Trong In the Milky Lake/Thinking One (Hồ sữa/Suy tư, 2011), Yoshitomo Nara khắc họa một cô gái với dáng vẻ trầm lặng, khác hẳn những đứa trẻ tinh nghịch, có phần nổi loạn trong các sáng tác thời kỳ đầu của ông, theo Artnet.
Cô không cau có, nhếch mép hay nhắm mắt ngủ như những nhân vật quen thuộc trong tranh Nara. Thay vào đó, cô đứng cúi đầu, đôi mắt khép lại, gương mặt phảng phất vẻ cam chịu và thất vọng. Dáng người như đang lơ lửng, phần đầu gối dần hòa tan vào phông nền trắng ngà. Hình ảnh cô gái toát lên vẻ mệt mỏi, u buồn, mang nét từng trải trái ngược với lứa tuổi.
 |
| Tác phẩm Milky Lake/Thinking One (Hồ sữa/Suy tư, 2011) của hoạ sĩ Yoshitomo Nara, Ảnh: Fair Warning. |
Trạng thái ấy có thể được lý giải từ bối cảnh ra đời của tác phẩm. Bức tranh được sáng tác sau trận động đất Tōhoku năm 2011, thảm họa tàn phá tỉnh nhà của Nara ở vùng đông bắc Nhật Bản. Đây là bức tranh sơn dầu khổ lớn duy nhất ông hoàn thành trong năm đó.
“Đây là bước ngoặt mở đầu cho giai đoạn sáng tác trầm lắng và giàu nội tâm hơn của ông. Trước đây, Nara thường bị nhầm là một nghệ sĩ thương mại, có lẽ vì chủ đề trẻ em trong tranh tạo cảm giác ngây thơ. Nhưng thực tế, tác phẩm của ông có chiều sâu hơn nhiều so với suy nghĩ của mọi người”, Loïc Gouzer, nhà sáng lập nền tảng đấu giá nghệ thuật kỹ thuật số Fair Warning, chia sẻ với Artnet. Ông cho biết đã theo đuổi bức tranh suốt một thập kỷ.
Yoshitomo Nara sinh năm 1959, là nghệ sĩ đương đại người Nhật Bản, được biết đến qua những hình ảnh trẻ em có vẻ ngoài ngây thơ nhưng ẩn chứa cảm xúc phức tạp. Sáng tác của ông trải rộng từ hội họa, điêu khắc đến các tác phẩm sắp đặt.
Với kích thước 102 x 71 inch (khoảng 259 x 180 cm), In the Milky Lake/Thinking One thuộc nhóm những bức tranh có kích thước lớn nhất trong sự nghiệp của Nara. Kể từ khi hoàn thành, tác phẩm vẫn nằm trong bộ sưu tập tư nhân. Trong 10 năm qua, bức tranh xuất hiện tại tất cả triển lãm hồi cố lớn về sự nghiệp của họa sĩ, trong đó có triển lãm quy mô lớn do Bảo tàng Nghệ thuật Hạt Los Angeles (LACMA) (Mỹ) tổ chức năm 2021.
Trước khi được đưa ra đấu giá vào ngày 19/11, tác phẩm sẽ được trưng bày từ ngày 6/11 tại một không gian triển lãm tạm thời ở khu Chelsea (New York, Mỹ). Đáng chú ý, địa điểm này được bố trí thêm một phòng trà theo phong cách Nhật Bản.
Kỷ lục đấu giá của Nara hiện thuộc về Knife Behind Back (Con dao sau lưng, 2000). Năm 2019, tác phẩm được bán với giá 196 triệu HKD (24,9 triệu USD) tại Sotheby's Hong Kong (Trung Quốc). Đây cũng là mức giá cao nhất từng được trả cho một tác phẩm của nghệ sĩ Nhật Bản.
 |
| Tác phẩm Knife Behind Back (Con dao sau lưng, 2000) đang giữ kỷ lục đấu giá của Yoshitomo Nara. Ảnh: Sotheby's. |
Theo Cơ sở dữ liệu giá nghệ thuật Artnet, một bức tranh khác của Nara thuộc cùng giai đoạn, In the Milky Lake (Hồ sữa, 2012), được bán với giá 12,8 triệu USD tại Sotheby's Hong Kong năm 2023. Mức giá này nằm ở khoảng giữa so với giá ước tính trước phiên đấu giá.
Bước sang năm 2026, thị trường ghi nhận 224 tác phẩm của Nara bước lên sàn đấu giá, tổng giá trị ước tính đạt 52 triệu USD, ngang ngửa năm 2025. Con số này giảm so với giai đoạn thị trường bùng nổ từ năm 2019 đến 2023, khi doanh thu đấu giá trung bình đạt 99 triệu USD mỗi năm.
Tác phẩm bán chạy nhất của Nara trong năm nay là Nothing About It (Không có gì về điều đó, 2016), khắc họa một cô gái với ánh nhìn thách thức trên nền tranh ngả vàng. Hồi tháng 3, bức tranh được bán với giá 15 tỷ won (9,8 triệu USD) tại Seoul Auction.
“Chúng tôi không chạy theo cơn sốt thị trường mà đặt chất lượng lên hàng đầu. Đồn đoán ngoài kia chỉ là phụ, giá trị thực của tác phẩm mới là thứ tự lên tiếng”, Gouzer nói. Ông nhận định ngày càng có nhiều nhà sưu tập, cả trẻ lẫn lớn tuổi, nhận ra giá trị thực sự trong sáng tác của Nara.
“Kỷ lục đấu giá của Nara chắc chắn sẽ bị phá. Tôi không biết liệu bức tranh này có làm được điều đó hay không, nhưng chuyện ấy sẽ sớm xảy ra”, ông nói.
Phiên đấu giá ở Fair Warning diễn ra cùng thời điểm Nara có 2 hoạt động nghệ thuật đáng chú ý khác tại Mỹ. Ở Washington D.C., ông sẽ giới thiệu bộ 3 tác phẩm điêu khắc nhôm sơn màu tại lễ khánh thành khu vườn điêu khắc mới của Bảo tàng Hirshhorn.
Cũng trong tháng 11, Nara sẽ giới thiệu loạt nhân vật mới tại phòng tranh David Zwirner ở New York (Mỹ). Đây là triển lãm đầu tiên của ông tại phòng tranh sau khi rời Pace, đồng thời là triển lãm cá nhân đầu tiên của nghệ sĩ tại thành phố này sau gần 10 năm.
Thành lập năm 2020, Fair Warning hướng đến việc tạo dấu ấn riêng trên thị trường nghệ thuật. Mùa thu năm nay, nhà đấu giá lần đầu mở rộng sang lĩnh vực thời trang couture cao cấp. Phiên đấu giá gồm 23 thiết kế, trong đó có một số món đồ từ bộ sưu tập cá nhân của Naomi Campbell, thu về 3,2 triệu USD, vượt xa mức giá ước tính ban đầu.
Kẻ giả mạo khuấy đảo giới nghệ thuật châu Âu
Phù thủy tranh giả mạo thuật lại vụ lừa đảo nghệ thuật lớn nhất thế kỷ XX do Han van Meegeren dàn dựng, khi ông giả tạo thành công các “tác phẩm Vermeer” và qua mặt cả chuyên gia lẫn nhà sưu tập Đức Quốc xã như Hermann Goering. Cuốn sách kết hợp điều tra lịch sử, phân tích tâm lý và đặt ra câu hỏi về giá trị thực sự của nghệ thuật và niềm tin vào thẩm định chuyên môn.
