|
|
Duy trì thói quen đọc sách, đi ngủ đúng giờ, ăn uống đủ chất và vận động thường xuyên giúp trẻ có nền tảng tốt cho sự phát triển thể chất lẫn trí não. Ảnh: Shutterstock. |
Trước khi con lên giường, cha mẹ có thể cất điện thoại, mở một cuốn sách và dành vài phút đọc cùng trẻ. Khi duy trì thói quen này, trẻ không chỉ có thêm thời gian tương tác với cha mẹ mà còn dễ hình thành nếp ngủ ổn định.
Ngủ đủ và đúng giờ, cùng chế độ ăn đa dạng và vận động thường xuyên là nền tảng để trẻ phát triển cả thể chất lẫn trí não.
Đọc sách trước khi ngủ thay vì dùng thiết bị điện tử
Sau một ngày học tập và vui chơi, khoảng thời gian trước khi đi ngủ có thể trở thành khoảng lặng giúp trẻ chuyển từ trạng thái hoạt động sang thư giãn. Thay vì để con tiếp tục xem điện thoại, tivi, cha mẹ có thể duy trì thói quen đọc sách cùng trẻ.
Theo Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), một trong những cách giúp xây dựng môi trường thuận lợi cho giấc ngủ là duy trì thói quen trước giờ ngủ ổn định và không sử dụng màn hình.
AAP gợi ý mô hình “4B”: tắm (bathe), đánh răng (brush), đọc sách (books) và đi ngủ (bedtime).
Một nghiên cứu trên hơn 10.000 trẻ từ 0 đến 5 tuổi ở nhiều quốc gia cho thấy việc duy trì thói quen trước giờ ngủ có liên quan đến nhiều kết quả tích cực như đi ngủ sớm hơn, nhanh đi vào giấc ngủ, ít thức giấc ban đêm và ngủ lâu hơn, theo PubMed.
 |
| Đọc sách trước giờ ngủ giúp trẻ thư giãn, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử và hình thành thói quen ngủ ổn định. Ảnh: Magnific. |
Không chỉ giúp trẻ thư giãn, đọc sách còn có thể hỗ trợ sự phát triển ngôn ngữ và nhận thức. Một tổng quan trên Sleep Medicine Reviews cho thấy các hoạt động phù hợp trước giờ ngủ, trong đó có đọc sách và kể chuyện, có liên quan đến phát triển ngôn ngữ, khả năng đọc viết, điều hòa cảm xúc và nhiều khía cạnh phát triển khác ở trẻ nhỏ.
AAP cũng khuyến khích cha mẹ đọc sách cho trẻ trước khi ngủ bởi hoạt động này giúp trẻ thư giãn sau một ngày bận rộn, đồng thời hỗ trợ việc học đọc.
Ngủ đủ có vai trò quan trọng với tăng trưởng
Với trẻ, việc đi ngủ sớm không đơn thuần là lên giường trước một mốc giờ cố định mà quan trọng là tạo điều kiện để trẻ ngủ đủ và đều đặn mỗi đêm.
Theo AAP, trẻ 3-5 tuổi cần khoảng 10-13 giờ ngủ mỗi ngày, bao gồm cả giấc ngủ ban ngày; trẻ 6-12 tuổi cần 9-12 giờ mỗi đêm, trong khi thanh thiếu niên 13-18 tuổi cần 8-10 giờ.
Ngủ đủ được liên hệ với khả năng chú ý, hành vi, học tập, trí nhớ, điều hòa cảm xúc và sức khỏe thể chất, tinh thần tốt hơn.
Vì vậy, nếu trẻ phải thức dậy sớm để đi học, cha mẹ có thể chủ động điều chỉnh giờ lên giường để bảo đảm tổng thời gian ngủ theo khuyến nghị.
Giấc ngủ không chỉ giúp cơ thể nghỉ ngơi mà còn liên quan đến quá trình tăng trưởng của trẻ. Theo Frontiers in Endocrinology, hormone tăng trưởng (GH) đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng và phát triển.
 |
| Hormone tăng trưởng được tiết ra nhiều trong giai đoạn trẻ ngủ sâu, đặc biệt ở những chu kỳ ngủ sâu đầu tiên của đêm. Ảnh: Shutterstock. |
Quá trình tiết GH chủ yếu diễn ra trong lúc ngủ sâu, đặc biệt liên quan đến giai đoạn ngủ sóng chậm (slow-wave sleep). Nồng độ GH thường tăng mạnh sau khi trẻ đi vào giấc ngủ và đạt đỉnh trong những giai đoạn ngủ sâu đầu tiên của đêm.
Vì vậy, giấc ngủ đủ và chất lượng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tiết hormone tăng trưởng, qua đó hỗ trợ sự phát triển chiều cao và các mô trong cơ thể.
Trí não cũng cần một giấc ngủ đủ
Bên cạnh chiều cao, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của não bộ đang phát triển.
Theo AAP, ngủ đủ số giờ được khuyến nghị có liên quan đến khả năng chú ý, học tập, trí nhớ và điều hòa cảm xúc tốt hơn. Ngược lại, ngủ không đủ có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh sức khỏe và hoạt động nhận thức của trẻ.
Một nghiên cứu trên 8.300 trẻ 9-10 tuổi được AAP dẫn lại cũng cho thấy ngủ dưới 9 giờ mỗi đêm có liên quan đến những thay đổi ở các vùng não liên quan đến trí nhớ, các vấn đề về suy nghĩ và trầm cảm.
Trước 22h có thể là một mốc thực tế đối với nhiều trẻ trong độ tuổi đi học, đặc biệt khi trẻ phải thức dậy sớm vào sáng hôm sau. Tuy nhiên, không có cơ sở để xem 22h là thời điểm bắt buộc mà hormone tăng trưởng chỉ tiết ra trước hoặc sau mốc này.
Do đó, cha mẹ có thể bắt đầu “giờ đi ngủ” khoảng 30-60 phút trước thời điểm trẻ cần ngủ. Chẳng hạn, nếu muốn trẻ ngủ lúc 21h30, từ khoảng 20h30-21h có thể bắt đầu tắt màn hình, vệ sinh cá nhân, đọc sách và chuẩn bị phòng ngủ.
Với trẻ đang lớn, một buổi tối tốt không nhất thiết phải có thật nhiều hoạt động. Đôi khi, chỉ cần một cuốn sách, một giờ đi ngủ ổn định và một giấc ngủ đủ cũng đã là nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
