 |
Văn phòng của Jensen Huang, CEO Nvidia, được bố trí theo cách khá khác thường. Ông ngồi sau chiếc bàn hình bầu dục khổng lồ, đối diện các cộng sự thân cận. Phía sau họ là những hàng ghế xếp cao dần như khán đài, đủ chỗ cho nhiều nhân viên khác cùng tham dự.
Không gian này nằm trong trụ sở Nvidia tại Santa Clara, bang California (Mỹ), được thiết kế để phù hợp phong cách điều hành của Huang. Hầu hết quyết định quan trọng của công ty đều phải qua ông, người trực tiếp tham gia cả những vấn đề nhỏ nhất trong hoạt động kinh doanh, Bloomberg cho hay.
Ông Huang từng cho biết có khoảng 60 nhân viên báo cáo trực tiếp cho mình. Những người này thường gửi email tổng hợp “5 vấn đề quan trọng nhất” để ông xem xét và phản hồi, bất kể thời điểm nào trong ngày.
Cách tổ chức đó phản ánh mức độ chi phối đặc biệt của ông Huang tại Nvidia. Chính vì vậy, cuộc điều tra nghi vấn vị CEO bị tình báo nước ngoài nhắm đến càng làm dấy lên câu hỏi về năng lực quản trị và khả năng vận hành công ty nếu thiếu nhà sáng lập của tập đoàn chip hàng đầu thế giới.
Quyền lực tập trung vào nhà sáng lập
Ông Huang đồng sáng lập Nvidia cách đây 33 năm, trước khi làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra nhu cầu khổng lồ đối với chip của hãng và đưa công ty trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất nước Mỹ.
Khác với một số nhà sáng lập công nghệ như Mark Zuckerberg của Meta hay Elon Musk tại SpaceX, Huang không nắm quyền kiểm soát Nvidia chủ yếu thông qua tỷ lệ sở hữu cổ phần lớn hoặc các loại cổ phiếu có quyền biểu quyết đặc biệt. Tính đến cuối tháng 3, ông sở hữu khoảng 3,6% cổ phần công ty. Dù tỷ lệ này tương đối nhỏ, số cổ phần vẫn có giá trị hơn 150 tỷ USD theo thị giá hiện tại.
Tuy nhiên, ảnh hưởng của Huang đối với Nvidia vượt xa tỷ lệ sở hữu. Ông vừa là đồng sáng lập, CEO, vừa giữ chức chủ tịch công ty, đồng thời là gương mặt đại diện nổi bật nhất của tập đoàn trong các sự kiện công nghệ và những cuộc tiếp xúc với lãnh đạo thế giới.
Ông Huang cũng có quan hệ gần gũi với Tổng thống Donald Trump, giúp Nvidia có vị thế đáng kể trong các cuộc thảo luận về chính sách, an toàn và quy định AI.
 |
| CEO Nvidia Jensen Huang (bên trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại hội nghị thượng đỉnh “Kỷ nguyên vàng mới” ở Washington ngày 8/10. Ảnh: Reuters. |
Trong các cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, ông Huang thường trực tiếp trả lời phần lớn câu hỏi của giới phân tích. Theo CNBC, hồ sơ nội bộ cho thấy trong số các nhân viên báo cáo trực tiếp cho ông có Giám đốc tài chính Colette Kress, nhà khoa học trưởng Bill Dally và Giám đốc công nghệ Michael Kagan.
Dù sở hữu đội ngũ lãnh đạo giàu kinh nghiệm, Nvidia vẫn chưa có người kế nhiệm rõ ràng.
Các nhà phân tích của Melius Research nhận định trong báo cáo hôm 9/11 rằng đây là một trong những vấn đề lớn nhất của tập đoàn. Họ từng kỳ vọng ông Huang tiếp tục giữ vị trí CEO ít nhất 10 năm nữa.
“Jensen chính là Nvidia, và Nvidia chính là Jensen”, Stacy Rasgon, nhà phân tích tại Bernstein, nhận xét trên CNBC.
Theo ông, Huang điều hành công ty theo mô hình từ trên xuống và trực tiếp kiểm soát hầu hết hoạt động.
Theo dữ liệu của công ty tư vấn lương thưởng Equilar, ông Huang đã nhận khoảng 2,4 tỷ USD trong hai thập kỷ qua, chủ yếu dưới hình thức cổ phiếu và quyền chọn đã thực hiện. Mức thù lao này phản ánh vị thế đặc biệt của ông trong một doanh nghiệp đang giữ vai trò trung tâm của nền kinh tế AI.
Hội đồng quản trị thiếu đối trọng độc lập
Trong khi quyền lực điều hành tập trung mạnh vào ông Huang, hội đồng quản trị Nvidia lại có cơ cấu tương đối ổn định trong thời gian dài. Tính đến mùa xuân năm ngoái, 3 trong số 10 thành viên độc lập đã giữ vị trí ít nhất 25 năm, trong khi 2 người khác có thâm niên hơn một thập kỷ.
Theo phân tích của công ty tuyển dụng nhân sự cấp cao Heidrick & Struggles, nhiệm kỳ trung bình của thành viên hội đồng quản trị tại các doanh nghiệp lớn nhất nước Mỹ chưa đến 8 năm, chỉ khoảng 10% thành viên giữ vị trí hơn một thập kỷ.
Nvidia cũng không có chủ tịch hội đồng quản trị độc lập. Theo Equilar, chỉ khoảng 1% doanh nghiệp niêm yết thuộc chỉ số Russell 3.000 có cơ cấu tương tự.
Thay vào đó, ông Huang cùng Stephen Neal, cựu CEO hãng luật Cooley và là thành viên cấp cao nhất trong hội đồng quản trị, phối hợp xây dựng chương trình nghị sự, quyết định thông tin cung cấp cho các thành viên và điều hành cuộc họp. Neal còn phụ trách tổ chức các phiên họp điều hành hàng quý không có sự tham gia của ông Huang.
“Khi nhìn vào cơ cấu này, tôi nghĩ rõ ràng Jensen Huang đang đảm nhận vai trò chủ tịch hội đồng quản trị”, ông Doug Chia, cựu Thư ký tập đoàn Johnson & Johnson, hiện là Chủ tịch công ty tư vấn quản trị Soundboard Governance, nhận xét.
Ông David Astorino, đối tác cấp cao tại RHR International, nhận định vai trò điều hành của CEO và giám sát của hội đồng quản trị tại Nvidia “dường như chồng lấn đáng kể”, làm suy yếu cơ chế đối trọng với Jensen Huang.
 |
| CEO Jensen Huang gần như chi phối mọi quyết định tại Nvidia và vai trò trong ban điều hành đang chồng lấn đáng kể. Ảnh: Reuters. |
Một số chuyên gia quản trị cho rằng việc tách biệt chức danh CEO và chủ tịch hội đồng quản trị là cần thiết để bảo đảm cơ chế giám sát độc lập. Chủ tịch không điều hành có thể đóng vai trò đối trọng với CEO, đặc biệt tại những doanh nghiệp mà quyền lực tập trung nhà sáng lập.
Hội đồng quản trị Nvidia cũng ít thay đổi nhân sự những năm gần đây. 5 năm qua, chỉ có hai thành viên mới gia nhập. Trong bảng đánh giá công bố mùa xuân năm ngoái, công ty tư vấn Institutional Shareholder Services (ISS) xếp Nvidia vào nhóm có rủi ro quản trị cao nhất, viện dẫn tình trạng nhiều thành viên có thâm niên lâu năm, thiếu chủ tịch độc lập và cơ chế làm mới đội ngũ còn hạn chế.
Ông Donald Schepker, giáo sư quản trị tại Đại học Nam Carolina, cho rằng yêu cầu về năng lực giám sát đối với một tập đoàn có quy mô như Nvidia hiện nay đã khác xa so với 6 năm trước. Theo ông, hội đồng quản trị khó có thể không chịu áp lực trước tốc độ tăng trưởng quá nhanh của công ty, theo WSJ.
Nvidia có thể phải chuẩn bị cho kịch bản không có Huang
Dù quyền lực của Huang tại Nvidia rất lớn, một số nhà phân tích cho rằng ông vẫn có thể phải rời vị trí CEO nếu cuộc điều tra phát hiện những tình tiết nghiêm trọng hơn việc không công khai mối quan hệ cá nhân.
Trong báo cáo hôm 9/11, Timm Schulze-Melander, nhà phân tích tại Rothschild & Co. Redburn, nhận định khả năng ông Huang phải rút lui sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc CEO rời đi không phải kết cục tất yếu, bởi vai trò lãnh đạo của ông Huang có ý nghĩa đặc biệt đối với Nvidia.
 |
| Công viên và lối đi bộ Voyager tại trụ sở Nvidia ở Santa Clara, Mỹ. Ảnh: Bloomberg. |
“Hội đồng quản trị cần chứng minh tính độc lập và bảo vệ quyền lợi cổ đông, nhưng không được gây bất ổn cho một công ty có thành công phụ thuộc bất thường vào nhà sáng lập”, ông Schulze-Melander viết. Theo ông, tuyên bố ban đầu của hội đồng quản trị cho thấy cơ quan này đang tìm cách cân bằng cả hai mục tiêu.
Các nhà phân tích cho rằng cuộc điều tra có thể thúc đẩy Nvidia điều chỉnh cơ cấu quản trị, trong đó có việc xây dựng phương án dự phòng cho quá trình chuyển giao lãnh đạo.
Melius Research đánh giá Nvidia vẫn có đội ngũ quản lý giàu năng lực trong các mảng mạng lưới, điện toán đám mây quy mô lớn và điện toán hiệu năng cao. Công ty cũng có nền tảng chuyên môn kỹ thuật vững chắc với Giám đốc công nghệ Michael Kagan và nhà khoa học trưởng Bill Dally.
“Những nhân sự này có thể duy trì hoạt động của bộ máy, nhưng Jensen là người không thể thay thế. Năng lượng và vai trò của ông vẫn cần thiết để duy trì niềm tin của thị trường vào lĩnh vực AI”, nhóm phân tích của Melius Research nhận định.
AI có cướp đi công việc của chúng ta?
Trong cuốn AI chuyện chưa kể, tác giả Tomoe Ishizumi cho rằng đây chỉ là công cụ tối ưu không hơn không kém. Có một điều chắc chắn rằng AI có thể thay thế phần lớn công việc mà con người đang làm hiện nay. Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ máy móc sẽ cướp đi công việc của con người mà hãy nghĩ rằng máy móc sẽ làm những công việc vất vả để con người có thời gian sáng tạo hơn.
