AI 'san bằng' khoảng cách thế hệ U30-U70 ở văn phòng

AI đang thách thức định kiến rằng người trẻ luôn nhanh nhạy với công nghệ. Ảnh minh họa: Yan Krukau/Pexels.

Hai thập kỷ trước, nhân viên 22 tuổi và 74 tuổi hiếm khi làm chung một văn phòng. Ngày nay, lần đầu tiên 5 thế hệ cùng hiện diện trong lực lượng lao động, gồm Silent Generation (1928-1945), Baby Boomers (1946-1964), Gen X (1965-1980), Millennials (1981-1996) và Gen Z (1997-2012), theo Newsweek.

Tại Mỹ, nhiều Baby Boomers vẫn làm việc dù đã qua độ tuổi nghỉ hưu, trong khi Gen Z ngày càng chiếm tỷ lệ lớn trong lực lượng lao động. Đến quý II/2024, Millennials chiếm 36% lực lượng lao động, Gen X 31%, Gen Z 18%, Baby Boomers 15% và Silent Generation 1%, theo Bộ Lao động Mỹ.

Việc 5 thế hệ cùng làm việc đang làm thay đổi nhiều quan niệm trong công sở. Người lớn tuổi chưa chắc giữ vị trí cao hơn, người trẻ cũng không mặc nhiên giỏi công nghệ hơn. Vì vậy, cách quản lý dựa trên tuổi tác ngày càng khó phù hợp.

Gen Z không độc quyền lợi thế công nghệ

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các thế hệ tại nơi làm việc. Khả năng sử dụng công nghệ mới không còn dễ dàng được dự đoán dựa trên tuổi tác.

Khảo sát của WalkMe, công ty công nghệ Mỹ chuyên cung cấp nền tảng hỗ trợ sử dụng phần mềm, trên 2.000 lao động Mỹ dùng AI cho thấy 94,1% Gen Z tự tin vào kỹ năng AI. Tuy nhiên, 45% thừa nhận từng nói quá về khả năng này, so với 13% Baby Boomers. Việc đánh giá quá cao năng lực khiến 31% Gen Z từng mắc lỗi hoặc trễ hạn, còn tỷ lệ ở Baby Boomers là 7%.

Margaret Dawson, Giám đốc Marketing của SUSE, công ty phần mềm mã nguồn mở có trụ sở tại Luxembourg, cũng nhận thấy tuổi tác không quyết định khả năng thích nghi với AI. Trong đội ngũ của bà, một số người tích cực thử nghiệm AI nhất là các kỹ sư có hơn 20 năm kinh nghiệm, trong khi một số nhân viên marketing trẻ lại thận trọng với công nghệ này.

Nhân viên ở mọi độ tuổi đều phải học cách sử dụng AI để thích nghi với công việc. Ảnh minh họa: Shkraba Anthony/Pexels.

Theo Dawson, AI đang "san bằng" khoảng cách thế hệ, đồng thời thúc đẩy việc học hỏi hai chiều giữa nhân sự trẻ và lâu năm.

Margaret Dawson cho biết bà từng hướng dẫn nhân viên trẻ về công nghệ, kiến trúc kỹ thuật và sản phẩm. Ngược lại, bà cũng học từ họ cách giao tiếp và nhìn nhận vấn đề theo góc nhìn mới.

Jacqueline Ashley, chuyên gia chiến lược lãnh đạo, nhà sáng lập công ty tư vấn The Ashley Approach LLC (Mỹ), cho rằng "cố vấn ngược" không đơn thuần là người trẻ dạy người lớn tuổi sử dụng công nghệ. Mỗi thế hệ có thế mạnh riêng: người trẻ có thể nhanh nhạy trong thử nghiệm công nghệ, còn nhân sự lâu năm có kinh nghiệm, khả năng phán đoán và hiểu biết về tổ chức.

Vì vậy, trong văn phòng nhiều thế hệ, vai trò người dạy và người học ngày càng linh hoạt.

Cách quản lý phải thay đổi

Sự hiện diện của 5 thế hệ cũng buộc nhà quản lý linh hoạt hơn trong cách tổ chức công việc. Thay vì yêu cầu mọi nhân viên đi theo cùng một quy trình, Dawson cho rằng doanh nghiệp có thể tập trung vào kết quả cuối cùng.

Chẳng hạn, một chuyên gia lâu năm có thể thích phác thảo ý tưởng trên bảng, trong khi nhân viên trẻ sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để tạo khung nội dung ban đầu. Hai phương pháp đều có thể được chấp nhận nếu sản phẩm cuối đáp ứng yêu cầu về độ chính xác, bảo mật và giá trị đối với khách hàng.

Theo Ashley, việc triển khai AI không chỉ là câu chuyện đưa một công cụ mới vào doanh nghiệp. Nhân viên ở các độ tuổi khác nhau bước vào quá trình này với kinh nghiệm, thói quen và mức độ thoải mái với công nghệ khác nhau. Nếu thiếu không gian để thử nghiệm và đặt câu hỏi, những khác biệt này có thể trở gây ra mâu thuẫn.

AI cũng đang thu hẹp khoảng cách giữa các thế hệ. Khi công nghệ liên tục thay đổi, tuổi tác hay kinh nghiệm không còn quyết định lợi thế, mà quan trọng hơn là khả năng học hỏi và thích nghi.

Theo Dawson, thay vì đánh giá nhân viên dựa trên nhãn thế hệ, nhà quản lý nên nhìn vào tư duy phát triển của từng người. Trong một văn phòng có thể cùng lúc xuất hiện 5 thế hệ, tuổi tác ngày càng khó được sử dụng như thước đo cho khả năng thích nghi với công nghệ.