiến Anh tạo tới 19 cơ hội, Hoàng Đức có 15, Quang Hải 13, còn Đình Bắc và Hoàng Hên cùng đạt 10.
Đội tuyển vì thế không thiếu người tạo cơ hội và càng không thiếu cầu thủ có thể kết thúc chúng. Thứ cần bổ sung nằm sâu hơn trong cấu trúc.
ASEAN Cup đã chứng minh Việt Nam rất nguy hiểm khi được chơi theo thế trận phù hợp: phòng ngự chắc, chuyển trạng thái nhanh và sử dụng chiều sâu ghế dự bị để tung đòn ở nửa cuối trận. Nhưng 35-36% quyền kiểm soát bóng trong hai lượt chung kết cũng cho thấy một giới hạn nếu đối thủ đủ mạnh để ép Việt Nam lùi sâu.
Ở Đông Nam Á, đội của Kim vẫn có thể thắng bằng cách ấy. Khi bước lên cấp độ cao hơn, việc chịu sức ép trong thời gian dài sẽ nguy hiểm hơn nhiều, bởi cơ hội đối phương bỏ lỡ tại Rajamangala có thể được Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia biến thành bàn thắng.
HLV Kim Sang-sik vì thế không cần đi tìm thêm một ngôi sao để hoàn thiện đội hình. Điều ông cần nhất là một tiền vệ giúp Việt Nam giữ được trái bóng khi bị ép và một trung vệ cho phép cả hệ thống đứng cao hơn.
Có được hai mẫu cầu thủ ấy, tuyển Việt Nam không chỉ có thêm người. HLV Kim sẽ có thêm một cách chơi.
Cuốn sách “Leading: Learning from Life and My Years at Manchester United” được Sir Alex Ferguson viết chung với Michael Moritz xuất bản năm 2015 đem tới kinh nghiệm sống quý báu cho bất kỳ ai.
