Bộ trưởng GD&ĐT: Lạm dụng AI có thể làm chậm phát triển tư duy

Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn.

Trả lời câu hỏi tại chương trình Thủ tướng đối thoại với thanh niên chiều 15/10, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho rằng giáo dục phải giúp người học hiểu đúng bản chất của trí tuệ nhân tạo (AI): Công nghệ này sẽ làm được gì, không làm được gì, làm việc như thế nào và hành xử như thế nào?

Theo bộ trưởng, mục tiêu cuối cùng chúng ta hiểu rõ để làm chủ AI, tận dụng AI và dẫn dắt phát triển cùng với AI.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phân tích AI có thể xử lý dữ liệu, thông tin nhanh, hiệu quả mà không ai có thể vượt qua được. Tuy nhiên, AI không thể tự tạo ra dữ liệu, AI không tự tạo ra năng lượng, AI không thể tự tạo ra vật chất, làm ra vật chất.

“Một cái cây vẫn phải lớn lên từng ngày; một vật nuôi vẫn cần thời gian để tạo ra thực phẩm; kim loại vẫn phải qua luyện kim để tạo ra sắt thép, xe cộ... Vì vậy, chúng ta vẫn phải học các môn khoa học cốt lõi để hiểu tự nhiên và xã hội vận hành như thế nào”, ông Hoàng Minh Sơn dẫn chứng.

Vì vậy, kiến thức nền tảng về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, kỹ thuật và các lĩnh vực khác vẫn giữ vai trò thiết yếu. AI không thể thay thế hoàn toàn lao động sản xuất thực tế của con người.

Bên cạnh học những kiến thức, kỹ năng, hiểu biết về khoa học, kỹ thuật, công nghệ, Bộ trưởng nhấn mạnh phải trang bị cho người học đạo đức và trách nhiệm trong kỷ nguyên AI. AI có thể là công cụ mạnh mẽ nhưng cũng thể là vũ khí hết sức nguy hiểm.

“Một người bình thường nếu dùng AI, kết hợp với vài thiết bị đơn giản trong garage có thể tạo ra những vũ khí sinh học hủy diệt. Do đó, trang bị đạo đức và trách nhiệm khi sử dụng AI là điều bắt buộc, nếu không thế giới có thể bị phá hủy”, bộ trưởng cảnh báo.

Đặt vấn đề “học như thế nào”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng AI có thể xử lý thông tin, giải quyết bài toán rất nhanh, trong khi bản chất của quá trình học tập cũng là quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin.

AI có thể giúp chúng ta phát triển quá trình tư duy, học nhanh hơn, hiệu quả hơn nhưng cũng có thể làm chậm đi quá trình học hỏi và làm cho giới trẻ phụ thuộc vào công nghệ này.

“Khi dùng AI nhiều, quá trình phát triển tư duy sẽ bị chậm lại và thậm chí là không đạt được mục đích giáo dục như mong muốn”, Bộ trưởng nói.

Vì vậy, ngành giáo dục cần đưa những kiến thức về AI vào chương trình giảng dạy, giúp học sinh và giáo viên hiểu rõ cả lợi ích lẫn tác động tiêu cực của công nghệ này.

Trên cơ sở đó, phương pháp dạy và học phải được thiết kế theo hướng tận dụng AI để học nhanh hơn, sâu hơn, tiết kiệm chi phí và cá thể hóa việc học, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình hình thành tư duy.

Bộ trưởng nhấn mạnh không nên sử dụng AI đơn thuần để hỏi và nhận câu trả lời, mà cần biến công nghệ này thành công cụ hướng dẫn từng bước trong quá trình học tập, giúp người học chủ động suy nghĩ và phát triển năng lực tư duy.

Để thực hiện mục tiêu này, bên cạnh đổi mới chương trình giáo dục, ngành giáo dục phải thay đổi phương pháp giảng dạy, đồng thời đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo đủ năng lực hướng dẫn học sinh, sinh viên học tập và làm chủ AI.

Phương pháp giáo dục mới cần chú trọng khả năng tự học, gắn học tập với trải nghiệm, thực hành, nghiên cứu và sáng tạo. Qua đó, người học không chỉ hình thành kiến thức, kỹ năng mà còn phát triển đạo đức, trách nhiệm và năng lực thích ứng với sự thay đổi của công nghệ.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ GD&ĐT đang xây dựng nhiều chương trình, chính sách nhằm đưa giáo dục AI vào trường học, đồng thời đổi mới chương trình và các môn học để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.

Theo bộ trưởng, ngành giáo dục có trách nhiệm lớn trong việc cải cách hệ thống, thiết kế chương trình đào tạo, giúp thế hệ trẻ chủ động thích ứng, làm chủ và tham gia dẫn dắt sự phát triển của AI, thay vì bị động trước những thay đổi do công nghệ mang lại.