Khung giờ uống cà phê tốt cho gan và tim mạch

Đối với nhiều người, một ly cà phê là "nghi thức" không thể thiếu mỗi sáng. Ảnh: Magnific.

Một ngày nhiều áp lực, một buổi họp căng thẳng hay cơn buồn ngủ kéo dài, với nhiều người, cà phê thường là lựa chọn đầu tiên. Một tách cà phê có thể giúp tỉnh táo, tập trung hơn, và lợi ích của thức uống quen thuộc này còn nhiều hơn nhiều người vẫn nghĩ.

Cà phê mang đến cảm giác vui vẻ, sự tỉnh táo và làm việc bền bỉ

Trong Tất tần tật về cà phê (Light Books và NXB Phụ nữ Việt Nam), tác giả Joseph M. Walsh dành nhiều lời tích cực cho cà phê. Ông viết: "Khi được dùng điều độ, cà phê là chất kích thích cả về mặt tinh thần lẫn thể chất, có tính chất dễ chịu và êm ái, không đi kèm phản ứng có hại nào sau đó".

Theo ông, cà phê mang lại cảm giác hài lòng về tinh thần, làm dịu cảm giác đói và sự mệt mỏi thể chất, tăng động lực và năng lực làm việc, giúp người sử dụng ở mức độ vừa phải có thể duy trì sự tập trung ngay cả khi thiếu ngủ hay mệt mỏi bất thường. Do đó, người uống cà phê nhìn chung thường vui vẻ, năng động và kiên trì.

Bên cạnh những trải nghiệm tinh thần được ghi nhận trong sách, y học hiện đại cũng chứng minh cà phê mang lại nhiều lợi ích sinh học vượt trội nếu được sử dụng đúng cách.

Nghiên cứu trên European Heart Journal do tiến sĩ Lu Qi (Đại học Tulane, Mỹ) dẫn dắt phân tích hơn 40.000 người trưởng thành Mỹ. So với người không uống cà phê, nhóm chỉ uống buổi sáng có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 16% và do tim mạch thấp hơn 31%. Nhóm uống rải rác cả ngày không thấy lợi ích rõ rệt. Theo ông Lu Qi, không chỉ uống bao nhiêu mà uống lúc nào cũng quan trọng.

Buổi sáng cũng là lúc cà phê "nâng" tâm trạng rõ nhất. Nghiên cứu của Đại học Bielefeld (Đức) và Đại học Warwick (Anh) trên Scientific Reports theo dõi hơn 200 người trẻ trong 4 tuần. Caffeine đi kèm tâm trạng tốt hơn trong khoảng 2,5 giờ sau khi uống, rõ nhất vào buổi sáng.

Lợi ích còn đến với những cơ quan ít ngờ tới. Một phân tích tổng hợp 9 nghiên cứu với khoảng 430.000 người (Đại học Southampton, Anh) cho thấy uống 2 tách mỗi ngày đi kèm nguy cơ xơ gan thấp hơn hơn 40%, và mức giảm tăng dần theo lượng cà phê. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu quan sát còn ghi nhận người uống cà phê có nguy cơ mắc tiểu đường type 2 thấp hơn.

Uống cà phê vào buổi sáng đi kèm nguy cơ tử vong thấp hơn và tâm trạng tốt hơn, theo các nghiên cứu quan sát. Ảnh: Pexels.

Uống cà phê nào để không ảnh hưởng sức khỏe?

Các lợi ích nói trên thường đi kèm một điều kiện: uống ở mức vừa phải. Caffeine giúp tăng tỉnh táo và có thể cải thiện tâm trạng, nhưng nếu dùng quá nhiều, cơ thể có thể gặp những tác dụng phụ khó chịu, đôi khi nguy hiểm như lo âu, tăng hormone căng thẳng, mất ngủ, tim đập nhanh.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo người trưởng thành khỏe mạnh không nên dùng quá 400 mg caffeine mỗi ngày, tương đương khoảng 2-3 tách cà phê 355 ml. Một nghiên cứu của Đại học Nam Australia (2021) cũng ghi nhận người uống trên 6 tách mỗi ngày có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn.

Bên cạnh liều lượng, khung giờ uống cũng đóng vai trò quyết định. Uống cà phê vào buổi sáng giúp tối ưu lợi ích tim mạch và tâm trạng, trong khi dùng vào chiều tối dễ làm rối loạn nhịp sinh học và giấc ngủ. Với người có bệnh tim, mất ngủ, trào ngược dạ dày, phụ nữ mang thai hoặc đang dùng thuốc, ý kiến của bác sĩ thường là căn cứ đáng tin cậy hơn các con số chung.

Cách pha cũng ảnh hưởng đến lợi ích. Phần lớn lợi ích được ghi nhận trong các nghiên cứu áp dụng cho cà phê đen. Khi thêm nhiều đường, sữa hay kem béo, thức uống này có xu hướng giảm đi các đặc tính có lợi cho sức khỏe. Với người nhạy cảm dạ dày, một tách cà phê sau bữa ăn nhẹ sẽ dễ chịu hơn nhiều so với việc uống khi bụng đói.