Robot hình người có thể thực hiện phần lớn các tác vụ đa dụng chỉ bằng mệnh lệnh bằng lời nói ngay từ năm tới. Tuy nhiên, để trở thành những trợ lý thực sự hữu ích trong gia đình sẽ còn cần nhiều thời gian hơn, theo lãnh đạo một công ty Trung Quốc chuyên phát triển “bộ não” cho robot.
Sau những bước tiến ấn tượng về phần cứng, giúp robot hình người Trung Quốc có thể chạy nước rút, nhảy múa hay thực hiện động tác nhào lộn theo lệnh, các doanh nghiệp robot ngày càng chuyển trọng tâm sang phần mềm quyết định khả năng “thông minh” của máy móc và giúp chúng thực hiện những công việc có giá trị kinh tế. Đây là lĩnh vực thường được gọi là AI hiện thân (embodied AI).
“Bộ não thực sự là mắt xích yếu nhất trong toàn bộ hệ thống robot”, Gao Yang, đồng sáng lập kiêm nhà khoa học trưởng của Spirit AI, nói với Reuters tại văn phòng công ty ở Bắc Kinh hôm 17/9.
Chờ đợi "Khoảnh khắc ChatGPT"
Ngành robot đang tìm kiếm “khoảnh khắc ChatGPT” của riêng mình, tức một đột phá về phần mềm có thể biến công nghệ tiên phong thành những sản phẩm hữu ích với phạm vi khách hàng rộng hơn. Việc OpenAI ra mắt ChatGPT năm 2022 đã đưa AI tạo sinh đến với đông đảo người dùng và cho thấy tiềm năng thương mại của công nghệ này.
“Chúng tôi dự kiến đạt cột mốc tương đương GPT-3.0 vào giữa năm 2027. Khi đó, bạn có thể nói chuyện với robot bằng ngôn ngữ tự nhiên và robot sẽ thực hiện một chuỗi hành động vật lý hợp lý để cố gắng hoàn thành nhiệm vụ”, ông Gao nói.
 |
| Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Khoa học của Spirit AI, Gao Yang, phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Reuters tại trụ sở chính của công ty ở Bắc Kinh (Trung Quốc) ngày 17/9. Ảnh: Reuters. |
Spirit AI hiện sử dụng khoảng 1.000 lao động hợp đồng trên khắp Trung Quốc để thu thập dữ liệu. Những người này đeo thiết bị ghi nhận chuyển động tại nhà hoặc trong nhà máy, cung cấp dữ liệu về cách con người tương tác và di chuyển trong môi trường thực tế nhằm phục vụ quá trình huấn luyện robot.
Tại một trung tâm thu thập dữ liệu ở văn phòng Spirit AI tại Bắc Kinh, hàng chục người trẻ đeo cảm biến liên tục lặp lại các động tác như mở tủ lạnh, mở két sắt hay dùng dao cắt rau.
Robot của Spirit AI hiện đạt tỷ lệ thành công 90% với những nhiệm vụ đơn giản trong môi trường phòng khách được thiết lập có cấu trúc.
“1-2 năm tới sẽ là giai đoạn mở đầu cho các ứng dụng công nghiệp. Hai năm nữa, chúng ta sẽ thấy robot được triển khai trong các môi trường dịch vụ thương mại để thực hiện những nhiệm vụ đơn giản hơn. Nhưng đưa robot vào nhà ở khó hơn rất nhiều”, ông Gao, hiện cũng là phó giáo sư về robot tại Đại học Thanh Hoa, nói.
Tập trung phát triển “bộ não” robot
Spirit AI hiện có hàng chục robot hình người có bánh xe Moz1 hoạt động trên dây chuyền sản xuất của hãng pin CATL và nhà bán lẻ JD.com, cũng là một nhà đầu tư của công ty.
Startup với khoảng 300 nhân viên này đã huy động hơn 670 triệu USD kể từ khi thành lập năm 2024, trở thành một trong những công ty AI hiện thân được rót vốn nhanh nhất Trung Quốc. Spirit AI hiện được định giá 20 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 2,9 tỷ USD. Ông Gao từ chối bình luận về khả năng công ty tiến hành IPO.
“Tiến bộ diễn ra cực kỳ nhanh. Khi Spirit AI được thành lập, một robot chỉ có thể thực hiện tốt một nhiệm vụ riêng lẻ, chẳng hạn rót nước hoặc gấp một món đồ”, ông Gao nói.
“Ngày nay, robot có thể hoạt động trong những không gian rộng hơn và thực hiện liên tục các quy trình công việc phức tạp.”
Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là những thao tác đòi hỏi vận động tinh như vặn nắp chai hay xử lý những nhiệm vụ robot chưa từng gặp trước đó.
Spirit AI chủ yếu sử dụng dữ liệu thu thập từ thế giới thực để huấn luyện “bộ não” robot thay vì dựa vào mô phỏng ảo. Nhiều đối thủ sử dụng trình mô phỏng để giảm chi phí huấn luyện mô hình, nhưng ông Gao cho rằng một số kỹ năng chỉ có thể được học thông qua việc quan sát và tương tác thực tế với các vật thể.
“Trình mô phỏng xử lý khá tốt các vật thể cứng, nhưng những vật thể mềm và biến dạng như dây điện là một vấn đề vẫn chưa được giải quyết”, ông nói.
    |
Các nhân viên giám sát và huấn luyện robot hình người thực hiện các công việc phức tạp. Ảnh: Reuters. |
Tại một số cơ sở huấn luyện robot khác ở Trung Quốc, người vận hành có thể phải lặp lại một động tác hơn 50 lần mới thu được một chuyển động “sạch”, đạt độ chính xác yêu cầu.
Trong khi đó, Spirit AI nhận thấy việc sử dụng “dữ liệu bẩn”, tức dữ liệu bao gồm nhiều chuyển động đa dạng và không được sàng lọc quá kỹ, giúp các mô hình cải thiện nhanh hơn, theo ông Gao.
Khi robot bước vào môi trường thực tế
Trong những ngày gần đây, một số công ty AI Mỹ đã kêu gọi giảm tốc độ phát triển các mô hình ngôn ngữ tiên tiến sau các vụ tấn công mạng cho thấy rủi ro từ những tác nhân AI hoạt động thiếu kiểm soát.
Theo ông Gao, nguy cơ AI trở nên mất kiểm soát hiện chưa phải mối lo cấp bách đối với robot hoạt động trong thế giới vật lý, bởi các mô hình phần mềm hiện vẫn chưa đủ trưởng thành.
Tuy nhiên, vấn đề an toàn đối với AI hiện thân sẽ ngày càng quan trọng khi robot bắt đầu tương tác với nhiều người hơn trong những môi trường đông đúc và khó dự đoán như cửa hàng, cơ sở dịch vụ hay nhà ở.
“Robot của chúng tôi được trang bị cơ chế kiểm soát lực trên toàn thân. Nếu robot phát hiện lực tương tác với môi trường vượt quá mức cho phép, hệ thống sẽ tự động kích hoạt phanh khẩn cấp như một chính sách an toàn cơ bản”, ông Gao nói.
“Khi các mô hình nền tảng đạt đến giai đoạn trưởng thành và tự chủ tương đương ‘GPT-4.0’, việc nghiên cứu các vấn đề về an toàn và khả năng căn chỉnh AI tiên tiến sẽ trở nên thiết thực hơn rất nhiều”, ông cho biết thêm.
Những cuốn sách để hiểu về Trung Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Trung Quốc - một trong những cường quốc châu Á và đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
