Chương trình giáo dục nước ngoài tại Việt Nam sắp thay đổi

Học sinh tại TP.HCM. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

So với khung pháp lý hiện hành, dự thảo được xây dựng theo hướng mở rộng các hình thức hợp tác, liên kết; tăng quyền tự chủ cho cơ sở giáo dục; giảm những thủ tục phải xin phép trước và chuyển trọng tâm quản lý sang công khai, cập nhật dữ liệu, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm.

Mở rộng cơ hội học chương trình nước ngoài

Một trong những thay đổi đáng chú ý của dự thảo là quy định về việc học sinh Việt Nam học chương trình giáo dục nước ngoài tại Việt Nam.

Theo dự thảo, học sinh là công dân Việt Nam được học chương trình giáo dục của nước ngoài ở cấp THPT tại các cơ sở giáo dục thuộc đối tượng được phép. Dự thảo không quy định giới hạn tỷ lệ học sinh Việt Nam theo học chương trình này.

Tuy nhiên, học sinh Việt Nam vẫn phải học các môn học bắt buộc theo quy định của pháp luật. Việc tổ chức chương trình phải bảo đảm mục tiêu giáo dục của Việt Nam, quyền và lợi ích hợp pháp của người học cũng như khả năng chuyển tiếp trong hệ thống giáo dục.

Đây là điểm cần chú ý bởi thay vì tập trung vào việc giới hạn số lượng học sinh Việt Nam, dự thảo chuyển trọng tâm sang điều kiện chương trình và trách nhiệm bảo đảm quyền lợi người học.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng hoàn thiện lại các hình thức liên kết giáo dục ở bậc mầm non và phổ thông. Ba hình thức được đề xuất gồm thực hiện chương trình giáo dục của Việt Nam nhằm đạt mục tiêu cao hơn về chất lượng; thực hiện chương trình giáo dục tích hợp giữa chương trình Việt Nam và chương trình nước ngoài; và thực hiện chương trình giáo dục của nước ngoài.

Đối với chương trình tích hợp, Sở GD&ĐT tổ chức thẩm định, phê duyệt trước khi triển khai. Điểm mới đáng chú ý là một chương trình tích hợp đã được một Sở GD&ĐT phê duyệt có thể được cơ sở giáo dục khác sử dụng mà không phải thẩm định, phê duyệt lại nếu không thay đổi nội dung chương trình.

Quy định này nhằm giảm việc lặp lại thủ tục đối với cùng một chương trình, đồng thời vẫn duy trì bước thẩm định ban đầu.

Còn với cơ sở giáo dục công lập, dự thảo tiếp tục đặt ra giới hạn nhằm bảo đảm hoạt động liên kết không ảnh hưởng đến nhiệm vụ giáo dục được giao, quyền học tập của học sinh và việc thực hiện giáo dục bắt buộc.

Đối với giáo dục đại học, dự thảo không chỉ quy định liên kết đào tạo để cấp văn bằng, chứng chỉ mà còn đưa vào các hình thức liên kết thành lập viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm trọng điểm và phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học nước ngoài tại Việt Nam.

Đối với giáo dục nghề nghiệp, dự thảo quy định liên kết đào tạo để cấp văn bằng, chứng chỉ và liên kết thành lập khoa, trung tâm, đơn vị chuyên môn.

Các giáo sư đại học Mỹ trong chuyến làm việc tại TP.HCM. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Giảm trường hợp phải phê duyệt trước

Những thay đổi lớn khác trong dự thảo mới nằm ở phương thức quản lý. Cụ thể, dự thảo xác định định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời mở rộng quyền tự chủ của cơ sở giáo dục trên cơ sở công khai và trách nhiệm giải trình.

Đối với liên kết đào tạo với nước ngoài, cơ sở giáo dục được xem xét, quyết định theo quy trình nội bộ. Cơ chế phê duyệt trước chỉ được duy trì đối với một số trường hợp cần tăng cường kiểm soát chất lượng.

Điều này khác với cách quản lý hiện hành. Trong đó, nhiều hoạt động hợp tác, liên kết phải thực hiện thủ tục hành chính và được cơ quan có thẩm quyền xem xét trước khi triển khai. Nghị định 124/2024/NĐ-CP trước đó đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định 86/2018/NĐ-CP theo hướng cải cách thủ tục hành chính. Dự thảo mới đã chuyển trọng tâm từ việc xin phép sang tự chủ đi kèm trách nhiệm.

Với hoạt động liên kết tổ chức thi, cấp chứng chỉ của nước ngoài, dự thảo đề xuất chuyển từ cơ chế phê duyệt trước sang cơ chế tự chủ quyết định, gắn với công khai, thông báo, cập nhật dữ liệu và hậu kiểm.

Các bên liên kết phải chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn, bảo mật, phòng chống gian lận và bảo vệ quyền lợi của người dự thi.

Đây cũng là hướng tiếp tục quá trình phân quyền, đơn giản hóa quản lý đối với hoạt động liên kết tổ chức thi. Trước đó, Thông tư 16/2025/TT-BGDĐT đã thay thế Thông tư 11/2022 và cụ thể hóa việc phân quyền cho địa phương trong quản lý hoạt động liên kết tổ chức thi cấp chứng chỉ năng lực ngoại ngữ của nước ngoài.

Một thay đổi khác là cách dự thảo xử lý các thủ tục liên quan đến cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài và phân hiệu của cơ sở giáo dục nước ngoài tại Việt Nam.

Theo đó, dự thảo không quy định lại các điều kiện, trình tự, thủ tục đầu tư, thành lập và cho phép hoạt động nếu những nội dung này đã được điều chỉnh bởi pháp luật về đầu tư và các nghị định chuyên ngành.

Cách tiếp cận này nhằm tránh việc một nội dung phải được điều chỉnh đồng thời bởi nhiều lớp thủ tục trong các văn bản khác nhau.

Đổi lại, việc giảm thủ tục tiền kiểm, dự thảo lại tăng yêu cầu về công khai, cập nhật dữ liệu, báo cáo và giải trình đối với cơ sở giáo dục, nhà đầu tư và các bên tham gia hợp tác, liên kết. Dự thảo bổ sung cơ chế giám sát, đánh giá mức độ tuân thủ và phân loại rủi ro.

Căn cứ vào mức độ rủi ro, cơ quan quản lý sẽ áp dụng mức độ kiểm tra, giám sát phù hợp. Trong đó, việc giám sát từ xa thông qua dữ liệu, thông tin công khai, báo cáo, phản ánh của người học, nhà giáo, người lao động và kết quả kiểm định chất lượng sẽ được ưu tiên.