James Dacombe bắt đầu lập trình từ năm 13 tuổi, khi tự học cách xây dựng website và ứng dụng. Sinh ra và lớn lên tại Harrogate, miền Bắc nước Anh, anh từng theo học trường tư Ashville College, trước khi tiếp tục chương trình trung học nâng cao tại Trường Cao đẳng St Aidan's và St John Fisher.
Tuy nhiên, Dacombe không theo đuổi con đường học thuật như dự kiến. Năm 2017, ở tuổi 17, anh quyết định rời trường chỉ sau 2 ngày nhập học để tập trung phát triển ý tưởng kinh doanh. Hiện nay, anh trở thành tỷ phú tự thân trẻ nhất châu Âu khi mới 25 tuổi, theo Forbes.
Khởi nghiệp với công nghệ theo dõi não bộ
Quyết định này gắn với CoMind, công ty công nghệ y tế mà Dacombe thành lập năm 2018. Doanh nghiệp phát triển thiết bị theo dõi hoạt động não bộ không xâm lấn, sử dụng công nghệ cảm biến, tia laser hồng ngoại để đo lưu lượng máu và áp lực trong não.
Công nghệ này hướng đến hỗ trợ bác sĩ theo dõi tình trạng bệnh nhân trong những bối cảnh lâm sàng quan trọng, chẳng hạn phẫu thuật tim mạch, chăm sóc tích cực và chấn thương sọ não.
Thay vì sử dụng phương pháp cần can thiệp phẫu thuật, CoMind hướng đến việc thu thập các chỉ số sinh lý não bộ thông qua thiết bị đặt bên ngoài cơ thể. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, mục tiêu là cung cấp dữ liệu liên tục để hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị.
 |
| James Dacombe khởi nghiệp với công nghệ ứng dụng trong lĩnh vực y tế. Ảnh: Financial Times. |
Năm 2025, CoMind huy động thành công 102,5 triệu USD. Tuy nhiên, công ty không công bố mức định giá sau vòng gọi vốn này. Dacombe vẫn tiếp tục điều hành doanh nghiệp, ngay cả khi phát triển một dự án công nghệ khác.
Bước ngoặt tiếp theo đến vào năm 2022, khi Dacombe tham gia Thiel Fellowship, chương trình do Peter Thiel, nhà đồng sáng lập Palantir và PayPal, khởi xướng. Chương trình hỗ trợ những người trẻ muốn theo đuổi các dự án kinh doanh thay vì tiếp tục học đại học, với khoản tài trợ 250.000 USD cho người tham gia đủ điều kiện.
Bốn năm sau khi rời trường, Dacombe thành lập Olix, công ty chip bán dẫn có trụ sở tại London vào năm 2024. Doanh nghiệp ban đầu mang tên Flux, tập trung phát triển chip chuyên dụng để vận hành các mô hình AI.
Nhìn lại quyết định khởi nghiệp từ sớm, Dacombe từng chia sẻ với The Sunday Times vào năm 2024 rằng lợi thế của việc bắt đầu kinh doanh khi còn trẻ là sự “ngây thơ”. Theo anh, người chưa có nhiều trải nghiệm thất bại thường không bị giới hạn, nhờ đó sẵn sàng thử nhiều hướng đi khác nhau.
Quan điểm này phần nào phản ánh cách anh phát triển sự nghiệp, bắt đầu với công nghệ y tế, sau đó mở rộng sang lĩnh vực bán dẫn - ngành đòi hỏi nguồn vốn lớn và sự cạnh tranh quyết liệt.
Olix định giá 3,3 tỷ USD, giúp nhà sáng lập thành tỷ phú
Tháng 8, Olix huy động 312 triệu USD trong vòng gọi vốn mới, đưa định giá công ty lên 3,3 tỷ USD, gấp hơn 3 lần so với tháng 2 cùng năm. Theo Forbes, Dacombe nắm khoảng 30% cổ phần Olix. Phần sở hữu này đưa giá trị tài sản của anh vượt mốc 1 tỷ USD, giúp doanh nhân 25 tuổi được xếp vào nhóm tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới và châu Âu.
Vòng gọi vốn có sự tham gia của quỹ đầu tư Fundomo, hãng thiết kế chip Arm, công ty giao dịch định lượng Hudson River Trading và Reed Hastings, nhà đồng sáng lập Netflix. Quỹ Sovereign AI của chính phủ Anh cũng đầu tư vào Olix.
Đáng chú ý, sự quan tâm của các nhà đầu tư không chỉ đến từ tiềm năng tăng trưởng của thị trường AI, mà còn từ tham vọng của Olix trong lĩnh vực chip bán dẫn. Công ty muốn phát triển các bộ xử lý chuyên dụng cho giai đoạn suy luận.
 |
| James Dacombe mong muốn thử sức với lĩnh vực chip bán dẫn, nhanh chóng nhận ra sức hấp dẫn của AI. Ảnh: Forbes. |
Đây là một thị trường có ý nghĩa lớn khi các ứng dụng AI được triển khai rộng rãi. Các doanh nghiệp cần hệ thống xử lý có thể đáp ứng nhu cầu tính toán, đồng thời kiểm soát chi phí và mức tiêu thụ năng lượng. Olix đặt mục tiêu phát triển chip chuyên biệt cho từng tác vụ, thay vì dùng một bộ xử lý duy nhất cho mọi khối lượng công việc.
Theo Financial Times, Olix có hơn 140 nhân viên tại 4 văn phòng quốc tế và dự kiến hoàn tất thiết kế chip trước khi đưa sản phẩm vào sản xuất. Công ty đặt mục tiêu giao những hệ thống hoàn chỉnh đầu tiên cho khách hàng trong năm 2027.
Tham vọng của Olix đặt doanh nghiệp vào nhóm startup cạnh tranh với Nvidia, công ty giữ vị thế quan trọng trong thị trường chip phục vụ AI. Tuy nhiên, mức định giá hàng tỷ USD ở giai đoạn đầu không đồng nghĩa với việc công ty chứng minh được khả năng thương mại hóa sản phẩm trên quy mô lớn. Kế hoạch giao hàng năm 2027 là một cột mốc đáng chú ý đối với startup của Dacombe.
Bên cạnh cổ phần tại Olix, doanh nhân người Anh còn sở hữu khoảng 12% CoMind. Forbes không công bố đầy đủ giá trị khoản đầu tư này do CoMind chưa tiết lộ định giá. Vì vậy, tài sản của Dacombe chủ yếu được ước tính dựa trên giá trị cổ phần tại các công ty tư nhân. Điều này không đồng nghĩa với việc anh nắm giữ số tiền mặt tương đương.
Dacombe là một trong số ít doanh nhân tự thân dưới 30 tuổi trên thế giới sở hữu tài sản vượt 1 tỷ USD. Thành công của anh cũng diễn ra trong giai đoạn các startup AI thu hút lượng vốn lớn, khi nhà đầu tư tìm kiếm những doanh nghiệp có thể xây dựng hạ tầng công nghệ cho thế hệ ứng dụng tiếp theo.
Tuy nhiên, hành trình của Dacombe chưa dừng ở danh hiệu tỷ phú. CoMind vẫn cần chứng minh giá trị ứng dụng của công nghệ trong môi trường y tế, trong khi Olix phải hoàn thiện thiết kế, đưa chip vào sản xuất và tìm được chỗ đứng trên thị trường vốn có những đối thủ lớn.
AI thách thức Gen Z ở thị trường lao động
Theo chuyên gia kinh tế Trần Sĩ Chương, tác giả cuốn sách Trò chuyện cùng Gen Z, AI không chỉ thay đổi cách con người xử lý thông tin mà còn thách thức năng lực tư duy của chúng ta. Trong bối cảnh thị trường lao động biến đổi nhanh chóng, thế hệ trẻ cần rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, tư duy phản biện và thích nghi với những thay đổi liên tục để đáp ứng yêu cầu của tương lai.
