John Ternus tiếp quản Apple đúng lúc trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cả smartphone, phần mềm lẫn thiết bị cá nhân. Trên đường tìm lời giải, Apple phải đối đầu với Google, OpenAI, Meta và nhóm đối thủ phần cứng đang tăng tốc.
Apple bước vào kỷ nguyên AI với một nghịch lý. Hãng sở hữu hệ sinh thái phần cứng và phần mềm có độ phủ rất lớn, cùng hơn 2 tỷ thiết bị đang hoạt động, nhưng lại không dẫn đầu về mô hình AI hay các thiết bị AI thế hệ mới.
Vì vậy, nhiệm vụ của John Ternus không đơn thuần là cải thiện Siri. CEO mới của Apple phải bảo vệ những lợi thế cũ, đồng thời tìm cách đưa công ty vào những chiến trường mà AI đang mở ra.
Google: Đối thủ trên nhiều lớp
Trong số các đối thủ, Google có lẽ là cái tên Apple khó né tránh nhất. Hai công ty cạnh tranh không chỉ ở AI mà còn trên hệ điều hành, tìm kiếm, trợ lý ảo và hệ sinh thái thiết bị.
Apple từng có lợi thế lớn khi iPhone trở thành trung tâm của trải nghiệm số. Nhưng AI đang làm thay đổi cách người dùng tương tác với thiết bị. Thay vì mở từng ứng dụng, người dùng có thể giao yêu cầu trực tiếp cho trợ lý AI để tìm kiếm thông tin, lập kế hoạch hoặc thực hiện một chuỗi tác vụ.
Đây là lĩnh vực Google đã đầu tư mạnh với Gemini. Apple hiện phải đẩy nhanh quá trình cải tổ Siri để thu hẹp khoảng cách. Tháng 1, Apple và Google công bố thỏa thuận hợp tác nhiều năm, theo đó thế hệ Apple Foundation Models tiếp theo dựa trên các mô hình Gemini và công nghệ đám mây của Google. Những công nghệ này sẽ hỗ trợ các tính năng Apple Intelligence, trong đó có Siri cá nhân hóa hơn.
Đây là một nghịch lý đáng chú ý: Apple phải dựa vào công nghệ AI của một đối thủ để củng cố chính sản phẩm giúp hãng cạnh tranh với đối thủ đó.
Apple hiện đã đưa Siri AI thế hệ mới vào các hệ điều hành. Trợ lý này có khả năng hiểu ngữ cảnh cá nhân, nhận biết nội dung trên màn hình, tìm kiếm thông tin trong tin nhắn, email, ảnh và thực hiện nhiều thao tác trong ứng dụng.
 |
| Trong cuộc đua AI, Google có lẽ là đối thủ khiến Apple phải đối mặt với nhiều lớp cạnh tranh nhất. Ảnh: Reuters. |
Trong khi đó, Google đang mở rộng Gemini từ chatbot thành lớp trí tuệ xuyên suốt hệ sinh thái. Gemini có thể kết nối với email, ảnh, lịch và tìm kiếm, đồng thời được đưa lên Android XR và kính thông minh. Khi tích hợp hệ sinh thái dịch vụ Internet rộng lớn vào kính Android XR, Google được kỳ vọng mở rộng đáng kể tính hữu dụng và các kịch bản ứng dụng của kính Al.
Google cho biết những mẫu kính AI đầu tiên hợp tác với Samsung, Gentle Monster và Warby Parker sẽ hỗ trợ cả thiết bị Android lẫn iPhone, theo Counterpoint.
Điều này khiến Google trở thành đối thủ đặc biệt đáng chú ý. Apple không chỉ phải cạnh tranh với Gemini bằng Siri, mà còn phải đối đầu với một hệ sinh thái Android đang tìm cách đưa AI ra khỏi màn hình điện thoại.
Cuộc chiến ở lớp AI với OpenAI
Nếu Google gây sức ép trên nhiều tầng, OpenAI lại đánh trực diện vào điểm Apple khó tạo lợi thế nhất: mô hình AI và giao diện tương tác.
Apple có phần cứng, hệ điều hành và khả năng kiểm soát trải nghiệm đầu cuối. OpenAI lại sở hữu lợi thế về các mô hình AI và đang mở rộng từ chatbot sang những công cụ có thể thực hiện công việc thay người dùng, theo Fortune.
Đây là thay đổi quan trọng đối với Apple. Trong mô hình smartphone truyền thống, người dùng mở ứng dụng để hoàn thành một nhiệm vụ. Trong thế giới AI, người dùng có thể chỉ cần đưa ra yêu cầu và để một tác nhân AI tự tìm cách hoàn thành.
Sự phát triển của những công cụ như Codex của OpenAI hay các sản phẩm AI có khả năng tạo phần mềm đang làm mờ ranh giới giữa ứng dụng và trợ lý. Mô hình App Store vốn giúp Apple kiểm soát chặt chẽ hệ sinh thái iPhone vì thế có thể chịu sức ép mới.
 |
| Fortune nhận định Apple đã phần nào nhường vị trí dẫn đầu về mô hình AI nền tảng cho Google và OpenAI, trong khi công ty tập trung đưa AI đến người dùng thông qua phần cứng cao cấp. Ảnh: Reuters. |
Reuters từng nhận định những lợi thế truyền thống của Apple, trong đó có khả năng kiểm soát chặt hệ sinh thái, có thể trở thành ràng buộc khi AI phát triển nhanh hơn bên ngoài hệ thống khép kín của hãng.
OpenAI còn trở thành đối thủ đáng chú ý ở phần cứng. Jony Ive, người từng là nhân vật trung tâm trong thiết kế sản phẩm Apple, đang phát triển thiết bị mới cùng OpenAI. Điều này khiến cuộc cạnh tranh không còn đơn giản là Apple đối đầu một công ty AI thuần túy.
Với Ternus, bài toán là làm sao để Apple tận dụng lợi thế phần cứng mà không để AI trở thành lớp công nghệ nằm bên ngoài hệ sinh thái của hãng.
Meta và câu hỏi AI có rời khỏi smartphone?
Nếu OpenAI muốn thay đổi cách con người tương tác với AI, Meta đang đặt cược vào một câu hỏi khác: liệu người dùng có còn cần nhìn vào màn hình để sử dụng AI?
Kính thông minh là một trong những chiến trường rõ nhất của cuộc chuyển dịch này. Meta đã có lợi thế lớn với dòng Ray-Ban Meta. Theo IDC, Meta chiếm 69,2% thị phần kính thông minh toàn cầu trong quý I/2026, dù thị trường đang xuất hiện thêm nhiều đối thủ, Counterpoint cho biết.
Google đang tìm cách thu hẹp khoảng cách bằng Android XR và Gemini. Kính của hãng có thể nhận chỉ dẫn, gửi tin nhắn, chụp ảnh, dịch ngôn ngữ và cung cấp thông tin mà người dùng không cần lấy điện thoại ra.
Đây chính là mối đe dọa dài hạn đối với Apple. Nếu AI trở thành giao diện chính và kính trở thành thiết bị tiếp nhận AI, vị trí trung tâm của iPhone trong hệ sinh thái có thể thay đổi.
 |
| Sự phát triển của kính AI khiến lợi thế của iPhone dần trở nên lung lay. Ảnh: Reuters. |
Apple hiện vẫn có lợi thế lớn về phần cứng, hệ điều hành và khả năng kết nối các thiết bị thành một trải nghiệm thống nhất. Nhưng công ty chưa có sản phẩm kính AI thương mại để cạnh tranh trực tiếp với Meta hay Google.
Thậm chí Meta đang tiếp tục mở rộng chiến lược kính. Reuters gần đây đưa tin công ty chuẩn bị một mẫu kính thông minh không có camera, trong bối cảnh các thiết bị đeo AI ngày càng đối mặt với câu hỏi về quyền riêng tư.
Điều đó cho thấy cuộc đua không chỉ xoay quanh việc ai có AI tốt hơn, mà còn là ai kiểm soát được giao diện mới giữa con người và AI.
Samsung, Huawei và các hãng Trung Quốc ở mặt trận phần cứng
Mặt trận cuối cùng là nơi Apple từng có lợi thế rõ ràng nhất - phần cứng.
iPhone màn hình gập là ví dụ điển hình. Với giá khởi điểm 1.999 USD tại Mỹ, sản phẩm mới của Apple tiến vào một thị trường mà Samsung, Google và Huawei đã có nhiều năm thử nghiệm.
 |
Apple có thể dùng sức mạnh thương hiệu và hệ sinh thái để mở rộng thị trường điện thoại gập, nhưng không còn được hưởng lợi thế của người tiên phong. Samsung đã phát triển smartphone gập từ năm 2019, trong khi Huawei cũng liên tục đưa ra các thiết kế và công nghệ mới.
Điều tương tự đang diễn ra ở kính AI. Google dựa vào Samsung để xây dựng hệ sinh thái Android XR, trong khi các hãng Trung Quốc như Xiaomi, Huawei và nhiều nhà sản xuất khác cũng đang thử nghiệm những thiết bị kết hợp AI với kính thông minh. IDC ghi nhận Xiaomi đã chiếm 3,1% thị trường kính thông minh toàn cầu trong quý I/2026.
Thách thức với Apple vì vậy không chỉ là tạo ra phần cứng đẹp hơn. Hãng phải xác định đâu là thiết bị có thể trở thành “chiếc iPhone của kỷ nguyên AI”.
iPhone gập có thể là một bước đi, nhưng chưa chắc đã là câu trả lời cuối cùng. Kính AI, thiết bị đeo và những dạng giao diện mới có thể mở ra một thị trường lớn hơn.
 |
| Huawei và các hãng Trung Quốc liên tục tạo sức ép về phần cứng cho Apple. Ảnh: Reuters. |
Đó cũng là lý do nhiệm vụ của Ternus khó hơn việc đơn giản đưa AI vào iPhone. Hiện Apple vẫn sở hữu những quân bài rất mạnh như hệ sinh thái khổng lồ, khả năng thiết kế phần cứng, hệ điều hành được kiểm soát chặt và lượng người dùng trung thành. Nhưng trong kỷ nguyên AI, những lợi thế đó chỉ có ý nghĩa nếu công ty biến chúng thành một trải nghiệm mà người dùng thực sự muốn sử dụng.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.
