Điều khiến giới công nghệ Mỹ bất ngờ ở Trung Quốc

Robot hình người đã nhảy múa ở Bắc Kinh. Ảnh: Xinhua.

Sự quan tâm của giới đầu tư Thung lũng Silicon đối với ngành công nghệ Trung Quốc đang tạo ra một thị trường mới: những chuyến khảo sát được thiết kế riêng để đưa các nhà đầu tư tới tận nhà máy, phòng nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Không ít người sẵn sàng chi hàng nghìn USD để tận mắt tìm hiểu năng lực của các công ty mà trước đây họ chỉ biết qua báo cáo và tin tức.

Những chuyến khảo sát giá 10.000 USD

Rui Ma, người điều hành nền tảng nghiên cứu Tech Buzz China, bắt đầu tổ chức các chuyến khảo sát tới Trung Quốc từ năm 2019 nhưng phải tạm dừng trong đại dịch. Năm nay, nhận thấy nhu cầu tăng mạnh từ giới đầu tư Thung lũng Silicon, bà đã dẫn hai đoàn tới Trung Quốc, một đoàn tìm hiểu AI và đoàn còn lại tập trung vào robot.

Sự thay đổi bắt đầu rõ nét sau khi DeepSeek ra mắt mô hình AI vào năm 2025, gây chú ý trong giới công nghệ Mỹ. Cùng với những bước tiến của Qwen thuộc Alibaba và Kimi của Moonshot AI, DeepSeek khiến nhiều nhà đầu tư Thung lũng Silicon quan tâm hơn đến năng lực công nghệ Trung Quốc.

Ma gọi đây là “thời khắc DeepSeek”, khi giới đầu tư Mỹ bắt đầu nhìn nhận nghiêm túc hơn những thành tựu công nghệ của Trung Quốc.

"Hầu hết mọi người đều cố gắng tìm hiểu những gì đang diễn ra ở Trung Quốc sẽ tác động như thế nào đến danh mục đầu tư của họ", bà nói.

Biển hiệu DeepSeek tại Bắc Kinh, Trung Quốc, tháng 2/2025. Ảnh: Reuters.

Theo Ma, mỗi chương trình kéo dài một tuần có giá khoảng 10.000 USD/người, tương đương chi phí các khóa đào tạo dành cho lãnh đạo doanh nghiệp. Ngay khi khách đặt chân xuống sân bay, đội ngũ của bà sẽ phụ trách toàn bộ lịch trình.

Các đoàn thường ghé thăm 2-3 thành phố, tham quan nhà máy và trao đổi trực tiếp với các lãnh đạo công nghệ có thể giao tiếp bằng tiếng Anh.

"Tôi thích đưa mọi người tới xem những thứ mà 6 tháng sau họ sẽ đọc được trên báo", Ma nói. Trong một chuyến đi gần đây, bà đưa đoàn tới một công ty phát triển công nghệ giao diện não - máy tính.

Nhu cầu ngày càng lớn cũng mở ra cơ hội kinh doanh cho Doon Insights, công ty nghiên cứu và tổ chức sự kiện tại California.

Doanh nghiệp này đang giới thiệu chương trình "Robotics Study Mission" kéo dài 12 ngày trong tháng 11, dành cho các nhà đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp, với các điểm dừng tại Thượng Hải, Thường Châu, Thâm Quyến và Bắc Kinh.

Theo lịch trình mà Business Insider tiếp cận, đoàn sẽ tới AgiBot, nhà sản xuất robot hình người; EHang, công ty phát triển taxi bay tự hành; cùng một số doanh nghiệp sản xuất linh kiện robot.

Những người tham gia còn được tham quan Huaqiangbei, khu chợ điện tử ở Thâm Quyến thường được gọi là "Thung lũng Silicon của phần cứng", các trang trại tự động hóa và nhà sản xuất mì ăn liền Master Kong.

Người dân đi qua khu chợ điện tử Huaqiangbei tại Thâm Quyến, Trung Quốc, ngày 30/10/2025. Ảnh: Reuters

Mỗi chặng đều có phần trao đổi với chuyên gia, bên cạnh các bữa tối cùng lãnh đạo doanh nghiệp và công nghệ địa phương.

"Đó là cơ hội tiếp cận trực tiếp với những con người và công nghệ đang định hình những gì Trung Quốc sẽ tạo ra tiếp theo", Doon Insights giới thiệu trong lịch trình. Công ty từ chối yêu cầu bình luận của Business Insider.

Từ 'vibe coding' tới 'vibe manufacturing'

Những chuyến khảo sát cũng đang tác động đến cách các quỹ đầu tư Mỹ đánh giá doanh nghiệp robot trong nước.

Tháng 4, Charly Mwangi, đối tác tại Eclipse, quỹ đầu tư mạo hiểm chuyên rót vốn vào công nghệ phục vụ nền kinh tế vật chất, cùng các đồng nghiệp rời San Francisco trên chuyến bay Air China kéo dài 14 giờ tới Trung Quốc.

Mwangi, cựu lãnh đạo của Tesla và Rivian, cho biết nhóm của ông đặc biệt ấn tượng với khả năng nhanh chóng biến ý tưởng thành sản phẩm vật chất của các doanh nghiệp Trung Quốc.

"Tại Mỹ, chúng tôi đã làm chủ kỹ thuật 'vibe coding'", ông nói. "Còn tại Trung Quốc, họ đã làm chủ kỹ thuật 'vibe manufacturing'".

Nếu vibe coding mô tả cách phát triển phần mềm với sự hỗ trợ của AI thông qua các yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, vibe manufacturing được Mwangi dùng để nhấn mạnh khả năng hiện thực hóa ý tưởng thành sản phẩm nhờ hệ sinh thái sản xuất sẵn có.

Tuy nhiên, ông cho rằng khả năng nhận thức và xử lý nhiệm vụ của robot Trung Quốc chưa gây ấn tượng tương xứng với năng lực phần cứng.

Những hoạt động phát triển robot hình người tại Trung Quốc: Nghiên cứu robot Tiangong Omni tại Trung tâm Đổi mới Robot hình người Bắc Kinh, huấn luyện tại trung tâm thu thập dữ liệu ở Liễu Châu (Quảng Tây), trình diễn nấu ăn và tương tác với khách tham quan tại triển lãm công nghệ ở Thượng Hải. Ảnh: Reuters

Tại một công ty, Mwangi chứng kiến robot có thể nhảy múa và biểu diễn võ thuật nhưng lại không thể nhặt một chai nước rồi bỏ vào thùng rác.

Trải nghiệm này cho thấy vẫn còn khoảng cách giữa khả năng sản xuất robot ở quy mô lớn và việc phát triển những cỗ máy đủ linh hoạt để thực hiện các công việc thường ngày.

Dù vậy, cả Eclipse và G2 đều dành sự quan tâm lớn hơn cho các doanh nghiệp Trung Quốc khi xem xét những khoản đầu tư mới.

"Bất kỳ ai bắt đầu từ bây giờ đều sẽ phải tận dụng chuỗi cung ứng của Trung Quốc, sau đó rất nhanh chóng tìm cách xây dựng những lựa chọn thay thế", Mwangi nói.

Sau khi Mehta trình bày những phát hiện từ chuyến đi với các thành viên trong quỹ, G2 bắt đầu đưa yếu tố cạnh tranh từ Trung Quốc vào quá trình đánh giá các khoản đầu tư tiềm năng.

"Chúng tôi đang nghĩ rằng, 5-10 năm nữa, đâu sẽ là phiên bản tương đương của Trung Quốc?", ông nói. "Và liệu phiên bản công ty của Mỹ có lợi thế đủ bền vững hay không?".