Não mô cầu là căn bệnh ác tính với biến chứng viêm màng não và nhiễm trùng huyết, diễn tiến nặng rất nhanh. Đáng sợ hơn, nhiễm trùng huyết tối cấp có thể dẫn đến tử vong trong chưa đầy 24 giờ.
Nguy cơ âm thầm hiện diện
Từ đầu năm đến nay, Việt Nam ghi nhận hơn 20 ca mắc bệnh do não mô cầu, đã có ít nhất 4 ca tử vong. Theo thống kê của Bộ Y tế, nhóm tuổi mắc tập trung ở trẻ em dưới 15 tuổi chiếm đến 46% tổng số ca mắc. Trong đó, bé gái 2 tuổi ở Đắk Lắk tử vong vì nhiễm trùng huyết do não mô cầu thể tối cấp vào tháng 4. Tiếp đó, cuối tháng 5, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM cứu sống bé trai 13 tuổi mắc não mô cầu thể viêm màng não nguy kịch, tử ban rải rác toàn thân lan nhanh. Các ca chưa tiêm vaccine phòng bệnh.
 |
| Trẻ sáng khỏe mạnh, đến tối có thể trở nặng và tử vong nếu mắc bệnh do não mô cầu. Ảnh minh họa: Shutterstock. |
Bệnh thường bị bỏ qua ở giai đoạn đầu vì triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, mệt mỏi, rất dễ nhầm lẫn với cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp thông thường, khiến nhiều người chủ quan. Do đó, khi phát hiện, bệnh tiến triển nặng, làm tăng nguy cơ tử vong. Đáng lo ngại, một trong 5 người sống sót phải chịu di chứng nặng nề suốt đời như mất thính lực, liệt, cắt cụt chi, chậm phát triển trí tuệ.
 |
| Hình ảnh ban xuất huyết ở trẻ nhiễm não mô cầu xuất hiện ngày thứ hai sau sốt. Ảnh: Bệnh viện Nhi đồng 2. |
Bên cạnh đó, lý do khiến bệnh khó dự đoán là vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis có nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh chứ không chỉ một. Thực tế dịch tễ tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia cho thấy sự lưu hành đa nhóm của não mô cầu và có thể thay đổi theo thời gian, khu vực địa lý với sự hiện diện phổ biến của các nhóm huyết thanh gây bệnh A, C, Y, W. Đặc biệt, 2 nhóm W và C có khả năng gây bệnh với tỷ lệ tử vong cao. Trên thế giới, một tổng hợp dựa vào 40 nghiên cứu tại 34 quốc gia báo cáo về tỷ lệ tử vong vì bệnh do não mô cầu với hơn 163.000 bệnh nhân, cho thấy não mô cầu nhóm W có tỷ lệ tử vong cao nhất, tiếp theo là nhóm C.
 |
| Trẻ nhỏ thuộc nhóm nguy cơ cao mắc và trở nặng do vi khuẩn não mô cầu. Ảnh minh họa: Shutterstock. |
Tại Việt Nam, nghiên cứu năm 2024 cho thấy 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W là những nhóm đang lưu hành, xuất hiện ở nhiều độ tuổi, từ trẻ nhỏ đến người lớn. Trong bối cảnh nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh do não mô cầu nguy hiểm cùng lưu hành, Việt Nam cần càng nhiều giải pháp phòng bệnh bao phủ các nhóm huyết thanh gây bệnh do não mô cầu, đặc biệt cho nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh như trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.
Giải mã mũi tiêm phòng đồng thời 4 nhóm huyết thanh
Thay vì đợi đến khi bệnh xuất hiện, cha mẹ cần chủ động tham vấn ý kiến bác sĩ để phòng ngừa cho con từ sớm.
Hiện nay, không ít phụ huynh vẫn còn hiểu lầm não mô cầu chỉ do một nhóm vi khuẩn gây bệnh. Vì vậy, nhiều trẻ đã được tiêm phòng để bảo vệ khỏi một nhóm nhưng vẫn có thể mắc bệnh do 4 nhóm A, C, Y, W - cũng chính là 4 nhóm có ghi nhận lưu hành tại Việt Nam. Do đó, việc phòng ngừa cần bao phủ đầy đủ và toàn diện cả 4 nhóm vi khuẩn này.
 |
| 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W hiện đã có thể phòng ngừa trong một mũi vaccine. Ảnh minh họa: Shutterstock. |
Hiện nay, trong một mũi vaccine não mô cầu tứ giá, trẻ được bảo vệ chống lại cả 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W. Phụ huynh có thể tiêm sớm cho trẻ nhỏ trong năm đầu đời. Vaccine được chứng minh giảm đến 90% nguy cơ mắc bệnh ở thanh thiếu niên do các nhóm A, C, Y, W, đồng thời góp phần hạn chế lây lan trong cộng đồng. Đặc biệt, vaccine đã có nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam, giúp phụ huynh thêm yên tâm xây dựng “lá chắn” bảo vệ vững chắc cho con.
 |
| Phụ huynh nên hướng dẫn trẻ đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên để giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Ảnh minh họa: Shutterstock. |
Cha mẹ có thể chủ động trao đổi với bác sĩ về vaccine não mô cầu cộng hợp tứ giá để phòng ngừa các nhóm huyết thanh A, C, Y, W, nhằm bảo vệ con trước nguy cơ tử vong trong 24 giờ.
