Chủ tịch VNS và cấp dưới gây thiệt hại hơn 230 tỷ vì bị đối tác 'thao túng'

Trong số các bị can của vụ án, 9 bị can vốn là lãnh đạo, cán bộ thuộc Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) và 4 bị can thuộc Công ty Khoáng sản Lào Cai (Lamico), Công ty cổ phần Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) bị xác định có hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí với số tiền hơn 241 tỷ đồng.

Liên quan, bị can Lê Ngọc Hưng (cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai), Đỗ Trường Giang (cựu Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai) bị truy tố về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" và bị can Nguyễn Ngọc Khiêm (cựu Phó giám đốc một công ty du lịch) bị xác định phạm tội "Lợi dụng ảnh hưởng với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi".

Bị can Mai Văn Tinh (cựu Chủ tịch Tổng công ty Thép Việt Nam) bị dẫn giải tới tòa trong vụ án trước đây.

Theo cáo trạng truy tố, Công ty cổ phần Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) do Tổng công ty Thép Việt Nam (vốn Nhà nước chiếm tỷ lệ 93,9%), Công ty Khoáng sản Lào Cai (Lamico) và Công ty KISC (Trung Quốc) góp vốn thành lập. Công ty VTM có 2 dự án gồm mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy Gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai.

Quá trình thực hiện Dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai, VTM đã tổ chức đấu thầu quốc tế, nhưng không có nhà thầu trúng thầu. Do đó, các bên góp vốn thống nhất hủy thầu, đồng thời chỉ định Công ty KISC của Trung Quốc thực hiện gói thầu EPC.

Khi tính toán giá gói thầu, VTM tính giá gói thầu EPC cao nhất chỉ 150 triệu USD và một số nhà thầu chào giá 126-143,6 triệu USD. Tuy nhiên, do Công ty KISC chỉ đồng ý thực hiện với giá 160 triệu USD, các cổ đông là Tổng công ty Thép Việt Nam và Công ty Lamico chấp thuận.

Một số bị can trong vụ án.

Quá trình điều tra, bị can Mai Văn Tinh (cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam) thừa nhận việc duyệt giá gói thầu EPC là không có cơ sở pháp lý và thực hiện trước khi lập, thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư dự án là không đúng quy định.

Cơ quan tố tụng xác định khi báo giá dự toán gói thầu EPC với giá 160 triệu USD, nhà thầu là Công ty KISC đã nâng giá gói thầu. Theo đó, KISC nâng giá gói thầu thông qua nâng chi phí thiết bị Trạm biến áp từ mức hơn 2.900 USD lên hơn 4.800 USD và nâng chi phí nguyên vật liệu mua tại Việt Nam từ hơn 12,2 triệu USD lên hơn 27 triệu USD.

Từ đó dẫn đến thiệt hại tại gói thầu EPC là hơn 17 triệu USD, tương đương 359 tỷ đồng. Ngoài ra, Công ty MTV phải trả lãi vay ngân hàng cho số tiền bị nâng khống là 172 tỷ đồng. Như vậy, tổng thiệt hại ở hành vi chỉ định Công ty KISC thực hiện gói thầu EPC là 532 tỷ đồng.

Quá trình giải quyết vụ án, cơ quan tố tụng xác định theo hợp đồng liên doanh năm 2006, tỷ lệ góp vốn của các thành viên lần lượt là Công ty KISC 45%, Tổng công ty Thép Việt Nam 45% và Công ty Lamico 10%.

Trong quá trình thực hiện dự án thông qua Công ty MTV, do không đủ nguồn lực tài chính, Công ty LAMICO mới góp được 2% vốn điều lệ, tương đương 35,7 tỷ đồng. Tổng công ty Thép Việt Nam vì thế đã góp thay Công ty LAMICO 1,85% vốn điều lệ và nâng tỷ lệ góp vốn của VSN lên 46,8%.

Một số bị can trong vụ án.

Trên cơ sở tỷ lệ vốn góp của VNS và LAMICO như trên, Viện kiểm sát xác định thiệt hại tài sản Nhà nước theo vốn đầu tư của Tổng công ty Thép là 234 tỷ đồng, thiệt hại tài sản Nhà nước theo vốn đầu tư của LAMICO là 7,1 tỷ đồng. Do đó, tổng thiệt hại tài sản Nhà nước trong vụ án là 241 tỷ đồng.

Quá trình điều tra, bị can Lê Xuân Tuấn (cựu Giám đốc LAMICO) ban đầu bị xác định gây thiệt hại tài sản Nhà nước là 10,6 tỷ đồng và bị đề nghị truy tố về tội "Vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí".

Tuy nhiên, sau khi điều tra bổ sung, cơ quan tố tụng xác định Lê Xuân Tuấn có hành vi tham gia đàm phán, thống nhất thực hiện gói thầu EPC với giá 160 triệu USD trước khi Công ty MTV lập, thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư dự án, không căn cứ theo giá gói thầu EPC được Tổng công ty Thép Việt Nam tính toán.

Hành vi của Giám đốc LAMICO Lê Xuân Tuấn là hành vi chính, xuyên suốt, có mối quan hệ nhân quả với tổng thiệt hại tài sản Nhà nước. Do đó, bị can Lê Xuân Tuấn phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tổng thiệt hại 241 tỷ đồng.