Vì sao bản quyền FIFA ASEAN Cup khó bán?

FIFA ASEAN Cup 2026 có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành một sản phẩm truyền hình hấp dẫn. Giải mang thương hiệu FIFA, diễn ra trong lịch thi đấu quốc tế, có đủ 11 đội tuyển Đông Nam Á và xuất hiện những cặp đấu quen thuộc như Việt Nam - Thái Lan hay Indonesia - Malaysia.

Nhưng thị trường bản quyền lại diễn biến chậm hơn nhiều. Tính đến sáng 23/9, mới có Indonesia và Lào công khai xác nhận đơn vị sở hữu bản quyền trong nhóm 11 quốc gia ASEAN. Việt Nam và Thái Lan, hai thị trường có lượng khán giả bóng đá lớn trong khu vực, vẫn chưa công bố đối tác phát sóng.

Điều này càng đáng chú ý khi giải bắt đầu từ ngày 24/9. FIFA xác nhận mùa đầu tiên có 14 đội, gồm toàn bộ 11 thành viên ASEAN cùng Bangladesh, Pakistan và Hong Kong (Trung Quốc), thi đấu tại Indonesia và Hong Kong đến ngày 5/10.

Vấn đề không nằm ở chuyện bóng đá Đông Nam Á thiếu người xem. Với các nhà đài, câu hỏi thực tế hơn là mức phí bản quyền có phù hợp với số tiền họ có thể thu lại từ giải đấu hay không.

Giá vẫn là bài toán lớn nhất

Trong những tuần qua, mức phí bản quyền là chi tiết được nhắc tới nhiều nhất. Truyền thông Việt Nam và Thái Lan dẫn các nguồn trong quá trình thương lượng cho biết giá chào ban đầu tại một số thị trường vào khoảng 3 triệu USD, dù FIFA chưa công bố bảng giá chính thức cho từng quốc gia.

Trường hợp Thái Lan cho thấy rõ sự dè dặt của bên mua. JAS, doanh nghiệp sở hữu một gói bản quyền lớn các giải FIFA tại thị trường này, từng tìm hiểu về FIFA ASEAN Cup nhưng được thông báo giải không nằm trong thỏa thuận sẵn có và phải mua riêng.

CEO JAS Soraj Asavaprapha sau đó xác nhận phía FIFA đưa ra một mức giá mà doanh nghiệp đánh giá là quá cao. Truyền thông Thái Lan cũng đề cập nhiều con số khác nhau trong quá trình thương lượng, cho thấy mức 3 triệu USD không nên được hiểu là giá cố định cho mọi thị trường.

Với nhà đài, chuyện có những trận đấu hấp dẫn chưa đủ để quyết định xuống tiền. Sau khoản phí bản quyền còn là chi phí sản xuất, bình luận, nhân sự, quảng bá và phân phối, trong khi nguồn thu vẫn phải dựa vào quảng cáo, tài trợ hoặc thuê bao.

FIFA ASEAN Cup 2026 quy tụ 14 đội và diễn ra từ ngày 24/9 đến 5/10 tại Indonesia và Hong Kong (Trung Quốc).

FIFA ASEAN Cup lại chỉ kéo dài từ ngày 24/9 đến 5/10. Với một giải diễn ra chưa đầy hai tuần, thời gian để khai thác thương mại và thu hồi khoản đầu tư là khá ngắn.

Khó khăn lớn hơn nằm ở chỗ đây là mùa đầu tiên. Các nhà đài chưa có dữ liệu từ những kỳ trước để ước lượng chính xác một trận Việt Nam - Philippines, Thái Lan - Pakistan hay Indonesia - Bangladesh có thể mang về bao nhiêu lượt xem, quảng cáo hoặc thuê bao mới.

Những trận như Việt Nam - Thái Lan hay Indonesia - Malaysia rõ ràng có sức hút. Nhưng bên mua bản quyền phải tính hiệu quả của cả gói giải đấu, không chỉ vài trận nổi bật.

Đó là lý do giá trị chuyên môn và giá trị thương mại không phải lúc nào cũng đi cùng nhau. Một vài trận lớn có thể thu hút khán giả rất tốt, nhưng chưa chắc đủ để kéo doanh thu của toàn bộ giải lên tương ứng với mức phí bản quyền.

Indonesia là trường hợp dễ giải thích hơn. Đây vừa là một trong những nước chủ nhà, vừa sở hữu thị trường bóng đá lớn, còn đội tuyển quốc gia thi đấu bảng A cùng Malaysia, Singapore và Bangladesh.

Emtek Media Group đã công bố sở hữu quyền phát sóng tại Indonesia trên Indosiar, SCTV, MOJI, Vidio và Nex. Với lợi thế chủ nhà, việc khai thác quảng cáo, tài trợ và các hoạt động thương mại xung quanh giải cũng thuận lợi hơn những thị trường chỉ mua tín hiệu về phát sóng.

Lào là nước Đông Nam Á thứ hai công bố có bản quyền sau khi UNITEL đạt thỏa thuận phát sóng toàn bộ giải trên LaoTV. Truyền thông Lào cho biết quá trình thương lượng không đơn giản, trong đó mức phí cũng được nhắc tới như một trở ngại.

Không phải bóng đá Đông Nam Á thiếu khán giả

Việc FIFA ASEAN Cup chưa tìm được nhiều đối tác càng đáng chú ý khi bóng đá đội tuyển trong khu vực vừa cho thấy sức hút trên truyền hình.

ASEAN Hyundai Cup 2026 trước đó được phát trực tiếp toàn bộ 28 trận trên các đài và nền tảng số trong khu vực. Indonesia có MNC, Singapore có Mediacorp, Philippines có Cignal và OneSports, Thái Lan có TrueVisions, còn Việt Nam có FPT Play.

Điều đó cho thấy khó khăn của FIFA ASEAN Cup không thể đơn giản quy về nhu cầu khán giả. Người xem vẫn quan tâm tới bóng đá đội tuyển Đông Nam Á, đặc biệt ở những trận có các đội mạnh hoặc những cặp đấu nhiều duyên nợ.

Tuyển Việt Nam sẽ góp mặt tại FIFA ASEAN Cup.

Khác biệt lớn nằm ở lịch sử của sản phẩm. Giải vô địch Đông Nam Á đã được tổ chức nhiều năm, nên các nhà đài phần nào biết đội nào kéo người xem, trận nào dễ bán quảng cáo và mức đầu tư nào có thể chấp nhận được.

FIFA ASEAN Cup chưa có nền tảng đó. Đây là một giải mới, chưa có dữ liệu người xem từ mùa trước và cũng chưa hình thành thói quen theo dõi trong công chúng.

Thời điểm tổ chức còn khiến bài toán khó hơn. ASEAN Cup kết thúc ngày 26/8, còn FIFA ASEAN Cup khởi tranh ngày 24/9. Chưa đầy một tháng, các đội tuyển Đông Nam Á lại bước vào một giải khu vực khác.

Với khán giả, một trận Việt Nam - Thái Lan hay Indonesia - Malaysia vẫn đủ hấp dẫn để bật TV. Nhưng với nhà đài, câu hỏi quan trọng hơn là FIFA ASEAN Cup tạo thêm được giá trị gì so với một giải khu vực đã quen thuộc và vừa kết thúc.

Việc giải nằm trong FIFA Days là lợi thế rõ ràng. Các đội tuyển có điều kiện triệu tập lực lượng tốt hơn, qua đó chất lượng chuyên môn có thể cao hơn.

Nhưng chất lượng chuyên môn không tự động chuyển thành doanh thu. Nhà đài vẫn phải tính xem lượng người xem có đủ lớn, quảng cáo có đủ tốt và số thuê bao mới có đủ nhiều để bù cho số tiền bỏ ra hay không.

Đó có lẽ là bài toán lớn nhất của FIFA ASEAN Cup ngay ở mùa đầu tiên. FIFA có thể tạo ra một sân chơi mới cho bóng đá Đông Nam Á, nhưng để biến giải đấu thành một sản phẩm truyền hình có giá trị ổn định cần nhiều hơn một cái tên lớn và vài trận đấu đáng xem.

Nếu mùa đầu tạo được lượng người xem tốt, những mùa sau việc định giá sẽ dễ hơn. Các bên mua khi đó có dữ liệu để tính toán thay vì phải trả tiền cho một sản phẩm mà hiệu quả thương mại vẫn còn là dấu hỏi.

Một ngày trước khi giải khởi tranh, việc phần lớn thị trường Đông Nam Á chưa công bố bản quyền phản ánh đúng sự thận trọng đó. FIFA ASEAN Cup có khán giả tiềm năng, nhưng với nhà đài, điều quyết định vẫn là liệu số tiền bỏ ra có thể được kiếm lại hay không.