"Chúng ta cần được chơi trên những mặt sân tốt hơn", tiền đạo Nguyễn Xuân Son cho biết tại cuộc họp báo trước trận bán kết lượt đi ASEAN Cup 2026 với Malaysia.
Bên cạnh những bàn luận về chiến thuật, lối chơi, nhân sự hai đội trước trận, mặt cỏ sân Kuala Lumpur (KLFA) cũng là chủ đề thu hút sự chú ý trước cuộc đối đầu giữa tuyển Việt Nam và Malaysia tối 16/8.
Xuân Son thẳng thắn thừa nhận anh không thích mặt sân sử dụng cỏ lá gừng - loại cỏ mà báo chí Malaysia gọi là "cow grass". "Cá nhân tôi không thích loại cỏ này... Một kiểu mặt sân không còn phổ biến ở các trận đấu quốc tế hiện nay", chân sút 29 tuổi nói.
Dù vậy, Xuân Son cho biết anh từng thi đấu trên những mặt sân tương tự tại Việt Nam nên có thể thích nghi.
Sân Kuala Lumpur, nơi diễn ra trận bán kết lượt đi, là một sân vận động đa năng nằm ở trung tâm thủ đô Malaysia. Công trình được cải tạo vào năm 2013, có sức chứa khoảng 18.000 chỗ ngồi và từng tổ chức nhiều kỳ AFF Cup cùng các giải đấu quốc tế cấp đội tuyển và câu lạc bộ.
Điều khiến sân Kuala Lumpur trở nên đặc biệt nằm ở mặt cỏ lá gừng - loại cỏ từng rất phổ biến ở Đông Nam Á nhưng hiện gần như biến mất khỏi các sân bóng chuyên nghiệp.
Vậy tại sao một loại cỏ quen thuộc với nhiều người lại khiến các cầu thủ hàng đầu không hài lòng?
5 mm cũng tạo ra thay đổi
Cỏ lá gừng (tên khoa học: Axonopus compressus, tiếng Anh thường gọi là carpet grass hoặc cow grass) là loại cỏ phát triển mạnh ở vùng khí hậu nhiệt đới, có khả năng chịu hạn, chịu mưa tốt và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc.
Trong nhiều thập kỷ, đây là loại cỏ phổ biến tại các công viên, sân trường, sân vận động địa phương ở Đông Nam Á nhờ chi phí thấp và khả năng thích nghi với điều kiện thời tiết nóng ẩm.
Tuy nhiên, cỏ lá gừng lại không phải lựa chọn hàng đầu của bóng đá chuyên nghiệp hiện đại.
Khác với cỏ Bermuda - loại cỏ được sử dụng rộng rãi tại nhiều sân vận động đạt chuẩn FIFA - cỏ lá gừng có lá rộng hơn, mật độ phân bố không đồng đều và khả năng phục hồi sau khi bị giẫm đạp kém hơn.
Những khác biệt tưởng như rất nhỏ này lại ảnh hưởng trực tiếp đến cách trái bóng di chuyển.
 |
| Cỏ lá gừng được đánh giá cao ở khả năng thích nghi với khí hậu nhiệt đới hơn là chất lượng thi đấu đỉnh cao. |
Một nghiên cứu đăng trên Research Quarterly for Exercise and Sport năm 2019, thực hiện với 103 cầu thủ chuyên nghiệp và 21 thành viên ban huấn luyện, cho thấy cầu thủ đặc biệt quan tâm đến 7 yếu tố liên quan đến mặt sân, gồm: sự tương tác giữa bóng và mặt sân, lối chơi, chiến thuật, việc lựa chọn giày, khả năng di chuyển, nguy cơ chấn thương, mức độ mệt mỏi.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng loại mặt sân có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý thi đấu của cầu thủ và cuối cùng tác động đến màn trình diễn của họ.
Nói cách khác, mặt sân không đơn thuần là nơi diễn ra trận đấu mà còn là một phần của chiến thuật.
Nếu bóng lăn chậm hơn, các đội bóng chơi kiểm soát sẽ gặp khó khăn. Nếu bóng nảy thất thường, những pha xử lý một chạm sẽ trở nên thiếu chính xác. Nếu độ bám giữa giày và mặt cỏ thay đổi, cầu thủ sẽ phải điều chỉnh cách tăng tốc, xoay người hoặc tranh chấp.
Không phải ngẫu nhiên mà trước World Cup 2026, FIFA đã đầu tư hơn 5 triệu USD cho các nghiên cứu liên quan đến mặt cỏ. Các nhà khoa học tại Đại học Tennessee và Đại học Michigan đã thực hiện hơn 170 thí nghiệm để xác định chiều cao cắt cỏ, độ nảy của bóng, độ bám của giày, khả năng thoát nước và loại cỏ phù hợp với từng sân vận động.
Theo giáo sư John Sorochan, chỉ cần chênh lệch 5 mm trong chiều cao của thảm cỏ cũng đủ làm thay đổi tốc độ di chuyển của trái bóng.
Trên thực tế, những lời phàn nàn về mặt sân không phải chuyện hiếm trong bóng đá. Tại Copa America 2024, các cầu thủ Argentina từng cho rằng chất lượng mặt sân ở Atlanta ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát bóng của họ. Sau trận đấu, nhiều cầu thủ mô tả trái bóng "nảy như một tấm lò xo".
Trong một nghiên cứu công bố năm 2014, các nhà khoa học đã khảo sát 99 cầu thủ chuyên nghiệp thuộc 6 CLB của giải nhà nghề Mỹ (MLS). Một số cầu thủ mô tả việc thi đấu trên những mặt sân khác biệt giống như "chạy trên cát", đòi hỏi nhiều thể lực hơn và khiến cơ thể mệt mỏi nhanh hơn.
Tiêu chuẩn sân hiện đại
Thực tế, các cầu thủ không đặc biệt "ghét" cỏ lá gừng. Điều họ không thích là phải thi đấu trên những mặt sân khác với tiêu chuẩn mà mình đã quen thuộc.
Bóng đá hiện đại ngày càng hướng đến sự đồng nhất của mặt sân. FIFA không quy định một loại cỏ bắt buộc, nhưng tổ chức này đưa ra hàng loạt tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến độ phẳng, độ cứng, độ lăn của bóng, độ nảy, khả năng thoát nước và độ ổn định của mặt sân.
Theo chương trình nghiên cứu mặt sân của FIFA, các sân vận động hiện đại thường sử dụng những loại cỏ như Bermuda ở vùng khí hậu nóng hoặc kết hợp Kentucky bluegrass với perennial ryegrass ở những khu vực ôn đới.
Những loại cỏ này có một số đặc điểm chung: mật độ dày, độ đàn hồi tốt, chịu được cường độ thi đấu cao và tạo ra bề mặt tương đối đồng nhất.
Trong khi đó, cỏ lá gừng được đánh giá cao ở khả năng thích nghi với khí hậu nhiệt đới hơn là chất lượng thi đấu đỉnh cao.
 |
| Chiều 15/8, tuyển Việt Nam có buổi tập khoảng 1,5 tiếng để làm quen mặt sân trước trận bán kết lượt đi gặp Malaysia. |
Sự khác biệt này đặc biệt dễ nhận thấy đối với những cầu thủ như Xuân Son. Sinh ra ở Brazil, trưởng thành trong môi trường bóng đá chuyên nghiệp và thi đấu nhiều năm tại V.League, tiền đạo của tuyển Việt Nam đã quen với những mặt sân có đặc tính hoàn toàn khác.
Việc phải chuyển sang một loại cỏ ít phổ biến hơn chỉ vài ngày trước một trận đấu quan trọng chắc chắn sẽ tạo ra những thay đổi nhất định. Đó cũng là lý do các đội tuyển thường đến sân thi đấu sớm hơn để làm quen với mặt cỏ, tổ chức các buổi tập thích nghi và thậm chí điều chỉnh cả loại giày mà cầu thủ sử dụng.
Nhưng cuối cùng, mặt sân chỉ là một phần của cuộc chơi.
Trong buổi họp báo trước trận, Xuân Son không dành quá nhiều thời gian để nói về cỏ lá gừng. Thay vào đó, anh nhấn mạnh tuyển Việt Nam quan tâm nhiều hơn đến việc chuẩn bị, nghỉ ngơi và phục hồi thể lực để chơi thật tốt. Đó mới là điều quan trọng nhất vì trong bóng đá đỉnh cao, những đội bóng giỏi nhất không phải là những đội được thi đấu trong điều kiện hoàn hảo, mà là những đội thích nghi nhanh nhất với mọi hoàn cảnh.
Theo tác giả James Suzman, Đông Á được coi là khu vực đang phải chịu hậu quả nặng nề từ thực trạng nhân viên làm việc quá sức. Những con số đáng báo động về "văn hóa 996" ở Trung Quốc, hiện tượng "karoshi" (làm việc đến chết) tại Nhật Bản... được đề cập trong cuốn sách Lịch sử việc làm khiến chúng ta phải giật mình.
