|
| Hội nghị thường niên Ngân hàng Thế giới năm 2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Queen Sirikit (QSNCC) ở Bangkok (Thái Lan) ngày 12/10. Ảnh: Nikkei Asia. |
Dù xung đột kéo dài khiến giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, IMF vẫn dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm 2026, nhỉnh hơn mức 3% được đưa ra hồi tháng 7.
Triển vọng Kinh tế Thế giới mới nhất được công bố khi các nhà lãnh đạo kinh tế và tài chính tập trung tại Bangkok (Thái Lan) tham dự hội nghị thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới. Dự báo lần này gần với kịch bản lạc quan nhất mà IMF đưa ra hồi tháng 4, nhưng vẫn thấp hơn mức tăng trưởng 3,5% của năm 2025, theo Bloomberg.
Đối với năm 2027, IMF giữ nguyên dự báo tăng trưởng toàn cầu ở mức 3,4% so với tháng 7, cao hơn 0,2% so với dự báo hồi tháng 4.
Động lực chính giúp triển vọng được cải thiện là dòng vốn tiếp tục đổ mạnh vào hạ tầng AI. Xu hướng này thúc đẩy IMF nâng dự báo tăng trưởng cho một số nền kinh tế phát triển đang xây dựng nền tảng AI, cũng như các quốc gia cung ứng phần cứng cho ngành công nghiệp này.
“Nền kinh tế toàn cầu đã cho thấy khả năng chống chịu nhưng đang chịu sức ép, trong khi các rủi ro đối với tăng trưởng ngày càng nghiêng về chiều hướng tiêu cực”, Silvana Tenreyro, nhà kinh tế trưởng mới của IMF, nói với báo giới.
Bà cảnh báo xung đột Trung Đông kéo dài có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và kìm hãm tăng trưởng. Triển vọng tài khóa xấu đi, những đánh giá lại về khả năng sinh lời của AI và các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng có thể làm suy yếu kinh tế toàn cầu.
IMF cũng cảnh báo khoảng cách ngày càng lớn giữa các nền kinh tế hưởng lợi từ làn sóng AI và những nước đứng ngoài cuộc. Hiện chỉ có 32 quốc gia đóng góp tới 95% tăng trưởng toàn cầu, so với 54 quốc gia trong dự báo hồi tháng 4.
|
| Dự báo GDP các khu vực của IMF vào tháng 7. Ảnh: IMF. |
Mỹ giữ nhịp tăng trưởng, châu Âu khởi sắc
Trong nhóm các nền kinh tế lớn, IMF dự báo Mỹ tăng trưởng 2,3% trong cả năm 2026 và 2027. Mức dự báo năm nay không thay đổi so với tháng 7, còn triển vọng năm sau tăng nhẹ 0,1%.
Tiêu dùng tư nhân vững vàng, các đợt cắt giảm thuế và đầu tư AI được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, tác động tích cực từ AI sẽ phần nào bị triệt tiêu bởi tỷ trọng hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu lớn trong các khoản đầu tư liên quan.
Triển vọng khu vực đồng euro được điều chỉnh tăng lên 1,1% trong năm 2026, từ mức 0,9% hồi tháng 7. IMF cho rằng đầu tư AI tăng mạnh, sự tham gia vào chuỗi giá trị AI, trong đó có ngành hóa chất Đức, cùng chi tiêu quốc phòng cao hơn tại các nước Liên minh châu Âu (EU) sẽ hỗ trợ tăng trưởng.
Dự báo tăng trưởng của Anh cũng được nâng thêm 0,3% lên 1,3%, nhờ đầu tư AI gia tăng.
|
| Theo IMF, đầu tư AI đang bù đắp cú sốc năng lượng do chiến sự Trung Đông. Ảnh: Reuters. |
Ngược lại, triển vọng tăng trưởng Trung Quốc được điều chỉnh giảm nhẹ. IMF dự báo nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng trưởng 4,5% trong năm 2026 và 4% cho năm 2027, đều thấp hơn 0,1% so với dự báo tháng 7. Giá dầu tăng cao càng gây sức ép lên nhu cầu trong nước vốn yếu, dù xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng.
Ấn Độ tiếp tục là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với mức dự báo 7% trong cả hai năm 2026 và 2027. So với dự báo tháng 7, triển vọng năm nay tăng 0,6%, còn năm sau tăng 0,3%. Nhu cầu nội địa mạnh, hoạt động dịch vụ sôi động và đầu tư AI là những động lực chính.
Tuy nhiên, làn sóng đầu tư AI cũng được dự báo duy trì áp lực tăng giá. IMF dự kiến lạm phát tiêu dùng toàn phần toàn cầu đạt 4,7% trong năm 2026, trước khi giảm còn 4,1% vào năm 2027.
Giá năng lượng và AI tạo ra những rủi ro khó lường
Các đại biểu dự hội nghị IMF và Ngân hàng Thế giới tại Bangkok sẽ phải đánh giá triển vọng kinh tế còn nhiều bất ổn. Dự báo cơ sở của IMF giả định eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại vào tháng 3/2027, trong khi hoạt động vận tải biển nhìn chung khôi phục trạng thái trước chiến tranh vào tháng 10 cùng năm.
IMF dự báo giá dầu bình quân đạt 96 USD/thùng trong năm 2026 và 87 USD/thùng năm 2027.
Tuy nhiên, trong kịch bản bất lợi được nêu trong báo cáo, nếu chiến sự leo thang khiến giá dầu duy trì ở mức 130 USD/thùng đến hết quý I/2027, tăng trưởng toàn cầu sẽ giảm thêm 0,2% trong năm 2026 và 0,5% trong năm 2027. Lạm phát năm 2027 có thể tăng thêm 1,1%, lên 5,2%.
|
| IMF cảnh báo nếu chiến sự kéo dài đẩy giá dầu lên 130 USD/thùng. Ảnh: Reuters. |
AI vừa có thể tạo động lực tăng trưởng, vừa tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thất kinh tế nếu năng suất không tăng như kỳ vọng. Theo IMF, nếu công nghệ được ứng dụng nhanh hơn và đầu tư tiếp tục tăng tốc, GDP toàn cầu có thể cao hơn thêm 0,6% vào năm 2029, trong đó Mỹ và Trung Quốc là hai nước hưởng lợi chủ yếu.
Ngược lại, nếu AI không mang lại mức tăng năng suất như kỳ vọng, làn sóng đầu tư có thể đảo chiều mạnh. Khi đó, GDP Mỹ có thể giảm trực tiếp 0,8%, đồng thời gây tác động lan tỏa đến các nền kinh tế châu Á xuất khẩu công nghệ. Tổng ảnh hưởng trực tiếp đến GDP của các nền kinh tế này có thể lên tới 0,4% vào năm 2028.
Theo IMF, kịch bản đó còn có thể khiến giá tài sản lao dốc và điều kiện tài chính thắt chặt, kéo giảm mạnh tiêu dùng, đặc biệt tại Mỹ. Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng cũng sẽ tiếp tục kìm hãm hoạt động kinh tế. Tổng hợp các tác động, sản lượng toàn cầu có thể giảm 1,1% vào năm 2028, trong đó sản lượng của Mỹ giảm 1,8%.
| |
| Dữ liệu trên bản đồ thể hiện dự báo kinh tế cho các nền kinh tế riêng biệt. Đồ họa: Bloomberg. |
Bên cạnh đó, IMF cảnh báo nợ công ở mức cao, đặc biệt tại các nền kinh tế phát triển, làm tăng nguy cơ chi phí vay vốn tăng mạnh và gây sức ép lên triển vọng tăng trưởng.
Tổ chức này kêu gọi các chính phủ không tiếp tục trì hoãn việc củng cố dư địa tài khóa, đồng thời xây dựng những kế hoạch trung hạn đáng tin cậy nhằm đưa nợ công trở lại quỹ đạo bền vững. Đây cũng là thông điệp mà các lãnh đạo IMF dự kiến nhấn mạnh tại hội nghị ở Bangkok.
Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế
Mục Thế giới giới thiệu cuốn “Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế” được NXB Thế giới cho ra mắt vào năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000. Cuốn sách vạch ra 10 quy luật để nhận diện về chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
> Độc giả có thể xem thêm tại đây.