Trong 10 tháng đầu năm, Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111 tiếp nhận hơn 300.000 cuộc gọi, kết nối và hỗ trợ can thiệp 1.912 vụ trẻ em bị xâm hại. Trong số này, gần 60 vụ liên quan đến xâm hại trẻ em trên môi trường mạng, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm 2025.

“Điều này cũng cho thấy tình trạng trẻ em xâm hại đang trở nên nghiêm trọng và cần có sự vào cuộc hỗ trợ để giảm thiểu tình trạng này”, bà Nguyễn Thuận Hải, Trưởng phụ trách Tổng đài Quốc gia Bảo vệ trẻ em 111, chia sẻ với Tri Thức - Znews bên lề diễn đàn kết nối và tập huấn an toàn số học đường.

Diễn đàn do trường Phổ thông Liên cấp Song ngữ Quốc tế Wellspring Hanoi tổ chức sáng 21/10, hưởng ứng chiến dịch “Không một mình”.

Hàng loạt nguy hiểm nhắm vào trẻ

Theo bà Nguyễn Thuận Hải, các hình thức xâm hại hại trên môi trường mạng gồm bắt nạt, đe dọa qua tin nhắn, lừa gạt trẻ em tham gia những công việc không mong muốn hoặc phát tán hình ảnh, video nhạy cảm. Những sự việc này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và đời sống của trẻ.

Cách đây ít ngày, Tổng đài 111 từng tiếp nhận học sinh 14 tuổi ở Phú Thọ bị 8 bạn bạo lực sau mâu thuẫn, cãi nhau trên mạng xã hội. Nhóm này đưa nữ sinh đến địa điểm cách nhà khoảng 5 km, hành hung rồi quay video để đăng tải lên mạng. Các đối tượng còn đe dọa, cấm em kể lại sự việc với bất kỳ ai.

Sau khi trở về nhà, nữ sinh bị thâm tím người, thường xuyên hoảng loạn, mất ngủ, chán ăn và có biểu hiện bất thường. Cô bé cáu gắt khi nhìn thấy em ruột mặc đồng phục giống những người đã đánh mình. Tuy nhiên, khi được bố mẹ hỏi, em nói mình bị ngã, bị tai nạn. Phải qua một thời gian quan sát, gia đình mới phát hiện sự việc và gọi đến Tổng đài 111 để nhờ giúp đỡ.

Theo bà Hải, đây là một trong những trường hợp cho thấy bạo lực trên mạng có thể kéo theo tổn thương ngoài đời thực.

Không chỉ nguy cơ bị bắt nạt, học sinh còn có thể trở thành mục tiêu của các chiêu trò lừa đảo. Bà Hải cho biết vào các kỳ nghỉ hè, tổng đài thường tiếp nhận những trường hợp trẻ bị dụ dỗ bằng lời mời làm việc lương cao tại quán karaoke, quán ăn.

Khi đến nơi, các em bị ép làm những công việc trái với mong muốn. Nếu muốn rời đi, các em bị yêu cầu nộp tiền hoặc chuộc lại bản thân. Một số trường hợp bị lừa đưa sang Campuchia và phải giải cứu.

Thông tin thêm, Đại tá, PGS.TS Nguyễn Minh Hiển, Trưởng khoa Nghiệp vụ, Học viện Cảnh sát Nhân dân, cho biết một trong những thủ đoạn đáng chú ý hiện nay là “bắt cóc online”. Thực chất đây là hoạt động lừa đảo, lợi dụng không gian mạng để thực hiện hành vi phạm.

Theo ông Hiển, các đối tượng thường giả danh công an, viện kiểm sát, tung tin nạn nhân liên quan đến ma túy, rửa tiền hay những vụ án nghiêm trọng.

Chúng liên tục gây áp lực, khiến nạn nhân hoang mang, sợ hãi và hỗn loạn tâm lý. Sau đó, chúng yêu cầu nạn nhân cắt liên lạc với gia đình, cô lập nạn nhân từ xa. Cuối cùng là yêu cầu gia đình chuyển tiền.

Ông Hiển cho rằng công nghệ ngày càng hiện đại, thủ đoạn phạm tội liên tục thay đổi. Khi một cách thức bị phát hiện, các đối tượng có thể chuyển sang kịch bản mới, tinh vi hơn. Ở lứa tuổi học sinh, nguy cơ bị lợi dụng càng cao bởi các em có nhiều cám dỗ, trong khi chưa có nhiều kinh nghiệm nhận diện các nguy cơ.

Không để trẻ phải tự xoay xở

Theo các chuyên gia, để bảo vệ học sinh trên không gian mạng, thay vì bị động giải quyết khi sự cố đã phát sinh, học sinh cần được hình thành kỹ năng phòng thủ chủ động.

Đại tá Nguyễn Minh Hiển cho rằng gia đình và nhà trường cần chú trọng trang bị cho trẻ hai nhóm kỹ năng. Trước hết, học sinh cần biết nhận diện thông tin thật, giả.

Ông Hiển lấy ví dụ với “bắt cóc online”, trẻ có thể nhận diện qua những dấu hiệu như số lạ, tự xưng là cơ quan chức năng, yêu cầu làm việc qua điện thoại. Lúc này, trẻ cần dừng kết nối, báo cho bố mẹ, thầy cô và xác minh thông tin qua kênh chính thức.

Thứ hai là khả năng tự bảo vệ của trẻ. Điều này không có nghĩa là đẩy trách nhiệm cho trẻ. Người lớn cần hướng dẫn, thực hành cùng các em những tình huống cụ thể, để các em có khả năng tự bảo vệ mình.

Bên cạnh gia đình, nhà trường cần xây dựng cơ chế phát hiện và hỗ trợ kịp thời. Chia sẻ kinh nghiệm, cô Lê Thị Mai Hương, Phó tổng hiệu trưởng Wellspring Hanoi, cho biết trường lồng ghép nội dung an toàn số vào chương trình kỹ năng sống, hoạt động giáo dục và sinh hoạt lớp.

Nhà trường chú trọng giáo dục thông qua trải nghiệm, thực hành tình huống, tổ chức ngoại khóa, tập huấn với chuyên gia và cơ quan chức năng, như Cyber Day, Cyber Peace, Cyber CARE Summit 2026…

“Đặc biệt, trường có Ban An toàn học đường cùng giáo viên chủ nhiệm, bộ phận tham vấn tâm lý và các kênh tiếp email, đường dây nóng để kịp thời phát hiện, hỗ trợ học sinh khi xuất hiện nguy cơ, không để học sinh tự mình xử lý khủng hoảng”, cô Hương cho biết.