Giun lươn (Strongyloides stercoralis) là bệnh ký sinh trùng lây chủ yếu qua đất, cát nhiễm ấu trùng. Người bệnh có thể nhiễm khi đi chân trần hoặc để da tiếp xúc trực tiếp với môi trường ô nhiễm.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, sau khi xuyên qua da, ấu trùng theo máu đến phổi, di chuyển lên đường hô hấp rồi được nuốt xuống đường tiêu hóa và phát triển thành giun trưởng thành.
Ngứa da, đau bụng, ho có thể là dấu hiệu cảnh báo
Bệnh giun lươn cấp tính và mạn tính đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể bị ngứa, nổi ban hoặc mề đay. Đặc trưng hơn là các tổn thương dạng đường ngoằn ngoèo, hơi nổi gờ trên da, di chuyển nhanh do ấu trùng di chuyển dưới da.
Các triệu chứng khác gồm đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón từng đợt, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi, chán ăn, sụt cân và ho. Một số trường hợp có thể thiếu máu, da xanh, niêm mạc nhợt hoặc xuất hiện máu ẩn trong phân.
Bệnh có thể kéo dài dai dẳng bởi hiện tượng tự nhiễm. Một phần ấu trùng thay vì được đào thải ra ngoài có thể phát triển và xâm nhập trở lại thành ruột, tiếp tục vòng đời ngay trong cơ thể người bệnh.
Mối nguy lớn nhất của giun lươn nằm ở những trường hợp nhiễm nặng, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
 |
| Không ít trường hợp nhiễm giun lươn gần như không có triệu chứng. Ảnh: BVCC. |
Khi hệ miễn dịch suy yếu, ấu trùng có thể tăng sinh mạnh, gây hội chứng tăng nhiễm và lan đến những cơ quan ngoài vòng đời thông thường như phổi, gan, tim hoặc hệ thần kinh trung ương.
Người dùng corticosteroid kéo dài, thuốc sinh học hoặc các thuốc ức chế miễn dịch, người ghép tạng, ghép tế bào gốc, suy dinh dưỡng hoặc mắc một số bệnh mạn tính thuộc nhóm nguy cơ cao. Đáng lưu ý, người nhiễm giun lươn tiềm ẩn có thể không có triệu chứng nhưng trở nặng sau khi bắt đầu điều trị corticosteroid.
Ở thể nặng, bệnh có thể gây viêm phổi, ho ra máu, xuất huyết phổi và suy hô hấp. Tại đường tiêu hóa, người bệnh có thể gặp xuất huyết, tắc ruột, viêm phúc mạc và suy dinh dưỡng nặng. Ký sinh trùng cũng có thể mang theo vi khuẩn từ ruột vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết.
Nếu lan đến hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể gây viêm màng não, áp xe não, rối loạn ý thức, co giật. Hội chứng tăng nhiễm và bệnh giun lươn lan tỏa có nguy cơ tử vong cao, nhất là ở người suy giảm miễn dịch.
Tránh tiếp xúc trực tiếp với đất cát
Điều trị giun lươn cần sử dụng thuốc đặc hiệu theo chỉ định của bác sĩ, đồng thời xử trí triệu chứng và các bệnh lý đi kèm. Người có dấu hiệu nghi ngờ, đặc biệt thuộc nhóm nguy cơ cao, nên đi khám để được xét nghiệm và điều trị phù hợp.
Để phòng bệnh, người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, cát có nguy cơ ô nhiễm; không đi chân trần, đặc biệt khi làm việc trên đất. Nông dân và người thường xuyên tiếp xúc với đất nên sử dụng giày, ủng, găng tay phù hợp.
Bên cạnh đó, người dân cần sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, không phóng uế bừa bãi, xử lý phân đúng cách và giữ môi trường sống sạch sẽ. Đây là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế sự phát tán ấu trùng giun lươn ra môi trường và ngăn ngừa tái nhiễm.
Cuốn sách Ăn gì không già của bác sĩ Michael Greger phân tích hàng nghìn nghiên cứu khoa học về dinh dưỡng để chỉ ra những thực phẩm và thói quen ăn uống có thể góp phần làm chậm quá trình lão hóa, giảm nguy cơ bệnh mạn tính và kéo dài tuổi thọ. Bác sĩ Michael Greger cũng là người sáng lập NutritionFacts.org, nền tảng phi lợi nhuận chuyên phổ biến các bằng chứng khoa học về dinh dưỡng và sức khỏe.
