14 tuổi đã biết thuê nhân viên: Cậu bé cắt cỏ thành tỷ phú 51 tỷ USD

CEO Blackstone Stephen Schwarzman và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại diễn đàn chiến lược và chính sách với lãnh đạo các tập đoàn lớn của Mỹ ở Nhà Trắng, Washington, ngày 3/2/2017. Ảnh: Reuters.

Năm 8 tuổi, Stephen Schwarzman thường nhìn thấy ông của mình cứ vài tháng lại đóng gói những chiếc xe lăn tại một nhà kho phía sau cửa hàng của gia đình ở thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania, Mỹ, để gửi cho người dân Israel, khi đó vẫn là một quốc gia non trẻ.

Cậu bé Schwarzman tò mò và hỏi ông tại sao lại làm như vậy.

Câu trả lời của người ông rất đơn giản: "Mọi người cần được giúp đỡ và ông tin rằng mình nên giúp họ."

Câu nói ấy đã để lại ảnh hưởng sâu sắc đối với Schwarzman, người sau này đồng sáng lập và điều hành Blackstone, một trong những công ty đầu tư vốn tư nhân lớn nhất thế giới.

"Ông nội tôi là một người có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống của tất cả chúng tôi," Schwarzman, khi đó 73 tuổi, nói với Fox Business trong một cuộc phỏng vấn.

Theo tỷ phú Schwarzman, ông của ông hiểu rằng giúp đỡ người khác là điều nên làm và đó không chỉ là một phần cuộc sống của ông mà cũng nên trở thành một phần cuộc sống của các thành viên trong gia đình. "Chúng ta luôn phải quan tâm đến người khác. Đó là một hình mẫu cho tôi khi tôi lớn lên", Schwarzman nói.

Tỷ phú Schwarzman sở hữu tài khoản ròng khoảng 51,3 tỷ USD. Ảnh: Wall Street Journal.

Tinh thần tự lập và khả năng kiếm tiền cũng được hình thành từ những năm thơ ấu. Lớn lên trong một gia đình trung lưu ở ngoại ô Philadelphia những năm 1950, Schwarzman sớm phụ việc tại cửa hàng vải lanh của gia đình. Ngoài giờ, ông còn đi từng nhà bán kẹo, bóng đèn và làm công việc giao danh bạ điện thoại để kiếm thêm tiền.

Năm 14 tuổi, ông bắt đầu công việc kinh doanh đầu tiên: Một dịch vụ cắt cỏ với hai nhân viên bán thời gian chính là hai người em trai sinh đôi của ông. Schwarzman phụ trách tìm kiếm khách hàng, còn hai người em thực hiện công việc cắt cỏ.

Từ cậu bé cắt cỏ đến tỷ phú quyền lực phố Wall

Sau này, khi đỗ và tốt nghiệp Đại học Yale, lấy bằng MBA tại Harvard Business School, Schwarzman chính thức bước vào lĩnh vực tài chính.

Ông bắt đầu sự nghiệp tại Donaldson, Lufkin & Jenrette, sau đó gia nhập Lehman Brothers. Theo chia sẻ của Schwarzman với Forbes, ông làm việc tại Lehman Brothers tổng cộng 13 năm và cuối cùng trở thành Giám đốc điều hành, đồng thời điều hành bộ phận sáp nhập và mua lại doanh nghiệp (M&A).

Đây cũng là nơi Schwarzman bắt đầu tiếp xúc với lĩnh vực đầu tư vốn cổ phần tư nhân.

Thời điểm đó, đây là một lĩnh vực mới. Schwarzman cho biết khi ấy có lẽ chỉ khoảng 8-10 công ty hoạt động trong ngành. Ông phụ trách tư vấn cho những công ty mới bắt đầu tham gia lĩnh vực này, trong đó có nhiều người cùng thế hệ với ông mà ông quen biết ngoài đời.

Những công ty này thường gặp khó khăn trong việc tìm người đại diện bởi các thương vụ họ thực hiện còn rất nhỏ, trong khi khái niệm mua lại doanh nghiệp bằng đòn bẩy tài chính (LBO) vẫn còn mới mẻ.

Với Schwarzman, việc tư vấn cho họ đến khá tự nhiên vì ông đã quen biết những người này. Qua đó, ông có cơ hội tìm hiểu cách các thương vụ mua bán doanh nghiệp được xây dựng và thực hiện.

Schwarzman nói đây chính là cách ông bắt đầu bước vào lĩnh vực đầu tư vốn cổ phần tư nhân.

Stephen Schwarzman (giữa) cùng Roger Altman và Francois de Saint Phalle tại Lehman Brothers năm 1985. Khi đó, Schwarzman đứng đầu bộ phận M&A toàn cầu của ngân hàng. Ảnh: Achievement.org

Năm 1982, ông muốn đưa Lehman Brothers tham gia vào lĩnh vực này. Schwarzman cho rằng Lehman Brothers là một trong những công ty đầu tư lớn nhất và có khả năng huy động được nhiều vốn hơn. Tuy nhiên, ủy ban điều hành Lehman Brothers đã từ chối đề xuất.

Ba năm sau, năm 1985, Schwarzman cùng Peter G. Peterson thành lập Blackstone.

Theo một bài viết khác của Forbes, Schwarzman và Peterson bắt đầu Blackstone chỉ với 400.000 USD. Ban đầu, hai người xây dựng công ty như một doanh nghiệp tư vấn sáp nhập và mua lại. Doanh thu từ các hợp đồng tư vấn giúp công ty duy trì hoạt động trong giai đoạn đầu, trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo là huy động một quỹ đầu tư vốn cổ phần tư nhân để tự đầu tư.

Blackstone sau đó phát triển vượt xa mô hình ban đầu. Schwarzman cho biết khi công ty được thành lập vào năm 1985, họ chỉ có một chiến lược đầu tư. Theo thời gian, Blackstone mở rộng sang nhiều loại tài sản thay thế khác như bất động sản, quỹ phòng hộ và tín dụng. Đến năm 2024, Schwarzman cho biết công ty đã có 72 chiến lược đầu tư khác nhau.

Forbes mô tả Blackstone là nhà quản lý tài sản thay thế lớn nhất thế giới. Khi bài phỏng vấn được thực hiện năm 2024, Blackstone đã vượt mốc 1.000 tỷ USD tài sản quản lý.

Cuốn sách What It Takes: Lessons in the Pursuit of Excellence (Điều gì làm nên thành công: Những bài học trên hành trình theo đuổi sự xuất sắc) do ông viết được xuất bản năm 2019. Ảnh: Thegrowthfaculty.

Schwarzman cũng kể lại hành trình gây dựng sự nghiệp trong cuốn What It Takes: Lessons in the Pursuit of Excellence (Điều gì làm nên thành công: Những bài học trên hành trình theo đuổi sự xuất sắc), xuất bản năm 2019.

Từ những năm đầu tại Phố Wall đến quá trình xây dựng Blackstone, ông đúc kết các bài học về lựa chọn nhân sự, ra quyết định, xây dựng tổ chức và theo đuổi những mục tiêu lớn. Cuốn sách cho thấy nhiều nguyên tắc Schwarzman áp dụng tại Blackstone được hình thành từ chính những thành công, thất bại và các bước ngoặt trong sự nghiệp của ông.

Tỷ phú từ thiện

Theo Bloomberg Billionaires Index, tài sản ròng của Schwarzman tính đến tháng 9/2026 có khoảng 51,3 tỷ USD. Năm 2025, ông kiếm được 1,24 tỷ USD, phần lớn đến từ cổ tức trên khoảng 20% cổ phần tại Blackstone, trong khi mức lương của ông là 350.000 USD.

Hoạt động từ thiện của Schwarzman tập trung đáng kể vào giáo dục và những vấn đề có tác động lâu dài đến xã hội. Quỹ mang tên ông tự xác định là một trong những nhà tài trợ lớn trên thế giới cho các tổ chức giáo dục.

Nhiều dự án giáo dục lớn mang tên Schwarzman. Trong đó có Trường Máy tính Schwarzman tại MIT, được thành lập với khoản tài trợ 350 triệu USD của ông vào năm 2018; khoản tài trợ 150 triệu bảng Anh (hơn 200 triệu USD) cho Đại học Oxford, Anh, để xây dựng một trung tâm nhân văn mới, nơi đặt viện nghiên cứu về đạo đức trong trí tuệ nhân tạo; và Trung tâm Schwarzman tại Đại học Yale, trường cũ của ông, với khoản tài trợ 150 triệu USD.

Tại Trung Quốc, Schwarzman thành lập Học bổng Schwarzman tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, một chương trình học bổng có tính cạnh tranh cao dành cho sinh viên quốc tế. Ông và vợ, Christine Hearst Schwarzman, cũng nằm trong số những nhà tài trợ lớn cho hệ thống trường học Công giáo tại Mỹ, theo những gì ông viết trong thư Cam kết Cho đi. Ngoài ra, ông từng quyên góp 100 triệu USD cho việc cải tạo Thư viện Công cộng New York.

Vợ chồng tỷ phú Stephen cùng các thành viên thụ hưởng quỹ học bổng do ông sáng lập. Ảnh: Blackstone

Trong thư Cam kết Cho đi, Schwarzman cũng xác định trí tuệ nhân tạo là một trong những mối quan tâm quan trọng của ông.

"Tôi nhận thấy cần phải cấp bách đảm bảo xã hội của chúng ta sẵn sàng cho những thay đổi sắp tới, đó là lý do tại sao tôi đã tài trợ cho hai chương trình quy mô lớn liên quan đến trí tuệ nhân tạo, cả hai đều tập trung vào các khía cạnh đạo đức và chính sách của trí tuệ nhân tạo," ông viết.

Xây dựng quỹ từ thiện hàng đầu tập trung vào AI

Mối quan tâm này hiện tiếp tục định hướng các kế hoạch từ thiện mới của Schwarzman.

Theo Wall Street Journal, Schwarzman đang lên kế hoạch mở rộng đáng kể Quỹ Stephen A. Schwarzman. Báo cáo cho biết, tính đến năm 2024, quỹ này nắm giữ khoảng 65 triệu USD tài sản.

Mục tiêu mới của Schwarzman là xây dựng một trong 10 quỹ từ thiện lớn nhất tại Mỹ, tập trung vào AI và giáo dục. Theo một báo cáo nội bộ mà WSJ tiếp cận, Schwarzman, 79 tuổi, dự định chuyển giao "phần lớn đáng kể" tài sản của mình cho quỹ sau khi qua đời.

Dù quy mô tài sản và hoạt động từ thiện ngày càng lớn, Schwarzman mô tả động lực phía sau những đóng góp của mình khá giản dị trong thư Cam kết Cho đi: "Hoạt động từ thiện đã mang lại cho tôi niềm vui và ý nghĩa to lớn cho cuộc sống và tôi tin rằng mình sẽ tìm ra nhiều cách hơn nữa để cống hiến trong suốt cuộc đời".