Đoạn video ghi lại cảnh con rắn một mình uốn lượn giữa làn nước xanh ngoài khơi Ibiza đã khiến các nhà khoa học Tây Ban Nha lo ngại. Loài rắn từng chỉ xuất hiện trên đảo chính nay được xác nhận có thể tự bơi ra những đảo nhỏ xung quanh, mở ra một mối đe dọa mới với hệ sinh thái địa phương.
Theo The Guardian, tháng 4/2024, các nhà nghiên cứu lần đầu ghi nhận bằng chứng rõ ràng về một con rắn roi móng ngựa (horseshoe whip snake) bơi từ đảo Ibiza đến đảo nhỏ Santa Eulària, cách bờ khoảng 450 m.
Hình ảnh này xác nhận điều mà ngư dân và du khách từng nhiều lần kể lại: những con rắn không chỉ sinh sống trên đất liền mà còn có thể vượt biển để tìm kiếm lãnh thổ và nguồn thức ăn mới.
 |
| Một con rắn đang tiến vào đảo nhỏ Santa Eulària. Ảnh: The Guardian. |
Vấn đề là Ibiza vốn không phải quê hương của loài rắn này.
Theo các nhà khoa học, rắn roi móng ngựa được đưa đến đảo một cách vô tình khoảng 20 năm trước, nhiều khả năng cùng những cây ô liu cổ thụ được vận chuyển từ đất liền Tây Ban Nha. Những hốc cây trở thành nơi trú ẩn lý tưởng cho rắn và trứng rắn trong suốt hành trình.
Từ vài cá thể ban đầu, chúng nhanh chóng sinh sôi. Hiện loài rắn này đã xuất hiện trên ít nhất 90% diện tích Ibiza và được dự báo có thể phủ khắp hòn đảo vào cuối năm 2027. Riêng trong năm ngoái, hơn 3.500 con đã bị bắt giữ, trong khi tổng số rắn bị loại bỏ từ năm 2016 đến nay đã vượt 16.000 con.
 |
| Một thành viên của Trung tâm Nghiên cứu Sinh thái và Ứng dụng Lâm nghiệp cầm trên tay một con rắn roi móng ngựa. Ảnh: Guillem Casbas. |
Sự xuất hiện của chúng đang đẩy một biểu tượng của Ibiza đến bờ vực biến mất: loài thằn lằn tường Ibiza.
Những con thằn lằn nhỏ với màu sắc đa dạng, từ xanh lá, xanh dương đến cam và đen, từng xuất hiện khắp các đảo nhỏ quanh Ibiza. Chúng không chỉ là hình ảnh quen thuộc trên các món đồ lưu niệm mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, giúp kiểm soát côn trùng, thụ phấn và phát tán hạt giống.
Tuy nhiên, chúng cũng trở thành nguồn thức ăn dễ dàng cho những con rắn ngoại lai.
Tại đảo nhỏ Santa Eulària, các nhà nghiên cứu từng ghi nhận 72 con thằn lằn vào năm 2016. Đến năm 2023, con số chỉ còn 3. Hiện các quần thể thằn lằn đặc hữu trên 10 đảo nhỏ đã biến mất hoàn toàn. Mỗi quần thể vốn có những đặc điểm tiến hóa riêng sau hàng nghìn năm tồn tại biệt lập.
Điều khiến giới khoa học lo ngại hơn cả là những hòn đảo nhỏ từng được xem như nơi trú ẩn cuối cùng của loài thằn lằn này giờ cũng không còn an toàn.
Các nhà nghiên cứu đang triển khai chương trình nhân giống bảo tồn tại vườn thú Barcelona, trong nỗ lực giữ lại một số quần thể trước khi chúng biến mất ngoài tự nhiên.
 |
| Hai cá thể thằn lằn tường Ibiza. Ảnh: Guillem Casbas. |
Đáng nói, những con thằn lằn sống trong khu vực đô thị Ibiza hiện lại an toàn hơn. Rắn thường bị xe cán hoặc bị người dân tiêu diệt vì sợ chúng, vô tình giúp các quần thể thằn lằn ở thành phố tránh được kẻ săn mồi nguy hiểm.
Với các nhà khoa học, đây không chỉ là câu chuyện về một loài rắn xâm lấn.
“Mỗi hòn đảo nhỏ đều có những dòng tiến hóa riêng đang biến mất khỏi khoa học và nhân loại”, nhà sinh học Oriol Lapiedra nói. Ông gọi những gì đang xảy ra ở Ibiza là một bi kịch sinh thái, giống như “một vụ cháy trong nhà thờ cổ”.
Du lịch là để tận hưởng hay sống ảo?
Theo TS Đặng Hoàng Giang - tác giả cuốn sách Vẻ đẹp của cảnh sắc tầm thường - việc chạy theo những gì được cho là đẹp theo tiêu chuẩn số đông đang phá vỡ sự nguyên sơ, gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái tự nhiên.
Mục Du lịch - Ẩm thực giới thiệu nội dung buổi chia sẻ của tác giả Đặng Hoàng Giang về quan điểm du lịch đang khiến con người quên đi việc tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên.
> Đọc tiếp: Hệ luỵ của du lịch 'sống ảo'
