Vì sao bà chủ Tập đoàn Vạn Thịnh Phát không bị xử lý trong vụ án mới?

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ban hành kết luận điều tra bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty TNHH MTV Vật liệu xây dựng và Xây lắp thương mại (BMC), Ngân hàng SCB và các đơn vị liên quan.

Trong vụ án, Cơ quan điều tra (CQĐT) đề nghị truy tố 27 bị can về các tội "Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng"; "Tham ô tài sản"; "Đưa hối lộ" và "Nhận hối lộ". Trong số 27 bị can, có 18 người đang bị tạm giam, 4 người tại ngoại và 5 người bỏ trốn, bị truy nã và bị đề nghị truy tố vắng mặt.

Bà chủ Tập đoàn Vạn Thịnh Phát - Trương Mỹ Lan tại phiên tòa năm 2024.

Một trong những nội dung đáng chú ý của kết luận điều tra bổ sung lần này là việc làm rõ trách nhiệm hình sự của bà Trương Mỹ Lan (cựu Chủ tịch hội đồng quản trị Tập đoàn Vạn Thịnh Phát) liên quan đến các khoản vay hàng nghìn tỷ đồng tại Ngân hàng SCB.

CQĐT xác định Trương Mỹ Lan có hành vi phạm tội, phải có trách nhiệm khắc phục hơn 7.463 tỷ đồng cho Ngân hàng SCB. Tuy nhiên, hành vi của bà chủ Vạn Thịnh Phát không bị đề nghị truy tố ở vụ án mới này.

Theo kết luận điều tra, Công ty BMC và nhiều doanh nghiệp trong hệ sinh thái Vạn Thịnh Phát đều có nhu cầu tài chính để thanh toán các khoản nợ. Do vậy, năm 2010, bị can Nguyễn Văn Ngọc (Chủ tịch, kiêm Tổng giám đốc Công ty BMC) cùng Phạm Lê Hùng (Phó tổng giám đốc, kiêm Kế toán trưởng) gặp Trương Mỹ Lan và Nguyễn Thị Thu Sương (cựu Chủ tịch SCB, đang bị truy nã) để trao đổi việc vay vốn tại Ngân hàng Tín Nghĩa và Ngân hàng SCB (cũ).

Theo lời khai của các bị can Ngọc và Hùng, bà Lan đồng ý tác động, giới thiệu để Công ty BMC được vay vốn ngân hàng với điều kiện khi ngân hàng giải ngân, bà chủ Vạn Thịnh Phát được sử dụng một phần tiền vay.

Sau khi được bà Lan giới thiệu đến lãnh đạo 2 ngân hàng, nhóm lãnh đạo BMC thống nhất sử dụng đất và tài sản trên đất tại 5 dự án của doanh nghiệp để thế chấp, vay tổng cộng hơn 4.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, ngân hàng quy định hạn mức cho vay tối đa đối với một khách hàng doanh nghiệp là 500 tỷ đồng, khách hàng cá nhân là 300 tỷ đồng.

Để vay được số tiền lớn hơn, Nguyễn Thị Thu Sương đã hướng dẫn Ngọc và Hùng lập 2 công ty "ma" là Thiên Ngọc và Nhân Hòa đồng thời cùng 9 cá nhân khác đều đứng tên vay vốn.

Kết quả điều tra xác cho thấy bằng cách tìm thêm đối tượng đứng tên hợp đồng vay, từ năm 2010 đến 2016, nhóm Công ty BMC đã ký 19 hợp đồng tín dụng tại Ngân hàng Tín Nghĩa và Ngân hàng SCB. Đến nay, 19 hợp đồng tín dụng có tổng dư nợ hơn 4.437 tỷ đồng, không có khả năng thanh toán.

Theo kết luận điều tra, sau khi SCB giải ngân, Phạm Lê Hùng đã đưa 1.235 tỷ đồng cho Nguyễn Thị Thu Sương thông qua 2 nhân viên của bà này.

Với Trương Mỹ Lan, bà này chỉ thừa nhận đã giới thiệu để Công ty BMC vay vốn và khai rằng bà Sương là người sử dụng tiền. Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác định bà Lan đã điều hành việc sử dụng 935 tỷ đồng tiền vay, liên quan 10 trong tổng số 19 hợp đồng tín dụng.

Dù Trương Mỹ Lan không thừa nhận hành vi phạm tội, cơ quan điều tra vẫn xác định đủ căn cứ kết luận bà chủ Vạn Thịnh Phát đồng phạm với Nguyễn Văn Ngọc và những người liên quan về tội "Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng".

Tính đến tháng 8/2024, Trương Mỹ Lan có trách nhiệm khắc phục hơn 7.463 tỷ đồng cho Ngân hàng SCB, gồm 935 tỷ đồng nợ gốc chưa trả cùng các khoản gốc phát sinh, lãi, phí và tiền phạt.

Về trách nhiệm hình sự, cơ quan điều tra cho rằng không cần xử lý Trương Mỹ Lan. Lý do là hành vi của người này có cùng phương thức, thủ đoạn với những sai phạm tại hơn 500 hợp đồng tín dụng đã được xét xử trong giai đoạn một vụ án Vạn Thịnh Phát - SCB.

Trong khi đó, Trương Mỹ Lan đã bị tuyên hình phạt tử hình và đến nay lại đang chấp hành "án tù chung thân". CQĐT nhận định nếu tiếp tục xét xử hành vi này cũng không làm thay đổi bản chất và hình phạt đã tuyên. Vì vậy không xem xét xử lý hình sự thêm đối với bà chủ Vạn Thịnh Phát trong vụ án này, nhưng cần buộc bà Lan phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả.