Doanh nghiệp Canada mắc kẹt giữa thuế Mỹ

Một khách hàng chọn rượu tại cửa hàng treo biển kêu gọi mua hàng Canada thay cho hàng Mỹ ở Vancouver, British Columbia. Ảnh: Reuters.

Cảnh báo của Thủ tướng Canada Mark Carney hồi đầu tháng về những tổn thất kinh tế do chiến tranh thương mại đang trở thành hiện thực khắc nghiệt với nhiều doanh nghiệp nhỏ xuất khẩu sang Mỹ.

Trên khắp Canada, các công ty lần lượt mất đơn hàng, tính đến phương án cắt giảm nhân sự và phải gánh chi phí cao hơn.

"Chúng tôi đang chiến đấu để tồn tại"

Fine Cotton Factory Inc., doanh nghiệp có trụ sở tại Toronto, xuất khẩu 30-50% sản phẩm sang Mỹ. Kể từ khi các mức thuế mới có hiệu lực, một số đơn hàng từ Mỹ đã bị hủy hoặc hoãn, trong khi lượng đơn hàng mới từ cả hai phía biên giới cũng chậm lại, theo Phó chủ tịch điều hành Skip Kann.

Ông lo công ty sẽ phải cắt giảm một phần trong số 250 nhân viên ngay trong tháng này. “Chúng tôi đang phải chiến đấu để tồn tại”, Kann nói.

Đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ ngày 21/8. Một ngày sau, Mỹ áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, trong đó có dệt may, sơn, quần áo, rượu và mật ong, theo Reuters.

Canada cũng công bố các biện pháp thuế trả đũa với lượng hàng nhập khẩu từ Mỹ có giá trị tương đương, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 8/9. Điều khiến doanh nghiệp lo ngại là cuộc chiến thương mại có thể tiếp tục leo thang.

Nhiều nhà sản xuất nhỏ của Canada từng được bảo vệ trước các đợt áp thuế trước đây nhờ những ngoại lệ trong hiệp định thương mại Bắc Mỹ. Tuy nhiên, các mức thuế mới được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố hồi tháng 8 đã bỏ qua những ưu đãi này.

Khoản hàng hóa trị giá 20 tỷ USD chỉ tương đương khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa hàng năm của Canada sang Mỹ. Dù vậy, các mức thuế mới dường như gây tác động nặng nề hơn đến nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn đóng góp khoảng một nửa GDP Canada, CNBC cho biết.

Chính phủ Canada đã tăng cường các khoản vay và hỗ trợ tài chính cho nhóm doanh nghiệp này trong gói hỗ trợ trị giá 7,5 tỷ CAD (5,4 tỷ USD) dành cho doanh nghiệp và người lao động chịu ảnh hưởng bởi đợt áp thuế mới.

Công ty Fine Cotton sở hữu một trong số ít các xưởng nhuộm quy mô lớn ở Canada. Ảnh: Bloomberg.

Tuy nhiên, Kann cho rằng những biện pháp này chưa đủ để giải quyết tình hình. Giống như nhiều doanh nhân Canada vốn phải tìm kiếm tăng trưởng ở thị trường nước ngoài, ông cho biết Fine Cotton Factory gần như đã khai thác hết dư địa tại thị trường nội địa. Trong khi đó, một số chương trình hỗ trợ liên bang, như tài trợ nghiên cứu thị trường hay đầu tư công nghệ mới, cần thời gian dài mới phát huy hiệu quả.

Sự tồn tại của Fine Cotton Factory cũng ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp khác. Đây là một trong số ít cơ sở nhuộm vải quy mô lớn còn hoạt động tại Canada, đóng vai trò quan trọng với Jerico, hãng may mặc Ontario tự hào duy trì chuỗi cung ứng hoàn toàn trong nước.

Salmaan Andani, Giám đốc điều hành Jerico, cho biết nếu cơ sở nhuộm này đóng cửa, công ty sẽ không còn khả năng nhuộm và hoàn thiện vải dệt kim quy mô lớn tại Canada. Khi đó, các nhà sản xuất như Jerico có thể phải chuyển sang tìm nguồn hàng ở nước ngoài, kéo theo nguy cơ chuỗi ngành dệt kim và may mặc trong nước suy yếu từng mắt xích.

Andani cho hay các mức thuế mới nhiều khả năng khiến Jerico mất toàn bộ doanh thu xuất khẩu sang Mỹ, vốn chiếm tới 10% doanh số.

Redwood Classics Apparel cũng dự kiến mất hoàn toàn thị trường Mỹ, vốn hiện chiếm khoảng 25% sản lượng. Doanh nghiệp do Kathy Cheng, một người nhập cư từ Hong Kong (Trung Quốc), cùng cha điều hành. Nhà bán buôn quần áo này cung cấp sản phẩm cho các thương hiệu như Roots Canada và Holt Renfrew từ nhà máy ở Toronto, nơi có khoảng 80 nhân viên.

Cheng gọi hoạt động sản xuất của mình là “câu chuyện tình yêu dành cho Canada”. Bà muốn đáp lại cộng đồng từng dang tay đón nhận gia đình mình bằng cách duy trì sản xuất trong nước, đồng thời kêu gọi các tập đoàn Canada ưu tiên hợp tác với doanh nghiệp nội địa.

Hiện Cheng chưa phải cắt giảm nhân sự, một phần nhờ lượng yêu cầu đặt hàng quần áo doanh nghiệp từ các công ty Canada tăng lên. Một số khách hàng Mỹ lâu năm cũng liên hệ đặt hàng sau khi thuế có hiệu lực. Tuy nhiên, do cả hai bên đều không thể gánh thêm khoản phụ phí 50%, các đơn hàng này cũng phải tạm dừng.

Mắc kẹt giữa bão thuế quan

Kevin Nixon, chủ một trang trại nuôi ong ở miền Nam Alberta, bán tới một nửa sản lượng sang Mỹ. Đầu tháng 8, ông đã tranh thủ vận chuyển một số lô hàng trước thời hạn áp thuế, theo Bloomberg.

Nixon không biết liệu khách hàng Mỹ có thể chấp nhận mức giá tăng 50% hay không, nhưng ông khẳng định mình không đủ khả năng gánh phần chi phí này bởi biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng. Trong lúc hoàn tất mùa thu hoạch và tìm đầu ra cho sản lượng năm nay, ông chỉ biết chờ đợi.

“Chúng tôi đang mắc kẹt trong tình trạng không biết phải làm gì. Thật sự rất căng thẳng”, Nixon nói.

Với một số doanh nghiệp khác, thuế trả đũa của Canada thậm chí gây thiệt hại lớn hơn cú sốc thuế ban đầu từ Mỹ.

Trang trại mật ong Nixon bán tới một nửa sản lượng của mình sang bên kia biên giới. Ảnh: Bloomberg.

Cloverdale Paint Inc., hãng sản xuất sơn công nghiệp tại British Columbia, sử dụng lon thép sản xuất tại Mỹ. Từ ngày 8/9, các loại bao bì này phải chịu mức thuế 50%, tăng từ 25%.

Darrin Noble, Chủ tịch Cloverdale, ước tính tổng tác động từ thuế quan của cả hai phía sẽ làm lợi nhuận công ty giảm khoảng 20%. Khoản thiệt hại nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đến tiền thưởng của hơn 1.100 nhân viên tại Canada.

Ông đang đề nghị chính phủ Canada miễn hoặc giảm thuế đối với lon thép nhập khẩu. Cloverdale từng được hưởng một chương trình hỗ trợ tương tự trong đợt áp thuế đầu tiên hồi tháng 3, khi khoản hỗ trợ được giải ngân chỉ sau vài tuần.

Với Henry of Pelham Family Estate Winery, các mức thuế mới có thể khiến toàn bộ hoạt động xuất khẩu sang Mỹ biến mất. Tuy nhiên, Paul Speck, người điều hành nhà máy rượu cùng hai người anh em tại St. Catharines, Ontario, lại xem mình là một trong những bên hưởng lợi từ cuộc chiến thương mại.

Chưa đến 1% doanh thu của doanh nghiệp đến từ Mỹ. Trong khi đó, doanh số tăng 25% sau khi tỉnh Ontario cấm bán rượu Mỹ, bao gồm cả vang, tại các cửa hàng do chính quyền kiểm soát. Speck cũng đang chuyển sang mua thiết bị nông nghiệp từ châu Âu thay vì Mỹ.

Sự ủng hộ từ người tiêu dùng trong nước là điều quen thuộc với Nixon. Chỉ vài ngày sau khi các mức thuế có hiệu lực, người dân từ nhiều nơi ở Canada bắt đầu liên hệ để mua vài hũ mật ong, với mong muốn hỗ trợ doanh nghiệp Canada đang mắc kẹt giữa cuộc chiến thương mại.

“Tôi nhận được email từ những người ở đảo Vancouver cho tới Ontario”, Nixon nói. “Chúng tôi sẽ vượt qua được chuyện này”.

Mỹ cấm thêm loạt hàng hóa từ Canada Mỹ sẽ cấm nhập khẩu nhiều loại rượu, xe máy và sản phẩm sữa Canada từ ngày 29/9, sau khi Ottawa tung đòn thuế mới nhằm vào hàng hóa Mỹ. 15:55 9/9/2026

Ông Trump dọa trừng phạt Bombardier Canada tăng thuế với hàng Mỹ nhằm gây sức ép buộc Washington trở lại đàm phán, nhưng động thái này cũng có thể làm sâu sắc thêm bất định đối với thương mại Bắc Mỹ. 11:32 8/9/2026

Canada vẫn để ngỏ cánh cửa thương mại với Mỹ Thủ tướng Canada vừa đáp trả những chỉ trích từ Washington, vừa khẳng định Ottawa sẵn sàng trở lại bàn đàm phán, cho thấy cánh cửa đạt thỏa thuận thương mại vẫn còn mở. 19:05 4/9/2026