Làn sóng đầu tư vào AI đang tạo ra một nhóm việc làm mới, nhưng không nhất thiết nằm sau những chiếc máy tính ở Thung lũng Silicon (Mỹ).
Theo nghiên cứu được công bố hồi tháng 7/2026 của nền tảng, ứng dụng tìm kiếm việc làm trực tuyến Indeed do Business Insider dẫn lại, một số vị trí công nghệ tăng trưởng nhanh nhất hiện nay là thợ điện, nhân viên lắp đặt, bảo trì và kỹ sư tham gia xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Số tin tuyển dụng tại các trung tâm dữ liệu tăng hơn gấp đôi trong 2 năm qua, ngay cả khi tổng số vị trí tuyển dụng tại Mỹ giảm. Hiện 6 trong mỗi 1.000 tin tuyển dụng tại Mỹ có liên quan trung tâm dữ liệu, gấp 3 lần tỷ lệ của năm 2023.
Hoạt động tuyển dụng cũng đang lan rộng khỏi Thung lũng Silicon. Các công ty công nghệ lớn tích cực tìm nhân sự tại những thành phố như Columbus (Ohio), Jackson, Mississippi và Reno (Nevada). Đó là nơi tỷ lệ tin tuyển dụng của nhóm doanh nghiệp này trong tổng số việc làm địa phương tăng mạnh.
Khoảng 1/4 số lượng vị trí tuyển dụng tại các trung tâm dữ liệu dành cho nhân viên lắp đặt và bảo trì. Nhóm này có thể nhận mức lương cao hơn khoảng 10 USD/giờ so với những công việc tương tự bên ngoài ngành.
 |
| Các công nhân làm việc bên ngoài một trung tâm dữ liệu trong quá trình xây dựng ở Slough, Anh. Ảnh: Bloomberg. |
AI đưa việc làm đến những nơi xa
Thị trường tuyển dụng Mỹ đang hạ nhiệt. Tuy nhiên, quá trình xây dựng hạ tầng AI tiếp tục tạo việc làm. Thay vì những chiếc áo hoodie quen thuộc của giới công nghệ, đó là những công nhân đội mũ bảo hộ.
Các doanh nghiệp Mỹ cắt giảm 23.000 việc làm trong tháng 7, trong khi những công ty xây dựng tuyển thêm 22.000 người. Gần như toàn bộ việc làm xây dựng mới đến từ lĩnh vực xây dựng phi nhà ở và cơ sở hạ tầng.
Trong một năm qua, 2 nhóm này tạo thêm 126.000 việc làm. Ngược lại, lĩnh vực xây dựng nhà ở mất 44.000 vị trí.
Cục Thống kê Lao động Mỹ không gọi những công việc này là “việc làm AI”. Tuy nhiên, hoạt động tuyển dụng đang diễn ra tại chính những nơi hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào AI, gồm trung tâm dữ liệu, nhà máy, cơ sở hạ tầng năng lượng, các công việc về điện, hệ thống HVAC, bê tông, chuẩn bị mặt bằng và kỹ thuật cần thiết để xây dựng.
Mức tăng lớn nhất đến từ nhóm ngành xây dựng chuyên biệt phi nhà ở, với gần 78.000 việc làm được tạo thêm trong một năm. Xây dựng công trình phi nhà ở tạo thêm 28.000 việc làm, trong khi lĩnh vực kỹ thuật dân dụng và công trình nặng tăng 21.000.
Diễn biến này phù hợp hướng dòng tiền AI đang đổ vào. Các công ty công nghệ quy mô lớn đang chi những khoản tiền khổng lồ cho chip, trung tâm dữ liệu và năng lượng. Trong khi đó, nhu cầu điện ngày càng tăng của các trung tâm dữ liệu đang biến lưới điện thành một điểm nghẽn khác.
Joe Brusuelas, chuyên gia kinh tế trưởng tại RSM, theo dõi cách dòng tiền đầu tư này tác động đến thị trường lao động. Tháng 6, ông mô tả đây là một “chu kỳ siêu đầu tư vốn mang tính lịch sử”, hỗ trợ nhu cầu tuyển dụng lao động xây dựng và sản xuất hàng hóa.
 |
| Nhiều công việc xây dựng, lắp đặt và bảo dưỡng liên quan các trung tâm dữ liệu AI xuất hiện trên thị trường việc làm. Ảnh: Amazon. |
Nền kinh tế "mũ bảo hộ"
“Trong 2 năm qua, tốc độ đầu tư vào hạ tầng AI đạt 1.600 tỷ USD. Chúng tôi dự báo con số này sẽ lên 4.500 - 5.000 tỷ USD trong 5 năm tới”, Brusuelas nói với Yahoo Finance hồi tháng 6.
Số liệu tháng 7 cũng ghi nhận những dấu hiệu tương tự, dù ở quy mô nhỏ hơn. Lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật tạo thêm 4.600 việc làm, trong khi ngành sản xuất hàng hóa lâu bền tăng 18.000 việc làm.
AI càng tiến xa khỏi những chatbot để bước vào thế giới vật lý, nhu cầu về đồng, thiết bị năng lượng, bê tông, chip, máy chủ và nhân lực càng tăng.
Torsten Sløk, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty quản lý tài sản Apollo, đưa ra một cách khác để nhìn nhận làn sóng này. Theo phân tích của Sløk, các doanh nghiệp càng đứng gần hạ tầng vật lý phía sau AI thì lợi nhuận hiện tại càng cao.
Các công ty năng lượng và lưới điện giữ lại trung bình 0,41 USD lợi nhuận hoạt động trên mỗi USD doanh thu. Con số này ở những công ty Silicon và thiết bị là 0,34 USD, còn các công ty điện toán và điện toán đám mây là 0,24 USD. Trong khi đó, các mô hình và ứng dụng AI trung bình mất 0,59 USD trên mỗi USD doanh thu.
Điều này khiến nền kinh tế “mũ bảo hộ” trở thành một trong những nhóm hưởng lợi rõ ràng nhất từ AI. Như Sløk nhận định với Yahoo Finance, “phần có lợi nhuận cao nhất trong chuỗi giá trị AI phụ thuộc vào việc phần có lợi nhuận thấp nhất tiếp tục tăng doanh thu hoặc huy động vốn”.
AI có cướp đi công việc của chúng ta?
Trong cuốn AI chuyện chưa kể, tác giả Tomoe Ishizumi cho rằng đây chỉ là công cụ tối ưu không hơn không kém. Có một điều chắc chắn rằng AI có thể thay thế phần lớn công việc mà con người đang làm hiện nay. Tuy nhiên, chúng ta không nên nghĩ máy móc sẽ cướp đi công việc của con người mà hãy nghĩ rằng máy móc sẽ làm những công việc vất vả để con người có thời gian sáng tạo hơn.
