|
|
Tình trạng thanh niên không học tập, làm việc hoặc tham gia đào tạo (NEET) đang là thách thức tại nhiều quốc gia. |
Theo số liệu từ Cục Thống kê, trong quý III/2026, Việt Nam có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 đến 24 tuổi thuộc nhóm NEET - "3 không" (tức không đi học, không có việc làm và không tham gia đào tạo, viết tắt của cụm "Not in Education, Employment or Training"), chiếm 11,4% tổng số thanh niên cùng độ tuổi. Con số này tương đương quý I và cao hơn quý II gần 200.000 người.
Từ năm 2023, khi Cục Thống kê bắt đầu công bố số liệu về nhóm thanh niên này trong các báo cáo quý, số người thuộc nhóm này thường dao động 1,3-1,6 triệu người, tương đương 10-11,5% tổng số thanh niên. Điều này cho thấy tình trạng thanh niên “3 không” vẫn biến động, với quy mô duy trì ở mức lớn.
Đây cũng là thách thức đối với nhiều quốc gia. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), năm 2025, tỷ lệ NEET trung bình tại các nước thành viên vào khoảng 14% đối với nhóm 18-24 tuổi.
Trong năm nay, một số quốc gia tiếp tục mở rộng chính sách hỗ trợ, từ tạo việc làm được nhà nước tài trợ đến phát hiện sớm nguy cơ bỏ học và tiếp cận những thanh niên đã mất động lực tìm việc.
Châu Á tìm cách đưa người trẻ trở lại thị trường lao động
Tại Hàn Quốc, giới chức đặc biệt quan tâm đến nhóm thanh niên được gọi là "swieosseum", chỉ những người cho biết bản thân đang nghỉ ngơi, không làm việc và không tích cực tìm kiếm việc làm. Đây là một bộ phận người trẻ có nguy cơ mất kết nối kéo dài với thị trường lao động, khiến việc quay lại tìm việc trở nên khó khăn.
Tháng 4, Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc công bố chương trình Youth New Deal (Thỏa thuận mới dành cho thanh niên), hướng tới hỗ trợ khoảng 100.000 thanh niên. Trong đó, 10.000 người được tham gia các chương trình đào tạo nghề do doanh nghiệp lớn trực tiếp vận hành, 23.000 người có cơ hội trải nghiệm công việc và khoảng 11.000 người được hỗ trợ phục hồi động lực, tái hòa nhập xã hội và môi trường làm việc.
Hàn Quốc cũng duy trì Youth Challenge Support Program (Hỗ trợ thanh niên vượt qua khó khăn), chương trình hướng đến những người trẻ đã từ bỏ tìm việc hoặc gặp khó khăn trong quá trình gia nhập thị trường lao động.
Thông qua chính quyền và các tổ chức địa phương, chương trình chủ động tiếp cận người trẻ, cung cấp tư vấn và hoạt động phù hợp với hoàn cảnh từng cá nhân. Mục tiêu là giúp họ lấy lại sự tự tin, xác định hướng nghề nghiệp và từng bước quay lại tìm việc.
 |
| Không học tập hoặc làm việc trong thời gian dài có thể khiến người trẻ suy giảm kỹ năng, thiếu kinh nghiệm và khó tìm việc. Ảnh minh họa: Daewoung Kim/Reuters. |
Đến tháng 8, chính phủ Hàn Quốc tiếp tục công bố kế hoạch thúc đẩy việc làm cho thanh niên, đặt mục tiêu đào tạo hơn 300.000 nhân lực cho các ngành công nghệ cao và những lĩnh vực người trẻ quan tâm. Kế hoạch đồng thời hướng đến tạo hơn 300.000 việc làm và cơ hội khởi nghiệp đến năm 2030, kết nối quá trình đào tạo với tìm việc đầu tiên và phát triển nghề nghiệp lâu dài.
Tại Nhật Bản, tháng 3, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi ban hành định hướng chính sách việc làm thanh niên giai đoạn 2026-2030, nhấn mạnh việc hình thành nhận thức nghề nghiệp từ khi còn đi học và tăng cường hỗ trợ những người gặp khó khăn khi tìm việc.
Nhật Bản tiếp tục phát huy mạng lưới Hello Work, hệ thống dịch vụ việc làm công, cùng các trung tâm Job Café để tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm và kết nối đào tạo. Với những người chưa có việc làm hoặc gặp trở ngại trong quá trình hòa nhập nghề nghiệp, các dịch vụ hỗ trợ được triển khai theo từng giai đoạn, từ xác định hướng đi, đào tạo kỹ năng đến tìm việc và duy trì công việc sau tuyển dụng.
Theo báo cáo Tổng quan giáo dục năm 2026 (Education at a Glance 2026) của OECD, Nhật Bản thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ NEET tương đối thấp, dao động khoảng 2-5% tùy khu vực đối với nhóm 18-24 tuổi trong năm 2025.
Châu Âu tăng hỗ trợ từ trường học đến việc làm
Tại Anh, chính phủ đang triển khai chương trình Jobs Guarantee (Bảo đảm việc làm), hướng đến thanh niên 18-24 tuổi nhận trợ cấp Universal Credit và đã tìm việc trong 18 tháng.
Theo thông tin từ chính phủ Anh, chương trình tài trợ các vị trí việc làm có lương trong 6 tháng, với thời lượng tối đa 25 giờ mỗi tuần. Người tham gia cũng được hỗ trợ để phát triển kỹ năng và tăng khả năng tiếp tục làm việc sau khi kết thúc thời gian được tài trợ.
Chính phủ đặt mục tiêu tạo hơn 90.000 vị trí việc làm được hỗ trợ đến năm 2029. Những người đầu tiên đã bắt đầu làm việc theo chương trình vào tháng 8.
Bên cạnh việc hỗ trợ người thất nghiệp, Anh còn tìm cách ngăn thanh thiếu niên rơi vào nhóm NEET ngay từ khi còn đi học.
Từ mùa thu năm 2026, chính quyền địa phương được hỗ trợ sử dụng công cụ Risk of NEET Indicator (RONI), nhằm xác định học sinh có nguy cơ rời hệ thống giáo dục hoặc đào tạo. Công cụ này xem xét những dấu hiệu như nghỉ học thường xuyên, nhu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần, nhu cầu giáo dục đặc biệt và hoàn cảnh chăm sóc xã hội. Qua đó, nhà trường và chính quyền có thể chủ động tư vấn, hỗ trợ học sinh tìm nơi học phù hợp hoặc tiếp cận các chương trình đào tạo.
 |
| Trước thực trạng thanh niên mất kết nối với học tập và việc làm, nhiều quốc gia đang chú trọng phát hiện sớm nhóm có nguy cơ và mở rộng các chương trình hỗ trợ nghề nghiệp. Ảnh minh họa: Hollie Adams/Reuters. |
Anh cũng thử nghiệm cơ chế tự động đăng ký học tiếp sau 16 tuổi cho những thanh thiếu niên chưa có nơi học được xác nhận, nhằm hạn chế tình trạng mất kết nối với hệ thống giáo dục.
Doanh nghiệp tư nhân cũng tham gia giải quyết vấn đề. Tháng 8, National Grid, tập đoàn năng lượng và hạ tầng của Anh, công bố quỹ 5 triệu bảng Anh (hơn 6,65 triệu USD) nhằm hỗ trợ 5.000 thanh niên NEET trong vòng 5 năm.
Chương trình tập trung vào đào tạo thực hành, cấp chứng chỉ, cố vấn nghề nghiệp và mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm trong ngành năng lượng, hạ tầng.
Trong khi đó, Hà Lan lựa chọn tăng cường trách nhiệm của hệ thống giáo dục và chính quyền địa phương trong quá trình chuyển tiếp từ trường học sang thị trường lao động.
Theo báo cáo Tổng quan giáo dục năm 2026 (Education at a Glance 2026) của OECD, Hà Lan bắt đầu áp dụng đạo luật From School to Sustainable Work Act (Từ trường học đến việc làm bền vững) từ tháng 1, nhằm giảm tình trạng NEET ở nhóm 16-27 tuổi.
Chính sách chú trọng phát hiện sớm nguy cơ bỏ học, tăng cường phối hợp giữa nhà trường, chính quyền và doanh nghiệp để hỗ trợ thanh niên học tiếp hoặc tìm việc. Phạm vi hỗ trợ được mở rộng đến 27 tuổi, bao gồm cả những người đã rời trường nhưng chưa có việc làm ổn định.
Tại Pháp, chính phủ tiếp tục thực hiện chương trình Contrat d'engagement jeune (Hợp đồng cam kết thanh niên), dành cho người 16-25 tuổi gặp khó khăn trong việc tiếp cận việc làm bền vững. Độ tuổi hỗ trợ có thể mở rộng đến 29 đối với người khuyết tật. Người tham gia được hỗ trợ thông qua các hoạt động tư vấn, đào tạo, thực tập và trải nghiệm nghề nghiệp, tùy theo nhu cầu cá nhân. Trong giai đoạn 2026-2027, Pháp dành gói tài trợ 60 triệu EUR từ Quỹ Xã hội châu Âu Plus (FSE+) để hỗ trợ triển khai CEJ thông qua France Travail, cơ quan dịch vụ việc làm công của Pháp.
Trở lại với Việt Nam, trước thực trạng hơn 1,6 triệu thanh niên "3 không", Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), các bộ, ngành và địa phương khẩn trương rà soát, xác định nguyên nhân và triển khai giải pháp hỗ trợ thanh niên quay lại học tập, đào tạo hoặc tham gia thị trường lao động.
Các địa phương được yêu cầu làm rõ tình trạng bỏ học, không tiếp tục học sau THCS và THPT, đồng thời tăng cường hướng nghiệp, hỗ trợ học nghề và kết nối việc làm. Chính quyền cấp xã, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp cần phối hợp để người trẻ có cơ hội tiếp tục phát triển sau khi rời nhà trường.
Chính sách 'mở cửa' của lãnh đạo lợi hay hại?
Cuốn sách Lãnh đạo giỏi cần chi quy tắc của Kevin Kruse thách thức những quan niệm lãnh đạo truyền thống bằng cách đề xuất 10 nguyên tắc "ngược đời" để lãnh đạo hiệu quả hơn. Một trong số đó là chính sách "mở cửa" của sếp, tức việc luôn sẵn sàng tiếp nhận ý kiến và trao đổi với nhân viên. Mặc dù mục tiêu của chính sách này là thúc đẩy giao tiếp và minh bạch trong tổ chức, Kruse chỉ ra rằng nó cũng có thể dẫn đến những bất lợi, như gián đoạn công việc và giảm hiệu suất.
